Kościół Mariacki w Stralsundzie

Kościół Mariacki w Stralsundzie
St.-Marien-Kirche (Stralsund)
kościół parafialny
Kościół Mariacki w Stralsundzie
Państwo	Niemcy
Miejscowość	Stralsund
Wyznanie	protestanckie
Kościół	luterański
Parafia	St. Mariengemeinde Stralsund
Imię	Najświętsza Maryja Panna
Historia Data rozpoczęcia budowy 1360 Data zakończenia budowy 1380 Aktualne przeznaczenie czynny kościół parafialny Data zniszczenia 6 października 1944 Data odbudowy 1947-nadal Poprzednie wyznanie katolickie
Dane świątyni Styl gotyk ceglany Architekt nieznany Świątynia • materiał bud. • powierzchnia • wysokość • długość • cegła 3583 m² 151 m obecnie 104 m 100 m Wieża kościelna • liczba wież • wysokość wież 1 104 m Liczba naw 3 Nawa główna • szerokość • wysokość 10,15 m 32,95 m Nawa boczna • wysokość 14,95 m Szerokość transeptu 41 m
Położenie na mapie Meklemburgii-Pomorza Przedniego Kościół Mariacki w Stralsundzie
Położenie na mapie Niemiec Kościół Mariacki w Stralsundzie
54°18′36″N 13°05′17″E
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Kościół Mariacki na planie miasta z 1647 r. jeszcze z wysoką wieżą

Kościół Mariacki w Stralsundzie to trójnawowa bazylika z transeptem, posiadająca także zachodni pseudotransept, ambit oraz wieniec kaplic. Bazylika znajduje się na Nowym Rynku. Pierwsze zapiski o kościele w tym miejscu pochodzą z 1298, obecnie jest to największy kościół Hanzeatyckiego miasta Stralsund, a sama świątynia jest arcydziełem środkowo-europejskiego późnego gotyku.

Warto podkreślić, iż od 1625 do 1647 był to najwyższy budynek świata.

Obecnie wieża Kościoła Mariackiego ma wysokość 104 m, a z tarasu widokowego umiejscowionego na jej szczycie wieży rozciąga się przepiękna panorama obejmująca Stralsund i okolice oraz wyspę Rugię

Historia budowy

Kościół Mariacki w Stralsundzie jest najwcześniej wybudowaną, z wyjątkiem kościoła św. Mikołaja w Lüneburgu, ceglaną bazyliką zbudowaną na północnych obszarach Europy Środkowo-Wschodniej.

Świątynia była wzorowana na Kościele Mariackim w Lubece. Zastosowano wiele rozwiązań i elementów charakterystycznych dla okresu późnego gotyku. Łuki przyporowe schowano już pod dachami przykrywającymi nawy boczne, typowe dla architektury gotyckiej skarpy zostały tu zastosowane w niewielkim stopniu, przez co budowla wydaje się być bardzo lekka. Oryginalna konstrukcja chóru, ambit doświetlony mniejszymi oknami, monumentalne nawy, a zwłaszcza wspaniały ołtarz, to wszystko powoduje, że Bazylika Mariacka w Stralsundzie odbiega od swojego pierwowzoru z Lubeki, jednakże obie budowle to wspaniały przykład gotyku.

W 1382 runęła pierwsza wieża kościoła, zniszczeniu uległ także oryginalny chór oraz część głównej nawy, przyczyna tego wypadku tkwiła w zbyt słabych fundamentach. Niezwłocznie po tych wydarzeniach przystąpiono od odbudowy świątyni. W 1411 na sygnaturce kościoła zamontowano zegar wraz z dzwonami. W 1416 położono kamień węgielny pod budowę nowej wieży, początkowo wznoszono potężny trzon wieży, następnie obudowano go czterema mniejszymi wieżyczkami, tego typu konstrukcja jak na ówczesne czasy była unikatowa. Również w 1416 od strony południowej kościoła wzniesiono kaplicę św. Apolonii, jako zadośćuczynienie za spalenie trzech tutejszych księży.

Pod odbudowie wieża kościoła liczyła sobie 151 metrów, przez co świątynia w latach 1625 – 1647 była najwyższym budynkiem na świecie. W 1647 w wieżę trafił piorun i zniszczył ją. Obecny wygląd wieża uzyskała w 1708, kiedy to przykryto ją barokowym hełmem.

Obecne wyposażenie kościoła jest tylko namiastką pierwotnie bogato zdobionego wnętrza. Największe straty w wystroju świątyni nastąpiły podczas reformacji w 1647, gdy podburzony tłum mieszkańców dokonał splądrowania bazyliki.

W latach 1807-1810 kościół stracił swoją sakralną funkcję i był wykorzystywany przez wojska napoleońskie jako koszary oraz spichlerz.

W dniu 6 października 1944 miały miejsce ciężkie naloty amerykańskiego lotnictwa, spowodowały one także uszkodzenia bazyliki – zwłaszcza powierzchni dachu oraz okien. Już w 1947 rozpoczęto powolną renowację świątyni.

Obecnie trwa obszerna restauracja kościoła, obejmująca także odtworzenie olbrzymich witraży. Niestety jej przebieg poważnie zakłócił pożar, który wybuchł w nocy z 14 na 15 czerwca 2005.

Zobacz też

• gotyk ceglany
• Europejski Szlak Gotyku Ceglanego

Bibliografia

• Wolfgang Clasen: St. Marien zu Stralsund und der Kirchenbau der Spätgotik im norddeutschen Backsteingebiet. (Diss. ms.), Marburg 1947
• Silke Freier: Friedhof und Denkmal am Neuen Markt in Stralsund. in: Heimathefte für Mecklenburg und Vorpommern. 7. Jg. 1 (1997), 51–53
• Antje Grewolls: Die Kapellen der norddeutschen Kirchen im Mittelalter. Architektur und Funktion., Kiel 1999
• Ernst von Haselberg (Bearb.): Die Baudenkmäler des Regierungsbezirks Stralsund. Heft V. Der Stadtkreis Stralsund (Die Baudenkmäler Der Provinz Pommern, Erster Theil), Stettin 1902.
• Hellmuth Heyden: Die Kirchen Stralsunds und ihre Geschichte. Berlin 1961
• Ralf Lusiardi: Stiftung und Gesellschaft. Religiöse und soziale Aspekte des Stiftungsverhaltens im spätmittelalterlichen Stralsund. (Stiftungsgeschichten, Bd.2), Berlin 2000
• Walther Jahn: Die Marienkirche, Stralsund 1930.
• Silke Kossmann: Die Marienkirche in Stralsund und ihre Nachfolge in Mecklenburg und Pommern. Thomas-Helms-Verlag, Schwerin 2005. ISBN 3-931185-70-2.
• Nikolaus Zaske: Die gotischen Kirchen Stralsunds und ihre Kunstwerke. Kirchliche Kunstgeschichte von 1250 bis zur Gegenwart. Berlin 1964.

Linki zewnętrzne

• Strona Pomorskiego Kościoła Ewangelickiego
• Strona parafii

Poprzedni Kościół św. Olafa w Tallinnie

Chronologia najwyższych budowli 1625-1647

Następny Katedra Najświętszej Marii Panny w Strasburgu