Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Warszawie
Distinctive emblem for cultural property.svg 287 z 1.07.1965
Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Wezwanie Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Warszawie
Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Warszawie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Warszawie
Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Warszawie
Ziemia 52°14′34″N 20°59′42″E/52,242778 20,995000Na mapach: 52°14′34″N 20°59′42″E/52,242778 20,995000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Drzeworyt Michała Starkmana z około 1855 (po lewej stronie widoczne zabudowania klasztorne)

Kościół pw. Narodzenia Najświętszej Panny Marii (zwany też Kościołem Przesuwanym[1]) znajduje się przy al. Solidarności 80 (dawniej ul. Leszno 32) w Warszawie w dzielnicy Śródmieście przy Trasie W-Z.

Historia kościoła[edytuj | edytuj kod]

Kościół zbudowany w latach 1682-1732 jako kościół przylegający do klasztoru karmelitów trzewiczkowych.

Prowincjał polsko-litewski zakonu karmelitów trzewiczkowych ks. Marcin Charzewicz, za pośrednictwem ks. dr teologii Marcina Behma rejenta generalnego prowincji, nabył od ppłk Jana Weretyckiego i jego żony posiadłość w miasteczku Leszno pod Warszawą za kwotę 2 000 ówczesnych złotych. Biskup poznański Stefan Wierzbowski 2 września 1682 w liście do prowincjała zakonu zezwolił karmelitom podnieść krzyż i odprawiać nabożeństwa, co było równoznaczne z pozwoleniem na budowę kościoła i klasztoru. Zgodę na budowę wyrazili również bracia Leszczyńscy, właściciele Leszna, Bogusław – opat czerwiński i proboszcz płocki oraz Rafał – ojciec późniejszego króla Stanisława Leszczyńskiego.

Pierwsze nabożeństwo odbyło się 8 września 1682 w kaplicy urządzonej w nabytej posiadłości, „przed cudownym obrazem w srebrnych ramach, nieznanego autora a przedstawiającym Matkę Boską”[2]. Obraz ten został potem umieszczony w ołtarzu głównym kościoła.

Julian Bartoszewicz[2] tak opisuje erygowanie kościoła (pisownia oryginalna z pominięciem akcentów é):

Quote-alpha.png
Kiedy więc niczego nie brakowało dla wydania kanonicznej erekcyi kościoła, kiedy księża już siedzieli w domostwie, a w kaplicy codziennie odbywało się nabożeństwo, kiedy fabrykę już rozpoczęto, karmelici zgłosili się do biskupa, który z ramienia swego wyznaczył na ten cel księdza officyjała. Był nim podówczas Mikołaj Stanisław Święcicki opat trzemeszyński, dziekan poznański, scholastyk warszawski i proboszcz krakowski. Złożyli zakonnicy przed nim wszystkie swoje dowody. Officyjał zastrzegłszy prawo parafialne, wydał im erekcyją na dniu 6 kwietnia 1683 roku. W skutku tego zaraz odbyła się na Lesznie procesyja, przez którą wprowadzono księży karmelitów do owego klasztoru i kaplicy. Uroczystość ta odbyła się rano o dziesiątej; szedł na niej ksiądz Behm z erekcyją, a towarzyszyli temu uproszeni na świadków pan kasztelan podlaski Marcin Oborski i pan Sebastyjan Gilbaszewski sąsiad karmelitów, insygator koronny.

Wyżej jest mowa o Marcinie Oborskim – marszałku sejmu w latach 1666 i 1672.

Kościół został poświęcony 27 kwietnia 1732 przez legata papieskiego w Polsce Camillo Paolucci. Cztery ołtarze boczne poświęcono świętym: Józefowi, Wojciechowi, Eliaszowi i Magdalenie de' Pazzi. Obrazy do tych ołtarzy namalował Szymon Czechowicz.

W czasie wojny północnej klasztor został zajęty przez Szwedów, skąd 28 lipca 1704 wyruszyło ich poselstwo do przybywającego w tym czasie do Warszawy nowo wybranego króla Stanisława Leszczyńskiego.

