Kościół św. Wojciecha w Poznaniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kościół św. Wojciecha w Poznaniu
kościół parafialny
Distinctive emblem for cultural property.svg A-151 z 26 lutego 1931 r.[1]
Fasada kościoła św. Wojciecha w Poznaniu z widoczną drewnianą dzwonnicą
Fasada kościoła św. Wojciecha w Poznaniu z widoczną drewnianą dzwonnicą
Państwo  Polska
Miejscowość Poznań
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia św. Wojciecha w Poznaniu
Wezwanie św. Wojciecha
Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
Kościół św. Wojciecha w Poznaniu
Kościół św. Wojciecha w Poznaniu
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół św. Wojciecha w Poznaniu
Kościół św. Wojciecha w Poznaniu
Ziemia 52°24′49″N 16°55′57″E/52,413611 16,932500Na mapach: 52°24′49″N 16°55′57″E/52,413611 16,932500
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Wnętrze kościoła (na środku żłóbek, który co roku podziwiać możemy w okresie Bożego Narodzenia)

Kościół pw. św. Wojciecha w Poznaniu – świątynia wznosząca się na Wzgórzu św. Wojciecha, w dzielnicy Święty Wojciech, w Poznaniu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy zostaje wymieniona w 1244, kiedy książę Przemysł I zamienił się z biskupem poznańskim odstępując kościół i otaczającą go osadę w zamian za osadę i kościół św. Rocha. Pośrednio z dokumentów wynika, że świątynię wzniesiono w 1222. Według podania kościół wzniesiono w miejscu, gdzie św. Wojciech wygłosił kazanie przed udaniem się z wyprawą misyjną do Prus i gdzie prawdopodobnie od XI wieku znajdowała się drewniana kaplica. W miejscu pierwszej świątyni, w XV wieku postawiono nowy, gotycki kościół. W pierwszej połowie XVI wieku dobudowano nawy boczne, a sto lat później szczyty wieńczące wschodnią i zachodnią fasadę. W 1634 roku przy południowej nawie wzniesiono kaplicę św. Antoniego. Podczas remontu w latach 1911-1912 wnętrze otrzymało secesyjne polichromie autorstwa Antoniego Procajłowicza oraz witraże wykonane według projektów Stanisława Wyspiańskiego i Józefa Mehoffera.

Podczas okupacji hitlerowskiej był to jeden z dwóch dostępnych dla Polaków kościołów w Poznaniu. Podczas walk o Cytadelę wzgórze znalazło się na linii najbardziej zaciętych walk. Kościół został poważnie uszkodzony. Zniszczony został cały dach, runęło część Sklepienia i murów, ucierpiało również wnętrze. Zniszczone zostały również cenne witraże, ocalał natomiast bogaty skarbiec.

Świątynię odbudowano w latach 1946-1949. Podczas tych prac usunięto tynki ze wszystkich ścian poza późnorenesansowymi szczytami. Odsłonięto również gotyckie portale na północnej i południowej elewacji, podczas gdy główne wejście od strony zachodniej musiano zrekonstruować. Natomiast w latach 1951-1952 przeprowadzono prace konserwacyjne we wnętrzu. Nowe witraże wykonali Stanisław Powalisz – w nawie głównej i północnej, oraz Henryk Nostitz-Jackowski w nawie południowej.

Przed kościołem znajduje się drewniana, kryta gontem, dzwonnica pochodząca z przełomu XVI i XVII wieku – najstarszy drewniany zabytek w mieście.

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Z zewnątrz z daleka zwraca uwagę wysoki, dwuspadowy dach kryty dachówką. Na fasadzie znajduje się gotycki fryz ze skośnie ułożonej cegły całość zaś wieńczy późnorenesansowy szczyt o łagodnych liniach.

Wnętrze pseudobazylikowe, trójnawowe. W nawie głównej i północnej sklepienia gwiaździste zaś w południowej sieciowe (siatkowe). Z dawnych dwunastu ołtarzy do naszych czasów dotrwało pięć[2]. W prezbiterium znajduje się ołtarz szafowy z rzeźbą przedstawiającą wniebowzięcie pochodzącą z XVI wieku (szafa została odtworzona w XX wieku) wykonany prawdopodobnie przez osoby związane z warsztatem Wita Stwosza. W nawie północnej, w późnorenesansowym ołtarzu umieszczono obraz przedstawiający Anioła Stróża z 1630, za którego autora uznaje się Krzysztofa Boguszewskiego, który był proboszczem tego kościoła w latach 1630-1635. W nawie południowej, w ołtarzu, który również pochodzi z późnego renesansu, znajduje się obraz przedstawiający Opłakiwanie Chrystusa. Malowidło powstało w połowie XVI wieku w szkole florenckiej. Na zachodniej ścianie wisi kilka portretów trumiennych oraz blach herbowych należących w dużej części do rodu Naramowickich a pochodzących z XVII i XVIII wieku.

Wejście do kaplicy św. Antoniego zamyka kuta, żelazna krata z pierwszej połowy XVII wieku wykonana w stylu renesansowym.

Całość kościoła pokrywa pochodząca z początku XX wiek modernistyczna polichromia autorstwa Antoniego Procajłowicza odnowiona w 1999 roku.

Poznańska Skałka[edytuj | edytuj kod]

Krypta zasłużonych powstała w roku 1923 z inicjatywy proboszcza ks. Bogusława Kościelskiego na wzór Skałki w Krakowie . Zaczęto wówczas przenosić do kościoła prochy zasłużonych Wielkopolan.

W samym kościele, w nawie południowej znajduje się marmurowy sarkofag Karola Marcinkowskiego – XIX-wiecznego lekarza i społecznika, dłuta Marcina Rożka. Natomiast w kaplicy św. Antoniego znajdują się epitafia osób spoczywających w Krypcie Zasłużonych znajdującej się pod kościołem. Znajdują się tam prochy:

W podziemiach spoczywają natomiast dwaj proboszczowie:

W mur otaczający kościół wmurowano tablice upamiętniające m.in.:

Inni sławni spoczywają na Cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan, który znajduje się przy kościele karmelitów bosych, stojącym naprzeciw kościoła św. Wojciecha.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych - województwo wielkopolskie (pol.). 30 września 2014. [dostęp 01.05.2010].
  2. Zofia Kurzawa, Andrzej Kusztelski: Historyczne kościoły Poznania.Przewodnik. Poznań: Drukarnia i Księgarnia Świętego Wojciecha, 2006, s. 147. ISBN 83-7015-841-2.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]