Kościół katolicki w Stanach Zjednoczonych
Kościół katolicki w Stanach Zjednoczonych - jest częścią powszechnego Kościoła katolickiego.
Głównym organem zarządzającym jest Konferencja Episkopatu USA (ang. United States Catholic Conference of Bishops), założona w 1966, zrzeszająca biskupów i arcybiskupów ze Stanów Zjednoczonych oraz z Wysp Dziewiczych.
Od 15 sierpnia 1859 arcybiskupi Baltimore posiadają tytuł prymasa Stanów Zjednoczonych, który dziś jest tylko honorowy. Obecnie tytuł ten posiada abp William Edward Lori.
W roku 2011 do Kościoła katolickiego w Stanach Zjednoczonych należało 68 202 492 wiernych (22% ludności kraju), co czyni go - pod względem liczby wiernych - największą grupą wyznaniową spośród wszystkich obecnych w tym kraju[1].
Spis treści |
Historia [edytuj]
Epoka kolonialna [edytuj]
Pierwsi katolicy pojawili się w Stanach Zjednoczonych przed reformacją, wraz z hiszpańskimi osadnikami w 1513 roku, na terenie obecnej Florydy, oraz w południowo-zachodnich stanach. Pierwsza msza św. odbyła się w Pensacola na Florydzie[2]
Od początku XVI wieku Królestwo Hiszpanii prowadziło misje na terenie La Florida, a tym samym zapewniało sobie kontrolę nad tym obszarem i zapobiegało kolonizacji tych terenów przez Anglików i Francuzów. Kolejne misje były prowadzona m.in. w regionie Georgii w latach 1568 - 1684. Misjonarze hiszpańscy z zakonu franciszkanów w latach 1769 - 1823 szerzyli wiarę chrześcijańska wśród rdzennej ludności Ameryki w Kalifornii, a w Teksasie misje zakładali dominikanie, jezuici i franciszkanie.
Na terenach zajętych przez Francję, katolicy osiedlali się w koloniach i fortach w Detroit, Saint Louis, Mobile, Biloxi, Baton Rouge i w Nowym Orleanie[3][4].
W wyniku kolonizacji angielskiej w roku 1634, zostaje założona Prowincja Maryland przez jezuitów[5]. Maryland była jedną z nielicznych angielskich kolonii, gdzie głównym wyznaniem chrześcijańskim był katolicyzm. Angielska wojna domowa i porażka "kawalerów"[6] w 1646 doprowadziła do surowych ustaw wobec katolików i ekstradycji znanych jezuitów z angielskich kolonii, m.in. Andrew White oraz zniszczenia szkoły w Calverton Manor[7].
Początki antykatolicyzmu [edytuj]
Amerykańskie początki antykatolicyzmu wiążą się z reformacją, która rozwijała głęboko zakorzenioną niechęć wobec Kościoła rzymskokatolickiego. Założenia reformacji zostały przywiezione do Nowego Świata przez brytyjskich kolonialistów, którzy byli głównie wyznanie protestanckiego; a kto należał nie tylko do Kościoła katolickiego ale również do Kościoła anglikańskiego, który utrzymywał katolickie doktryny i praktyki, był uznawany za niepełnego reformatora.
Ponieważ wiele brytyjskich kolonistów należało do nurtu purytanizmu i do Kościoła reformowanego, którzy uciekali przed prześladowaniami religijnymi w Kościele anglikańskim, ich antykatolicyzm był o wiele bardziej skrajny wśród wyznań protestanckich.
Monsignor John Tracy Ellis pisał:
Uniwersalne antykatolickie uprzedzenia zostały wprowadzone do Jamestown w 1607 i są energetycznie praktykowane we wszystkich trzynastu koloniach od Massachusetts po Georgia. (ang. Universal anti-Catholic bias was brought to Jamestown in 1607 and vigorously cultivated in all the thirteen colonies from Massachusetts to Georgia.)[8]
Kolonialne prawa i ustawy zawierały proskrypcje przeciwko katolikom. Monsignor Ellis uważał że wspólna nienawiść wobec Kościoła katolickiego może zjednoczyć anglikańskie duchowieństwo i purytanizm mimo różnic i konfliktów.
Rewolucja amerykańska [edytuj]
Na początku Rewolucji amerykańskiej katolicy stanowili zaledwie 1% społeczności wśród trzynastu kolonii, a tylko jeden z sygnatariuszy Deklaracji niepodległości Charles Carroll był katolikiem.
Po rewolucji papież Pius VI powołał jezuitę Johna Carrolla na pierwszego biskupa Stanów Zjednoczonych, chociaż w tym czasie nadal w mocy było rozporządzenie o kasacji zakonu jezuitów. 6 listopada 1789 powstała pierwsza w Stanach Zjednoczonych diecezja w Baltimore. John Carroll założył 22 listopada 1791 Georgetown University, najstarszy katolicki uniwersytet w Stanach Zjednoczonych[9].
XIX wiek [edytuj]
Pierwszą diecezją na terenie Stanach Zjednoczonych była Archidiecezja Baltimore założona przez Johna Carrolla w 1789.