Odrestaurowany w 1853; wtedy też dobudowano kaplicę i zegar na wieży. Koszt odnowy wyniósł przeszło 22 000 złp. (rubli srebrnych 3 315 kop. 20), z czego rząd przeznaczył na ten cel 500 rubli srebrnych[3].

W czasie II wojny światowej był jednym z dwóch czynnych kościołów w granicach getta (drugim był Kościół Wszystkich Świętych). Po zniszczeniach wojennych odbudowany w latach 1951-1956. Zabudowania klasztorne nie zostały odbudowane, pozostał tylko piętrowy aneks.

W kościele wisi kopia obrazu Matki Boskiej Białynickiej z Białynicz, której oryginał znajdował się na zamku w Lachowiczach podczas trzymiesięcznej obrony przed wojskami moskiewskimi w 1660, porównywanej do obrony Jasnej Góry 1655[4].

W związku z budową trasy W-Z i poszerzaniem ulicy Leszno (w tym czasie Al. gen. K. Świerczewskiego), w nocy z 30 listopada na 1 grudnia 1962 kościół został przesunięty o 21 metrów do tyłu[5].

W 1968 zbudowano 25-głosowe organy. W latach 1984-1985 przy kościele wzniesiono plebanię. W 2009 przeszedł częściowy remont elewacji. Przy okazji remontu odtworzono barokową kolorystykę frontu kościoła, który jest obecnie purpurowy.

4 kwietnia 2012 skradziona została zabytkowa, barokowa suknia Matki Bożej (która przetrwała nawet czas Powstania Warszawskiego), a na drugi dzień skradziono obraz Matki Bożej Nieustającej Pomocy.

Historia klasztoru[edytuj | edytuj kod]

Klasztor wzniesiony został w tym samym czasie co kościół. W 1786 w klasztorze przebywał ks. Marek Jandołowicz. W 1818 częściowo przejęty przez władze i przeznaczony na więzienie[6]. W 1822 zostali tu osadzeni m.in. Walerian Łukasiński i inni członkowie Towarzystwa Patriotycznego. Więziony tu był również Ignacy Prądzyński[7] i Piotr Wysocki. Od 1864 po kasacie klasztoru cały budynek zamieniono na więzienie.

Budynek ucierpiał w czasie II wojny światowej, lecz choć początkowo go zabezpieczono, to jednak w 1962 został wyburzony w związku z poszerzaniem ówczesnej ul. Świerczewskiego[8].

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

W 1860 po raz pierwszy wykonano publicznie w kościele pieśń "Boże, coś Polskę" w wersji poprawionej przez Antoniego Goreckiego z okazji Mszy za dusze śp. Adama, Juliusza i Zygmunta (tak przed cenzurą carską zakamuflowano Trzech Wieszczów).

W powieści Marii Dąbrowskiej Noce i dnie Bogumił i Barbara w tym kościele biorą ślub.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Spektakularna operacja: przesunęli kościół na rolkach
  2. 2,0 2,1 Julian Bartoszewicz: Kościoły Warszawskie rzymsko-katolickie opisane pod względem historycznym, Warszawa 1855 str. 323-330
  3. Julian Bartoszewicz: Kościoły Warszawskie rzymsko-katolickie opisane pod względem historycznym, Warszawa 1855 str. 112-126
  4. K. Przygoda, Madonny Kresowe w świątyniach Warszawy, str. 19
  5. Miejsce dawnej lokalizacji kościoła zaznaczone jest w jezdni al. Solidarności obwódką z cegieł.
  6. . Do 1819 przed kompleksem klasztornym znajdował się pręgierz dla jurydyki Leszno.
  7. tutaj powstała koncepcja fortyfikacji stałych wzdłuż m.in. Bugu, co opracował siedząc tu w więzieniu, a co zapisał w swoich, wykradzionych mu później notatkach – projekt został zrealizowany przez Rosjan w 2. połowie XIX wieku
  8. fasada klasztoru była kontynuacją kościelnej – dziś budynek frontowy znajdowałby się kilka metrów w jezdni

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]