Kościół Najświętszej Matki Bożej Loretańskiej w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kościół Najświętszej Matki Bożej Loretańskiej w Warszawie
kościół parafialny
Distinctive emblem for cultural property.svg 458 z 1.07.1965[1]
Kościół Najświętszej Matki Bożej Loretańskiejw Warszawie
Kościół Najświętszej Matki Bożej Loretańskiej
w Warszawie
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia Matki Bożej Loretańskiej w Warszawie
Wezwanie Najświętszej Matki Bożej Loretańskiej
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Kościół Najświętszej Matki Bożej Loretańskiej w Warszawie
Kościół Najświętszej Matki Bożej Loretańskiej w Warszawie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół Najświętszej Matki Bożej Loretańskiej w Warszawie
Kościół Najświętszej Matki Bożej Loretańskiej w Warszawie
Ziemia 52°15′24,17″N 21°01′39,72″E/52,256714 21,027700Na mapach: 52°15′24,17″N 21°01′39,72″E/52,256714 21,027700
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Kościół Najświętszej Matki Bożej Loretańskiej w Warszawie – znajduje się na terenie diecezji warszawsko-praskiej, w dzielnicy Praga-Północ przy ulicy Ratuszowej 5a w obszarze MSI Nowa Praga, w sąsiedztwie warszawskiego ZOO. Jest to najstarsza świątynia na Pradze. Kościół jest siedzibą parafii Matki Bożej Loretańskiej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1617 r. przybył tu zakon bernardynów sprowadzony przez Zofię, żonę kanclerza wielkiego koronnego Feliksa Kryskiego, a w tym samym roku położono kamień węgielny pod kościół i klasztor, który poświęcił biskup płocki Henryk Firlej w obecności króla Zygmunta III Wazy i dworu.

Budowa ta była wspierana przez królów Zygmunta III Wazę i Władysława IV, dzięki czemu w latach 1628-1638 ukończono budowę murowanego klasztoru i kościoła, pierwotnie pod wezwaniem św. Andrzeja[2].

Zygmunt Vogel „Scena we wnętrzu kościoła Loretańskiego na Pradze”, 1811
Aleksander Majerski, „Widok kościoła i klasztoru oo. Bernardynów podczas rozbiórki w 1811”
Drzeworyt Michała Starkmana z około 1855 r.

Przy południowej ścianie wzniesiono kaplicę z Domkiem Loretańskim, projektu najprawdopodobniej architekta królewskiego Konstantyna Tencalli[3], a w 1642 r. kaplica ta została poświęcona. I ta budowa została wsparta przez króla Władysława IV, ofiary składali też prywatni fundatorzy. Gdy w 1648 r. Praga otrzymuje prawa miejskie, w jej herbie umieszczony zostaje wizerunek Matki Bożej z Dzieciątkiem nad kaplicą Loretańską podtrzymywaną przez anioły.

W kaplicy znalazła się Figura Matki Bożej Loretańskiej[4], odziana w szaty z drogich tkanin[5], o skroniach zdobionych przez złote korony[6]. Początkowo figura była oddzielona od wiernych kratą, a przed nią płonęło 14 lamp wykonanych z pozłacanego srebra. Było to miejsce szczególnego kultu i oprócz mieszkańców Pragi, przybywali tu też mieszkańcy Warszawy[7].

Julian Bartoszewicz[8] przytacza opis kaplicy za Adamem Jarzębskim („Gościniec albo krótkie opisanie Warszawy” wyd. 1643 – pisownia oryginalna)

Quote-alpha.png
Na białym marmurze wyryte są różne historyje. W sklepieniu otwarte okno, dla wyjścia dymu od lamp i oddechu natłoczonego ludu. Dwoje drzwi naprzeciw siebie, jedne z boku kaplicy, ołtarz cały od złota i srebra, klejnotami i drogiemi kamieniami przez różnych monarchów zbogacony. Sama Matka Boska smagławej płci, malowana przez ś-go Łukasza. Przed ołtarzem złota krata, z tyłu kominek, na którym garnuszek, miseczki gliniane i drewniane łyżeczki, też same któremi Najświętsza Panna jadać zwykle była. Na marmurze wypisano, zkąd otrzymano te sprzęty. Kaplica ta ma małe baszteczki

W lipcu 1656 roku w czasie potopu szwedzkiego po bitwie o Warszawę kościół, kaplica i zabudowania klasztorne zostały zniszczone i ograbione. Dopiero darowizny kasztelana krakowskiego Stefana Warszyckiego i wojewody sandomierskiego Michała Warszyckiego, pozwoliły na odbudowę.

