Kościół Matki Boskiej Gromnicznej i klasztor Karmelitanek Bosych we Lwowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kościół Matki Boskiej Gromnicznej
we Lwowie
Церква Стрітення Господнього (Львів)
kościół seminaryjny (przed 1945 r.),
kościół klasztorny (obecnie)
Kościół Matki Boskiej Gromnicznej
Kościół Matki Boskiej Gromnicznej
Państwo  Ukraina
Miejscowość Lwów
Wyznanie katolickie
Kościół obrządku bizantyjsko-ukraińskiego
Wezwanie Matki Boskiej Gromnicznej
Położenie na mapie Lwowa
Mapa lokalizacyjna Lwowa
Kościół Matki Boskiej Gromnicznejwe Lwowie
Kościół Matki Boskiej Gromnicznej
we Lwowie
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Kościół Matki Boskiej Gromnicznejwe Lwowie
Kościół Matki Boskiej Gromnicznej
we Lwowie
Ziemia 49°50′40,20″N 24°02′10,68″E/49,844500 24,036300Na mapach: 49°50′40,20″N 24°02′10,68″E/49,844500 24,036300

Kościół Matki Boskiej Gromnicznej i klasztor Karmelitanek Bosych we Lwowie – jest położony przy ul. Winniczenko 30 (w przedwojennej Polsce ul. Czarnieckiego).

Historia kościoła i klasztoru[edytuj | edytuj kod]

W 1642 wojewoda bełski i ruski Jakub Sobieski, ojciec przyszłego króla Polski Jana III Sobieskiego i jego małżonka – Teofila z Daniłowiczów ufundowali dla karmelitanek bosych klasztor i kościół pod wezwaniem Matki Boskiej Loretańskiej (z Loreto). Akt fundacyjny został spisany 11 czerwca, a poprzedziła go wydana w lutym tego samego roku bulla papieża Urbana VIII. Donacja wyniosła 30 000 złotych. Jako pierwszy zbudowano kościół – przed 1644. Projekt wykonał Jan Baptysta Gisleni, nadworny architekt królów: Zygmunta III Wazy, Władysława IV i Jana Kazimierza. Kościół został wzniesiony na planie krzyża łacińskiego i był wzorowany na rzymskim kościele św. Zuzanny Carla Maderny; stał się jednym z najokazalszych kościołów ówczesnego Lwowa. Imponująca zwłaszcza była jego fasada, wzniesiona z kamiennych ciosów i cegły, rozczłonkowana, o doskonale wyważonych proporcjach.

Głównym akcentem fasady jest monumentalny portyk wejściowy flankowany kolumnami i zwieńczony płaskim tympanonem. Nad nim umieszczony jest portyk balkonowy, zwieńczony konchą. Pierwszą kondygnację świątyni dzielą pilastry w porządku toskańskim a drugą – w porządku jońskim. Kondygnacje są oddzielone rozczłonkowanym belkowaniem. W tympanonie fasady umieszczono kartusz z herbami fundatorów – Janina (Sobieskich) i Sas (Daniłowiczów).

W 1644 rozpoczęto wznoszenie klasztoru, ale jego budowa ciągnęła się dłużej i była przerywana najazdami i zniszczeniami, które trwały od najazdu Chmielnickiego w 1648 i zakończyły się w 1683 wraz z wiktorią wiedeńską Jana III Sobieskiego.

Barokowa fasada kościoła

Najazd Chmielnickiego spowodował ucieczkę sióstr do Krakowa, a następnie do Warszawy, gdzie Lubomirscy i Ossolińscy uposażyli ich nowy dom zakonny. Po wojnie z 1655 karmelitanki powróciły do Lwowa. W latach 1661-1662 wznowiono prace przy kościele i klasztorze pod kierunkiem Jan Godnego i ks. Gawatha. Najazd turecki z 1672 spowodował, że siostry ponownie opuściły Lwów i udały się do Warszawy. Dopiero po zwycięstwie pod Wiedniem w 1683 król Jan III Sobieski wznowił prace, którymi pokierował Tomasz Dubiński. W tym czasie dokończono zdobienie fasady kościoła; w niszach na pierwszej kondygnacji wstawiono kamienne wazy, a w niszach na drugiej kondygnacji – figury św. Józefa i św. Teresy z Ávili, dzieło Andrzeja Szwanera z 1688. Na skrzyżowaniu nawy i transeptu wzniesiono niewielką kopułę z sygnaturką. W 1692 budowa kościoła dobiegła końca.

W 1772, w chwili I rozbioru Polski, w klasztorze żyło 17 zakonnic. W lutym 1782, w wyniku reform józefińskich przeprowadzonych przez cesarza Austrii Józefa II zakon karmelitanek bosych uległ kasacie; ich kościół przejęli przejściowo franciszkanie, a klasztor – szarytki.

W 1792 kościół zamieniono na magazyn wojskowy, a w klasztorze zorganizowano seminarium duchowne łacińskiej archidiecezji lwowskiej.

W 1842 rewindykowano kościół i przeprowadzono jego gruntowny remont. W barokowym ołtarzu głównym umieszczono obraz Ofiarowanie Najświętszej Marii Panny, Alojzego Rejchana (1843), który był także autorem obrazów św. Jana Kantego i św. Jana Nepomucena, umieszczonych w ołtarzach bocznych. Wówczas też zmieniono wezwanie kościoła na Matki Boskiej Gromnicznej (lub: Oczyszczenia Najświętszej Marii Panny) i uczyniono z niego kościół seminaryjny. W sąsiedztwie kościoła wzniesiono pałac metropolitów lwowskich.

Kościół Matki Boskiej Gromnicznej był kościołem seminaryjnym również w II Rzeczypospolitej.

Po 1945 został zamknięty podobnie jak wiele innych lwowskich świątyń.

W 1979 w zespole kościelno-klasztornym umieszczono Wojewódzki Urząd Jakości, Metrologii i Standaryzacji.

Na początku XXI wieku kościół wraz z klasztorem został przekazany ukraińskiemu kościołowi greckokatolickiemu. Pełni on obecnie funkcję kościoła klasztornego i nosi wezwanie Стрітення, tj. Ofiarowania Pańskiego. W kościele odprawiane są też nabożeństwa w obrządku rzymskokatolickim.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ryszard Chanas, Janusz Czerwiński, Lwów, Przewodnik turystyczny, wyd. Ossolineum 1992, Wrocław, ISBN 83-04-03913-3.
  • Bartłomiej Kaczorowski, Zabytki starego Lwowa, wyd. Oficyna Wydawnicza, Warszawa 1990, ISBN 83-85083-02-2.
  • Aleksander Medyński, Lwów. Przewodnik dla zwiedzających miasto, wyd. nakładem autora, Lwów 1937.