Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny we Wrocławiu-Ołtaszynie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny
we Wrocławiu-Ołtaszynie
kościół parafialny
Distinctive emblem for cultural property.svg 200 z 30.12.1970[1]
Kościół pw. Wniebowzięcia NMP w Ołtaszynie
Kościół pw. Wniebowzięcia NMP w Ołtaszynie
Państwo  Polska
Miejscowość Wrocław
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia Wniebowzięcia NMP we Wrocławiu
Wezwanie Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny
Wspomnienie liturgiczne 15 sierpnia
brak współrzędnych

Kościół pw. Wniebowzięcia NMP we Wrocławiu-Ołtaszynie znajduje się we Wrocławiu, w dzielnicy Krzyki przy ul. Pszczelarskiej 10, osiedle Ołtaszyn w archidiecezji wrocławskiej.

Po raz pierwszy wzmiankowano kościół w 1254. Według tradycji wcześniej istniała w tym miejscu drewniana świątynia zbudowana w 1248 . Jej fundatorką była św. Jadwiga. Kościół prawdopodobnie został spalony lub zniszczony podczas najazdu husytów w 1428 roku.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nowy gotycki kościół został wzniesiony na początku XV wieku. Jego konsekracja miała miejsce 17 maja 1450. Dokonał jej biskup pomocniczy wrocławski Bernard. U schyłku XV wieku została dobudowana zakrystia i powstało północne wejście zwieńczone późnogotyckim "oślim grzbietem" (obecnie zamurowanym). Świątynia nosiła wówczas wezwanie: Wszechmocnego Boga, Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Tomasza z Canterbury.

W 1572, kiedy to probostwo w Ołtaszynie było w bardzo złym stanie, proboszczem parafii został Valenty Opyschesky. Pięć lat później odbudował on proboszczówkę, w 1579 wybudował nowe stajnie i obory dla owiec, a w 1585 piwnice i piekarnie. W 1632, podczas trwania wojny trzydziestoletniej, kościół został opuszczony, a ówczesny proboszcz Mateusz Bleich schronił się we Wrocławiu zabierając ze sobą cenne wyposażenie świątyni m.in srebrny kielich mszalny z 1518.

Pod koniec XVII wieku rozpoczęły się prace budowlane przy kościele i w sąsiedztwie. W 1753 dokonano renowacji wieży kościelnej, a w okresie probostwa księdza Ernesta Hirschberga (1766-1785), wyremontowano budynek probostwa i naprawiono po wojnie trzydziestoletniej dachy stodoły i stajni. W 1768 odbudowano górną części wieży kościelnej, w 1775 zniszczony mur wokół cmentarza kościelnego.

W 1855 roku w nocy z 11 na 12 lutego kościół został okradziony ze wszystkich cennych przedmiotów. W latach 1855-1856 kościół został częściowo odrestaurowany i przebudowany w stylu neogotyckim. Projektantem był G. Bergmann, a ówczesnym proboszczem ks. Augustyn Kintzel. Przebudowa dotyczyła wymiany spróchniałego stropu i budowy sklepienia krzyżowo-żebrowego oraz nowej konstrukcji dachu, który pokryto dachówką klasztorną. Wieża kościoła została podwyższona o trzy kondygnacje (z 70 do 160 stóp) i uwieńczona hełmem z czterema sterczynami. Wieże przyozdobiono kamiennymi filarami. W latach 1867-1871 wystrój kościoła został zmieniony z barokowego na neogotycki. W 1887 roku świątynię otynkowano.

W latach 1865-1905 proboszczem parafii Ołtaszyn był historyk Kościoła ks. Johannes Soffner (1828-1905), który w 1875 opublikował jej historię Geschichte der katholischen Pfarrei Oltaschin nebst deren Adjuncta Bettlern.

W 1945 kościół stał się punktem oporu wycofującego się z Wrocławia wojska niemieckiego. Na wieży zostało umieszczone działo przeciwlotnicze i karabiny maszynowe. Stanowisko to było przez kilka dni ostrzeliwane przez wojska radzieckie, w wyniku czego kościół w 50% został zniszczony, a plebania całkowicie spalona.

W 1991, za sprawą proboszcza Stanisława Dudka, na wieży kościelnej w miejsce starego zegara zainstalowano elektroniczny zegar z kurantami.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Kościół pw. Wniebowzięcia NMP we Wrocławiu to trójnawowa ceglana budowla halowa. Składa się z trójprzęsłowego, wielobocznie zamkniętego prezbiterium z dostawioną od północy zakrystią i trójprzęsłowego korpusu z wieżą od zachodu. Wnętrze jest przykryte sklepieniem krzyżowo-żebrowym. Rozbudowany program architektoniczny świątyni, nietypowy dla wiejskich kościołów, można wytłumaczyć przynależnością Ołtaszyna do wrocławskiej kapituły katedralnej.

Wyposażenie[edytuj | edytuj kod]

W świątyni znajduje się ołtarz główny i dwa boczne. W ołtarzu głównym znajdują się gotyckie figury Matki Bożej z Dzieciątkiem (w części środkowej), św. Barbary i św. Katarzyny po bokach. Umieszczone są tu także również figury sześciu apostołów, zdobiące niegdyś skrzydła gotyckiego ołtarza. W ołtarzu bocznym – północnym – umieszczono scenę Ukrzyżowania oraz figury świętych: Apolonii i Agnieszki. Poniżej znajduje się płaskorzeźba przedstawiająca Ostatnią Wieczerzę. W trzecim ołtarzu – południowym – umieszczono płaskorzeźbę Zaśnięcia NMP (część centralna), a poniżej znajduje się Pietà. Znajduje się tu również figurki św. Elżbiety, św. Jadwigi i dwóch z ośmiu zachowanych apostołów.

W świątyni znajdują się również trzy obrazy: św. Jadwigi , Getsemani (Modlitwa w Ogrójcu) i św. Tomasza z Canterbury. W północnej ścianie prezbiterium wmurowane jest sakramentarium z piaskowca przesłonięte ręcznie kutą kratą z XV wieku.

Przy kościele znajduje się cmentarz ogrodzony średniowiecznym murem.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Czechowicz B., Kościół parafialny Wniebowzięcia Najświętszej Panny Marii na Ołtaszynie, ul. Pszczelarska 10, [w:] Atlas architektury Wrocławia, t. 1, Wrocław 1997, s. 43.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]