Kościół Jana Bożego w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kościół pw. św. Jana Bożego w Warszawie (oo. Bonifratrów)
rejestr zabytków
Distinctive emblem for cultural property.svg 23 z 1.07.1965[1]
Kościół pw. św. Jana Bożego w Warszawie (oo. Bonifratrów)
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Wezwanie św. Jan Boży
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Kościół pw. św. Jana Bożego w Warszawie (oo. Bonifratrów)
Kościół pw. św. Jana Bożego w Warszawie (oo. Bonifratrów)
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół pw. św. Jana Bożego w Warszawie (oo. Bonifratrów)
Kościół pw. św. Jana Bożego w Warszawie (oo. Bonifratrów)
Ziemia 52°15′13″N 21°00′02″E/52,253611 21,000556Na mapach: 52°15′13″N 21°00′02″E/52,253611 21,000556
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wnętrze kościoła

Kościół pod wezwaniem św. Jana Bożego w Warszawie – kościół rektorski należący do Zakonu Szpitalnego Ojców Bonifratrów. Znajduje się przy ul. Bonifraterskiej 12 w Warszawie. W latach 1976-2013 był siedzibą nieistniejącej obecnie parafii pod wezwaniem św. Jana Bożego i św. Andrzeja Apostoła[2]. Istnieje od 1728.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Bogusław Leszczyński w 1650, w swoim miasteczku dziedzicznym Leszno pod Warszawą, ufundował kościół i klasztor bonifratellom jak ówcześnie nazywano bonifratrów. Pierwszym przeorem klasztoru był neapolitańczyk ks. Modest Genoino popularny w Warszawie chirurg. Fundacja była skromna a miejsce zbyt oddalone od centrum stolicy. Bonifratrów wsparli bracia Tobiasz Morsztyn – łowczy wielki koronny i Jan Jędrzej Morsztyn – referendarz.

Tobiasz w swoim testamencie spisanym w 1664 rozporządził[3] (pisownia oryginalna z pominięciem akcentów é):

Quote-alpha.png
... Widząc ojców bonifratellów warszawskich na bardzo szczupłej fundacyi i w niesposobnem miejscu, daleko od miasta na Lesznie zasadzonych, na przeniesienie ich, zmurowanie kościoła i fundacyją w nich tak suffagiorum za duszę moję, jako i sustencyi chorych i ubogich, do której ex reguła obligantur zapisuję i leguję pomienionym ojcom bonifratellom warszawskim 30 000 złot. pol. … Proszę przytem Jaśnie Wielm. J.M. Pana kasztelana Wojnickiego, aby według obietnicy swej mnie uczynionej, grunt i plac przestronny i sposbny na ten conwent i kościół ojcom bonifratellom assignować i conferre za confirmatią J. K. Mości raczył.

Powyżej jest mowa o Janie Wielopolskim – kasztelanie wojnickim a obiecany Tobiaszowi Morsztynowi plac znajdował się na Wielopolu w rejonie budowanego przez Jana Jędrzeja Morsztyna pałacu zwanego saskim, czyli w rejonie obecnego Placu marsz. Józefa Piłsudskiego.

Budowę kościoła i klasztoru ukończono w 1673.

Król August II Mocny w 1713 zakupił pałac Morsztyna na swoją rezydencję i zaczął przyłączać do niego sąsiadujące tereny, także teren klasztoru i kościoła bonifratrów. W związku z tym przeznaczył 12 000 talarów bitych[3] na budowę nowego kościoła na miejscu, w którym znajduje się obecnie.

Prace rozpoczęto w 1728 a kilka lat później biskup poznański Jan Tarło poświęcił kościół i klasztor.

Kiedy budowano kościół, postawiono także budynek szpitalny. Początkowo było w nim zaledwie 8 łóżek[3]. Dopiero w 1760 książę August Czartoryski, wojewoda ruski, wybudował nową salę chorych na 34 łóżka i kilka pomieszczeń pomocniczych. Także budowniczy kościoła (architekt) Jakub Fontana w swoim testamencie z dnia 20 marca 1773 zapisał 74 000 złp. na utrzymanie i lekarstwa dla chorych. Zapis ten zatwierdził sejm delegacyjny w 1775.[3]

Początkowo bracia zakonni (w tym prowincjał i przeor) nie byli księżmi a tylko zakrystianin i kapelan sprawowali posługę kapłańską. Z czasem bracia miłosierdzia zainteresowali się medycyną. Były prowincjał zakonu w Polsce Paschal Stirzelheimer otrzymał doktorat z medycyny w Zamościu.

Powołany w przypisach J. Bartoszewicz tak opisuje nadanie P. Stirzelheimerowi doktoratu:

Quote-alpha.png
Było to 23 marca 1765 r,; wszedł na katedrę Jan Nepomucen Awedyk doktor medycyny i professor zamojski i mówił długo o tem, jaki to powinien być doktor mianowicie według Hippokrata, potem wychwalał naukę i metodę księdza Paschala i jego zakonne prace. Potem zadał mu temata, wręczył oznaki nowej dostojności, i ogłosił Paschala doktorem (Wiad. Warsz. Nr. 29)

W czasie zaborów bonifratrzy byli represjonowani przez władze carskie za pomoc powstańcom z 1831 i 1863.

Podczas powstania warszawskiego kościół, szpital i budynki przyklasztorne stanowiły istotne punkty powstańczego oporu. Były bronione przez żołnierzy batalionów „Zośka”, „Parasol” i „Czata 49” do 25 sierpnia 1944. Budynki bardzo ucierpiały podczas tych walk. Kościół został odbudowany po wojnie, pominięto jednak rekonstrukcję szpitala. We wnętrzach kościoła nie ma prawie żadnych zabytków – znajduje się w nim jedynie obraz św. Andrzeja z XVII wieku (w ołtarzu bocznym) i Najświętszej Marii Panny w ołtarzu wielkim. Są w nim także tablice memoratywne, niektóre z nich poświęcono pamięci Armii Krajowej i o. Serafinowi Klocowi, który umożliwił i wspierał odbudowę kościoła.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Rejestr zabytków nieruchomych m. st. Warszawy. [dostęp 2010-01-22].
  2. Z dniem 1 stycznia 2014 r. Parafia została zniesiona Dekretem Nr 3945/A/2013 Metropolity Warszawskiego kard. Kazimierza Nycza.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Julian Bartoszewicz: Kościoły Warszawskie rzymsko-katolickie opisane pod względem historycznym, Warszawa 1855 str. 233-237.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]