W 1790 roku w Stanach Zjednoczonych było 35 000 katolików. Natomiast już w 1820 ich liczba wynosiła 195 000, a w 1850 katolików w Stanach Zjednoczonych było już 1.6 mln. W latach 1860 - 1890 liczba ludność wyznania rzymskokatolickiego wzrosła do 12 mln, główną przyczyną tego wzrostu była imigracja ludności z Europy.
W XIX wieku fala imigrantów z Irlandii, Niemiec, Włoch, Europy Wschodniej i Imperium Rosyjskiego (głównie Polacy) oraz ludność Franko-Kanadyjska osiedlała się w Nowej Anglii. Napływ ten spowodował zwiększenie siły politycznej Kościoła rzymskokatolickiego w Stanach Zjednoczonych i tym samym zwiększyły się obawy przed "zagrożeniem" ze strony katolików. W latach 1820 - 1860 ponad jedna trzecią imigrantów stanowili Irlandczycy, w latach 40, XIX wieku niemal połowę.
Diecezja Baltimore w dniu 8 kwietnia 1808 stała się archidiecezją. Również, w tym samym dniu utworzono cztery nowe diecezje: bostońską, Bardstown, nowojorską i filadelfijską.
W 1829 powstał pierwszy zakon czarnych kobiet w Stanach Zjednoczonych, Sióstr Opatrzności; założony w Baltimore przez małą grupkę amerykańskich Haitanek. Wkrótce po otrzymaniu papieskiego zatwierdzenia, siostry utworzyły szkoły i domy dla czarnych dzieci. Drugi czarny zakon, Sióstr Świętej Rodziny powstał w 1842 w Nowym Orleanie założony przez Henriette Delille i Juliette Gaudin.
W latach 1852, 1866 i 1884 miała miejsce Sesja Rady Baltimore[10], która znormalizowała dyscyplinę w amerykańskim kościele i napisała Katechizm Baltimore[11]. Zostaje również założony Katolicki Uniwersytet Amerykański.
Duży wkład w rozwój Kościół katolicki w Stanach Zjednoczonych mieli imigranci z Polski pod koniec XIX wieku i w początkach XX wieku. Taką pierwszą stałą polonijną parafią, była, założona przez ks. Leopolda Moczygembę, parafia Panna Maria (ang. The Virgin Mary), (założona przez 100 śląskich rodzin z miejscowości Plużnica) w osadzie Panna Maria w Teksasie w 1854 roku. Kolejnym regionem rozwoju katolicyzmu etnicznego polskiego były polonijne parafie rzymskokatolickie w Nowej Anglii, których rozwój zapoczątkował ks. Franciszek Chałupka.
Niektóre organizacje antyimigracyjne i natywistyczne, np.: Know Nothing i Ku Klux Klan były również antykatolickie. W rzeczywistość przez większy okres w historii Stanów Zjednoczonych katolicy byli prześladowani. Ku Klux Klan powszechnie dyskryminował katolików (podobnie jak Żydów i Afroamerykanów) irlandzkich, włoskich, polskich, niemieckich, hiszpańskich i innych etnicznych grup[12]. Dopiero kadencja John F. Kennedy spowodowała że, katolicy zaczęli żyć w Stanach Zjednoczonych jako wolni nie dyskryminowani ludzie. Protestancka część Stanach Zjednoczonych (środkowy zachód i północ) określała katolików mianem anty-Amerykanów (papizm) oraz jako ludzi niezdolnych do samodzielnego myślenia bez zgody papieża.
XX i XXI wiek [edytuj]
Na początku XX wieku około jedna szósta mieszkańców Stanach Zjednoczonych była katolikami. Współcześnie katolicy przybywają do Stanów Zjednoczonych głównie z Filipin, Polski i Ameryki Łacińskiej (szczególnie z Meksyku). Ta wielokulturowość i różnorodność w znacznym stopniu wpłynęła na wygląd Kościoła katolickiego w Stanach Zjednoczonych. W wielu diecezjach Msza św. odprawiana jest poza językiem angielskim w wielu językach. Powszechne są etniczne kościoły dla imigrantów z Irlandii, Włoch, Polski i innych krajów.
W 1928 roku Al Smith stał się pierwszym katolickim kandydatem na urząd prezydenta Stanach Zjednoczonych, jego przynależność religijna stała się problemem w trakcie kampanii. Protestanci obawiali się ze Al Smith będzie podporządkowywał się rozkazom z Watykanu w sprawach decyzji podejmowanych w kraju. Pierwszym katolickim prezydentem Stanach Zjednoczonych został John F. Kennedy.
W dniu 22 stycznia 1973 Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych w sprawie Roe v. Wade wydał orzeczenie pozwalające na dokonywanie aborcji w traktacie trwania ciąży. Kościół katolicki był jedną z niewielu instytucji głoszącą sprzeciw wobec dokonywania aborcji w tym czasie.