Następne zniszczenia dotknęły zespół klasztorny Bernardynów w czasie Insurekcji kościuszkowskiej, gdy po bohaterskiej obronie Pragi 4 listopada 1794 r. Rosjanie zdobyli Pragę dokonując rzezi ludności. Wokół kościoła znajdował się cmentarz ofiar tych wojen.

W okresie Księstwa Warszawskiego klasztor znalazł się w planowanym przez Francuzów pasie praskich umocnień i w 1811 r. rozebrano kościół i klasztor, jednak kaplica Loretańska ocalała dzięki sprzeciwowi miejscowej ludności[9]. Po upadku Księstwa Domek Loretański był jedyną praską świątynią, a miejsce poprzedniej figury zajęła gotycka rzeźba Maryi z Dzieciątkiem (przełom XV/XVI wieku) zwana Matką Bożą Kamionkowską[10].

W XIX wieku przejmuje funkcje kościoła parafialnego aż do czasu wzniesienia kościoła św. Floriana.

W 1853 roku kaplicę odbudowano i przebudowano wg projektu Alfonsa Kropiwnickiego. Kościół zyskał attykę przy wejściu z piętrowym portalem, krużganki i Domek Loretański przykryto wspólnym dachem, a z dawnych czterech wież narożnych pozostawiono dwie.

Na początku XX w. znaleziono w czasie remontu pod schodami schowek z fragmentem pierwotnego wyposażenia[11]. W 1931 r. W. Kamiński zbudował istniejące do dzisiaj 16-głosowe organy. Po uszkodzeniach w czasie II wojny światowej w roku 1939 i 1944, odbudowany w 1945 r., a w 1960 r. przywrócono krużganki od strony północnej i wschodniej, rozebrane w 1811 r.

W latach 1961-1977 proboszczem parafii Matki Boskiej Loretańskiej był ksiądz Stefan Niedzielak – kapelan Rodzin Katyńskich, twórca sanktuarium Poległych i Pomordowanych na Wschodzie na Cmentarzu Powązkowskim, zamordowany przez „nieznanych sprawców” w 1989[12]. Wokół kościoła znajdował się cmentarz ofiar wojen z roku 1656 i 1794.

Cechy charakterystyczne[edytuj | edytuj kod]

  • Przy głównej alei do kościoła znajduje się symboliczny grób Rocha Kowalskiego, jednego z bohaterów „Trylogii” Henryka Sienkiewicza.
  • W ścianie kościoła wmurowana jest tablica upamiętniająca Rzeź Pragi w 1794 r., wmurowana w 200-lecie wydarzeń.
  • Przy głównej alei znajduje się też figura Matki Boskiej – dziękczynienie za opuszczenie Pragi przez wojska rosyjskie 8 sierpnia 1915 r., rozbrojenie Niemców 11 listopada 1918 r., postawionej tu w roku 1919.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Rejestr zabytków nieruchomych m. st. Warszawy. [dostęp 2010-01-23].
  2. W 1738 r. otrzymuje nowego patrona – Najświętszą Maryję Pannę Niepokalanie Poczętą.
  3. Inicjatorem budowy był gwardian praskiego klasztoru, o. Wincenty Morawski, który w Loreto sam dokonał pomiarów oryginalnego domku i jego detali.
  4. Sprowadzona do Polski przed rokiem 1640, najprawdopodobniej przez króla Władysława IV.
  5. Fundatorką była królewska siostra Anna Katarzyna.
  6. Fundatorką była w 1641 r. żona króla Władysława IV – Cecylia Renata Habsburżanka.
  7. Franciszek M. Sobieszczański opisuje zwyczaj pielgrzymek z Warszawy i zimowych procesji do Loretu praskiego po skutej lodem Wiśle.
  8. Julian Bartoszewicz: Kościoły Warszawskie rzymskokatolickie opisane pod względem historycznym, Warszawa 1855 str. 374.
  9. Figurę Matki Bożej oo. Bernardyni zabrali do kościoła św. Anny, w latach 30. XIX wieku budując dla niej specjalną kaplicę.
  10. Pochodząca z kościoła św. Stanisława biskupa na Kamionie, w czasie potopu szwedzkiego w kościele na Skaryszewie, po rozbiórce kościoła w 1807 r. przeniesiona na Pragę.
  11. 10 kielichów, trybularz, 3 lampy z pierwotnych 14.
  12. Piotr Niedzielak Ostatnia ofiara Katynia w świetle faktów i dokumentów.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Putkowska Jolanta: „Architektura Warszawy XVII wieku”, PWN 1991, ISBN 83-01-07924-X.
  • „Kościoły Warszawy”, Wydawnictwa Rady Prymasowskiej Budowy Kościołów Warszawy, Warszawa 1982

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]