Kościół Najświętszej Marii Panny na Żłobku w Krakowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
dawny Kościół na Żłobku
Państwo  Polska
Miejscowość POL Kraków COA.svg Kraków
Adres ul. św. Jana 6
Właściciel Krakowskie Centrum Kinowe "ARS"
Położenie na mapie Starego Miasta w Krakowie
Mapa lokalizacyjna Starego Miasta w Krakowie
dawny Kościół na Żłobku
dawny Kościół na Żłobku
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
dawny Kościół na Żłobku
dawny Kościół na Żłobku
Ziemia 50°03′47,35″N 19°56′18,42″E/50,063153 19,938450Na mapach: 50°03′47,35″N 19°56′18,42″E/50,063153 19,938450

Kościół pod wezwaniem Kościół Najświętszej Marii Panny – nieistniejący obecnie kościół, który znajdował się w Krakowie, przy dzisiejszej ulicy św. Jana, pomiędzy Rynkiem Głównym a ulicą św. Tomasza, zwany był też kościołem na Żłobku (ad Praesepe). Powstał w pierwszej połowie XVII w. na miejscu kamienicy zwanej "Brogiem", pełniącej w końcu XVI w. funkcje zboru protestanckiego i spalonej podczas rozruchów w 1591.

Kamienicę Bróg ewangelicy nabyli w roku 1570 i po dwóch latach umieścili w niej dom modlitwy (zbór), z którym sąsiadowała szkoła. 10 października 1574 roku pospólstwo i krakowscy studenci napadli na zbór, częściowo go dewastując. Kolejny napad miał miejsce 8 maja 1578 roku, ale i tym razem zbór został jedynie splądrowany. Ostateczne zniszczenie i spalenie budynku nastąpiło 23 maja 1591 roku. Parcela z ruinami należała do ewangelików jeszcze przez 31 lat, aby w roku 1624 stać się własnością bernardynów ze Stradomia. W latach 1627-1631, po połączeniu resztek Brogu z kamienicą "Almaria" i kilku innymi domami, bernardyni zbudowali tam swój klasztor oraz kościół zwany "Na Żłóbku" (nazwa od wezwania kościoła)[1].

Początkowo (ok. 1633) powstał kościół drewniany, wkrótce potem Stanisław Lubomirski ufundował nowy, murowany, konsekrowany w 1648. Kościół, który należał do bernardynów był niewielki, jednonawowy, później dodano ganki od południa i północy. Bernardyni usunięci zostali stąd w 1788, wówczas na krótko świątynię przekazano bazylianom. Z powodu braku funduszów obiekt został zaniedbany, co spowodowało, że kościół i klasztor zaczęły popadać w ruinę. Bazylianie otrzymali w 1802 kościół św. Norberta przy ul. Wiślnej, a już wcześniej, w 1797, ich posiadłość przy ul. św. Jana została przez władze austriackie wystawiona na licytację[1]. Zabudowania ostatecznie sprzedano w 1801 Maciejowi Knotzowi, który kościół przebudował na zajazd. Oberża "Pod Królem Węgierskim" (Knotz był z pochodzenia Węgrem) powstała w roku 1802. Do tych zabudowań w 1818 przyłączono jeszcze kamienicę od strony ul. Sławkowskiej oraz domy usytuowane wzdłuż ul. św. Tomasza. W oberży znajdowała się m.in. słynna sala redutowa, w której przez cały wiek XIX odbywały się głośne w Krakowie bale, koncerty i przyjęcia. Zmieniono stropy, wewnętrzny rozkład pomieszczeń i elewacje. Gdy opisane powyżej budynki przeszły na własność rodziny Hallerów, całość otrzymała nazwę "Hotelu Saskiego"[1]. Dzisiaj (2008), po wielu przebudowach, mieści się w tym budynku kino "Sztuka".

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • M. Rożek, Nie istniejące kościoły Krakowa, "Biuletyn Biblioteki Jagiellońskiej", 1983 (R. 33), s. 95-120.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Marek Żukow-Karczewski, Nie istniejące budowle Krakowa. Kościół "Na Żłóbku", "Echo Krakowa", 9,10,11 VIII 1991 r., nr 154 (13466).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]