Kościół Adolfa Fryderyka w Sztokholmie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kościół Adolfa Fryderyka
w Sztokholmie
Adolf Fredriks kyrka
kościół parafialny
Kościół Adolfa Fryderyka
Kościół Adolfa Fryderyka
Państwo  Szwecja
Miejscowość Sztokholm
Wyznanie protestanckie
Kościół Kościół Szwecji
Parafia Adolf Fredriks församling
Imię Adolf Fryderyk
Położenie na mapie regionu Sztokholm
Mapa lokalizacyjna regionu Sztokholm
Kościół Adolfa Fryderykaw Sztokholmie
Kościół Adolfa Fryderyka
w Sztokholmie
Położenie na mapie Szwecji
Mapa lokalizacyjna Szwecji
Kościół Adolfa Fryderykaw Sztokholmie
Kościół Adolfa Fryderyka
w Sztokholmie
Ziemia 59°20′17″N 18°03′36″E/59,338056 18,060000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Kościół Adolfa Fryderyka w Sztokholmie (szw. Adolf Fredriks kyrka) – kościół parafialny Kościoła Szwecji (wyznania ewangelicko-luterańskiego). Jest położony w obrębie ulic: Sveavägen-Adolf Fredriks kyrkogata-Holländargatan-Kammakargatan.

Kościół ma status zabytku sakralnego według rozdz. 4 Kulturminneslagen (pol. Prawo o pamiątkach kultury) ponieważ został wzniesiony do końca 1939 (3 §)[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Na miejscu obecnego kościoła znajdowała się wcześniej, wzniesiona w 1674, drewniana kaplica cmentarna pod wezwaniem św. Olafa.

Kościół zaprojektował Carl Fredrik Adelcrantz. Kamień węgielny położył w 1768 król Adolf Fryderyk, który stał się przez to patronem kościoła. Budowa trwała pięć lat. Kościół wznoszono wokół kaplicy, która pozostawała na swoim miejscu i była wykorzystywana w trakcie budowy. W niedziele, 28 listopada 1774 nowo wybudowany kościół został konsekrowany przez króla Gustawa III oraz księcia Södermanland, przyszłego króla Karola XIII). W akcie konsekracji wzięli też udział: biskup Herwegr, wikariusze parafialni oraz kapelmistrz dworski Francesco Uttini. w tym samym czasie rozebrano kaplicę. W latach 1776-1783 wzniesiono wieżę z kopułą.

W 1785 kościół otrzymał ołtarz główny a rok później ambonę, według projektu Adelcrantza. W 1829 rozbudowano prezbiterium a w latach 1866-1867 wybudowano empory.

W latach 1957–1959 dokonano renowacji świątyni pod kierunkiem Davida Dahla. W latach 1992-1993 miała miejsce kolejna renowacja, która objęła fasadę, okna i dach świątyni.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Kościół Adolfa Fryderyka jest wzniesiony w stylu neoklasycystycznym z elementami rokoka na planie krzyża greckiego, którego ramiona wschodnie i zachodnie są nieznacznie wydłużone, tworząc prezbiterium z zakrystią (wschodnie) i nawę główną (zachodnie). Na przecięciu naw wzniesiono na szerokim, kwadratowym postumencie niewysoką wieżę (54 m), zwieńczoną kopułą z latarnią. Konstrukcja wieży jest drewniana.

Kościół ma pięć dzwonów: trzy z nich wiszą w wieży a dwa w latarni. Dzwon główny został odlany w warsztacie Grönvalla w 1814 i powtórnie w 1826. Trzy kolejne dzwony zostały pierwotnie odlane jeszcze w 1674 dla dzwonnicy przy kaplicy św. Olafa. W XIX i XX wieku odlewano je powtórnie. Ostatni, piąty dzwon odlany został w 1727 przez ludwisarza Gerharda Meyera. W 1977 zainstalowano carillon złożony z 24 dzwonów.

Wystrój wnętrza[edytuj | edytuj kod]

Wnętrze świątyni, mogące pomieścić ok. 1400 osób, zostało w latach 1893-1895 przebudowane przez architekta Agi Lindegrena, który usunął wiele z pierwotnego wystroju dodając stiuki i reliefy. Nienaruszone pozostały jedynie ołtarz główny i ambona. W latach 1899-1900 Julius Kronberg ozdobił kopulę malowidłami o tematyce biblijnej.

Ołtarz główny wykonał Johan Tobias Sergel. Przedstawia on zmartwychwstanie Chrystusa. Ten sam artysta wykonał również nagrobek Kartezjusza na przykościelnym cmentarzu.

Organy zostały zbudowane przez firmę Grönlund w 1966 roku i mają 45 głosów.

Srebrne sprzęty liturgiczne zaprojektował Sigurd Persson.

Przykościelny cmentarz[edytuj | edytuj kod]

Na przykościelnym cmentarzu rośnie stary drzewostan. Wzdłuż dróg cmentarnych posadzono rzędy lip tworząc w ten sposób aleje prowadzące prostopadle na wschód, południe i północ od odpowiednich portali kościoła. Aleje są wyłożone płytami chodnikowymi natomiast plac przed głównym, zachodnim portalem jest wyłożony kostką brukową. Mniejsze alejki cmentarne zostały wytyczone w 1900 i są wyłożone grysem.

Na cmentarzu spoczywają m.in. znane osobistości ze świata szwedzkiej kultury i polityki:

W latach 1650-1666 spoczywał tu również Kartezjusz, dopóki jego zwłok nie ekshumowano i nie przewieziono do Francji.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Ann Catherine Bonnier, Göran Hägg, Ingrid Sjöström: Svenska kyrkor: En historisk reseguide. Sztokholm: Medströms Bokförlag, 2008. ISBN 978-91-7329-015-9. (szw.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]