Kościół Wszystkich Świętych w Poznaniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kościół Wszystkich Świętych
w Poznaniu
kościół parafialny
Distinctive emblem for cultural property.svg A-178 z 25.02.1931 r.[1]
Kościół Wszystkich Świętychw Poznaniu
Państwo  Polska
Miejscowość Poznań
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia Wszystkich Świętych w Poznaniu
Wezwanie Wszystkich Świętych
Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
Kościół Wszystkich Świętychw Poznaniu
Kościół Wszystkich Świętych
w Poznaniu
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół Wszystkich Świętychw Poznaniu
Kościół Wszystkich Świętych
w Poznaniu
Ziemia 52°24′26,3″N 16°56′22,9″E/52,407306 16,939694Na mapach: 52°24′26,3″N 16°56′22,9″E/52,407306 16,939694
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Kościół Wszystkich Świętych w Poznaniu – znajdujący się na posesji ul. Grobla 1 (w sąsiedztwie placu Międzymoście) został wzniesiony w latach 1777-1783 według projektu i pod kierownictwem Antoniego Höhne jako ewangelicki kościół Świętego Krzyża.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Budowę rozpoczęto po tym, gdy w 1768 Sejm zezwolił protestantom na wznoszenie murowanych świątyń. Kościół wznoszono na podmokłym terenie którym niegdyś płynęła jedna z odnóg Warty, więc aby zapobiec zapadaniu się świątyni jej fundament stanowi ponad trzysta dębowych pali. Kłopoty finansowe sprawiły, że wnętrze ukończono dopiero w początkach XIX wieku. W 1945 roku kościół przejęli katolicy nadając mu obecne wezwanie, które niegdyś nosił nieistniejący już kościół znajdujący się w sąsiedztwie. Od 1 sierpnia 1945 funkcję organisty pełnił tu Stefan Stuligrosz[2]. Początkowo świątynia należała do parafii św. Wojciecha. W 1956 abp Walenty Dymek zmienił go na kościół akademicki, w 1979 abp Jerzy Stroba powołał przy kościele oddzielny ośrodek duszpasterski, a 1 kwietnia 1981 osobną parafię.

Już wcześniej istniał w Poznaniu inny kościół pod wezwaniem Wszystkich Świętych, rozebrany w XIX w., a który położony był przy dzisiejszej ulicy Wszystkich Świętych. Został on zbudowany na początku XVIII w. na miejscu starszej budowli, zniszczonej podczas wojen szwedzkich[3].

Architektura i wyposażenie[edytuj | edytuj kod]

Kościół wzniesiono na planie prostokąta, przykrytego czterospadowym, krytym łupkiem dachem. Na frontowej fasadzie (zachodniej) znajdują się trzy portale z czego środkowy znajduje się w górującej nad kościołem wieży nakrytej czterospadowym, miedzianym dachem (bardzo podobne zwięczenie wieży posiada zabytkowy kościół w Wierzbowej). Przed środkowym wejściem znajdują się figury świętych Piotra i Pawła. Do fasady wschodniej przylega zakrystia, w której wisi portret Stanisława Augusta Poniatowskiego ufundowany przez parafian z wdzięczności za ustanowienie swobód religijnych.

Wewnątrz świątyni znajduje się obecnie rzadko spotykane założenie centralne. Na środku znajduje się osiem filarów wytyczających obwód elipsy. Na nich wspiera się drewniana pseudokopuła, a między nimi biegną dwie kondygnacje empor. Niemal na środku znajduje się barokowy ołtarz w którym znajduje się obraz "Wieczerzy pańskiej" oraz figury czterech ewangelistów a powyżej płaskorzeźba "Zmartwychwstanie Pańskie". Nad ołtarzem znajduje się chór. Na prawo od ołtarza znajduje się epitafium zasłużonego dla gminy ewangelickiej bankiera Goebella z 1776 roku.

Cennym zabytkiem są organy zbudowane przez W. Sauera w 1869 roku, a rozbudowane przez J. Goebela w latach dwudziestych XX wieku, których doskonały dźwięk w połączeniu z unikatową akustyką kościoła sprawiają, że odbywają się na nich koncerty. Jest to instrument dwuczęściowy: część piszczałek znajduje się w chórze nad ołtarzem, a część na lewej górnej emporze. Składają się z 65 głosów i niemal 4200 piszczałek obsługiwanych przez cztery manuały. Jasne i przestrzenne wnętrze świątyni utrzymane jest w stylu rokokowym z elementami empire.

Na zewnątrz kościoła znajdowała się okazała lipa – pomnik przyrody, a na narożniku ulic Mostowej i Grobli dawna pastorówka z przełomu XVIII i XIX wieku, obecnie podzielona na plebanię, pomieszczenia parafialne, oraz przedszkole.

Przypisy

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych - województwo wielkopolskie (pol.). 31 marca 2014. [dostęp 29.05.2010].
  2. Stefan Stuligrosz, Droga do śpiewania, w: Pierwsze lata. Wspomnienia poznaniaków o latach 1945-1948, Wydawnictwo Poznańskie, 1980, s.267, ISBN 83-210-0114-9
  3. Red. Maria Aleksandra Smoczkiewiczowa – "Cmentarz Zasłużonych na Wzgórzu św. Wojciecha w Poznaniu", PWN, Warszawa-Poznań 1982, s. 9, ISBN 83-01-04101-3

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]