Kościół halowy

Wnętrze kościoła halowego (kościół św. Wolfganga w Schneeberg w Saksonii)

Kościół halowy – kościół wielonawowy o nawach równej wysokości. Kościoły halowe są charakterystycznym typem kościołów w architekturze Europy Środkowej w okresie późnego gotyku (XIV–XV wiek).

Cechy

W przeciwieństwie do bazyliki – w której nawy boczne są niższe od nawy głównej dzięki czemu możliwe jest umieszczenie ponad nimi, w ścianach nawy głównej, okien zapewniających naturalne oświetlenie nawy głównej – nawa główna kościoła typu halowego jest oświetlona pośrednio, za pomocą okien umieszczonych w ścianach naw bocznych. Poszczególne nawy mogą być przykryte wspólnym dużym dachem lub osobnymi podłużnymi dachami dwuspadowymi, stosowane jest też rozwiązanie polegające na przekryciu nawy głównej dachem dwuspadowym, natomiast naw bocznych szeregiem dachów poprzecznych z bocznymi szczytami. Kościoły halowe charakteryzuje zwartość i jednoprzestrzenność (zazwyczaj brak transeptu, brak wyodrębnionego prezbiterium). Liczba naw bywa różna, najczęściej są trójnawowe, niekiedy dwu- lub pięcionawowe.

Przykłady

Polska

• Biecz – kościół Bożego Ciała
• Braniewo – kościół św. Katarzyny
• Chełmno – kościół NMP
• Chełmża – bazylika konkatedralna Świętej Trójcy
• Dobre Miasto – kościół pokolegiacki
• Elbląg – katedra św. Mikołaja
• Frombork – kościół katedralny NMP
• Gdańsk – kościół Mariacki, kościół św. Jana, kościół św. Mikołaja, kościół św. Brygidy, kościół św. Katarzyny, kościół pofranciszkański Trójcy Św.
• Kołobrzeg – katedra NMP (5-nawowa)
• Nysa – kościół św. św. Jakuba i Agnieszki
• Olkusz – kolegiata św. Andrzeja
• Olsztyn – kościół św. Jakuba
• Sandomierz – kościół NMP
• Stargard Szczeciński - kościół św. Jana
• Szczecin – kościół św. Jakuba
• Toruń – kościół św. Janów, kościół NMP
• Trzebiatów - Kościół Macierzyństwa Najświętszej Marii Panny
• Wrocław – kolegiata Krzyża Św., kościół NMP na Piasku, kościół św.św. Stanisława, Doroty i Wacława
• Ziębice – kościół św. Jerzego (2-nawowa)

Niemcy

• Landshut – kościół św. Marcina
• Monachium – katedra NMP (Frauenkirche)
• Soest – Sankt Maria zur Wiese

Francja

• Saint-Savin (Vienne) – kościół opactwa Saint-Savin-sur-Gartempe
• Tuluza – kościół podominikański (hala 2-nawowa)

Zobacz też

• bazylika
• pseudobazylika

Bibliografia

• Witold Szolginia: Architektura. Warszawa: Sigma NOT, 1992, s. 80. ISBN 83-85001-89-1.