Podział administracyjny [edytuj]
Kościół katolicki w Stanach Zjednoczonych składa się z 195 diecezji i archidiecezji podzielonych na 35 metropolii:
- 145 diecezji obrządku łacińskiego
- 33 archidiecezje obrządku łacińskiego
- 15 diecezji wschodnich
- 2 archidiecezje wschodnie
Metropolie [edytuj]
Archidiecezja Wojskowa [edytuj]
Prowincje obrządku wschodniego [edytuj]
- Prowincja Pittsburgh (Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-rusińskiego)
- Prowincja Filadelfii (Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-ukraińskiego)
Statystyki [edytuj]
Kościół posiada 41 406 diecezjalnych i zakonnych księży, a także ponad 30 000 świeckich duchownych. Sióstr zakonnych jest 63 032, braci 5 040, 16 kardynałów, 424 czynnych i emerytowanych biskupów oraz 5 029 seminarzystów. W Stanach Zjednoczonych Kościół rzymskokatolicki zatrudnia ponad milion pracowników. Budżet wynosi prawie 100 miliardów dolarów, który przeznaczany jest na utrzymanie szkół podstawowych, średnich, domów opieki, szpitali i innych instytucji wchodzących w skład Kościoła[13].
W Stanach Zjednoczonych działa 150 000 szkół katolickich, na których kształci się 2.7 mln studentów. Niektóre z 225 szkół wyższych: Bentley College, Harvard University, The Catholic University of America, Fordham University, Georgetown University, Massachusetts Institute of Technology, University of Notre Dame, Yale University.
W ramach kościoła działa również 625 szpitali, których łączny dochód wynosi 30 mld dolarów[14].
Procentowy udział katolików w poszczególnych stanach [edytuj]
| Lp. | Stan | %[15] | Największa grupa wyznaniowa |
|---|---|---|---|
| 1 | Rhode Island | 63 | Katolicy |
| 2 | Massachusetts | 47 | |
| 3 | New Jersey | 42 | |
| Vermont | |||
| 5 | Nowy Jork | 39 | |
| 6 | New Hampshire | 35 | |
| 7 | Kalifornia | 34 | |
| Connecticut | |||
| 9 | Arizona | 31 | |
| 10 | Illinois | 30 | |
| Luizjana | Baptyści | ||
| Dakota Północna | Luteranie | ||
| 13 | Teksas | 29 | Katolicy |
| Wisconsin | |||
| 15 | Nebraska | 28 | |
| 16 | Pensylwania | 27 | |
| 17 | Floryda | 26 | |
| Nowy Meksyk | |||
| 19 | Maine | 25 | |
| Minnesota | |||
| Dakota Południowa | Luteranie | ||
| 22 | Kolorado | 24 | Katolicy |
| Hawaje | |||
| Montana | |||
| Nevada | |||
| 26 | Iowa | 23 | |
| Maryland | |||
| Michigan | |||
| 29 | Waszyngton | 22 | |
| Georgia | Baptyści | ||
| 31 | Indiana | 20 | Katolicy |
| Kansas | |||
| Missouri | |||
| Ohio | |||
| 35 | Wyoming | 18 | |
| 36 | Idaho | 15 | |
| Oregon | |||
| Kentucky | Baptyści | ||
| 39 | Wirginia | 14 | |
| 40 | Alabama | 13 | |
| 41 | Delaware | 10 | Metodyści |
| Karolina Północna | Baptyści | ||
| 43 | Alaska | 9 | |
| Arkansas | |||
| Oklahoma | |||
| Karolina Południowa | |||
| Tennessee | |||
| Utah | LDS | ||
| 49 | Wirginia Zachodnia | 8 | Baptyści |
| 50 | Missisipi | 7 |
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ Yearbook of American and Canadian Churches - Rocznik amerykańskich i kanadyjskich kościołów (ang.). NCC, 2012.
- ↑ (ang. St Michael rekord)
- ↑ (ang.) Taylor, 363-395
- ↑ (ang.) Emily Clark, Masterless Mistresses: The New Orleans Ursulines and the Development of a New World Society (Chapel Hill: University of North Carolina Press, 2007).
- ↑ (ang.) The Journal of Higher Education
- ↑ (ang. Chevaliers)- zwolennicy króla podczas rewolucji angielskiej (1640 - 1660). Nosili długie włosy , w przeciwieństwie do wielu żołnierzy Cromwella (Okrągłe Głowy - Rroundheads).
- ↑ (ang.) Miniatures of Georgetown: Tercentennial Causeries
- ↑ (ang.) Ellis, John Tracy.
- ↑ (ang.) Case 5: The Early Years
- ↑ (ang.) en:Plenary Councils of Baltimore
- ↑ (ang.) en:Baltimore Catechism
- ↑ (ang.) Nicolas Kanellos, ‘’Thirty Million Strong: Reclaiming the Hispanic Image in American Culture’’ (Golden, Colorado: Pulcrum Publishing, 1998), 24-25.
- ↑ (ang.) Thomas Healy, "A Blueprint for Change," America 26 September, 2005, 14.
- ↑ (ang.) Arthur Jones, "Catholic heaalth care aims to make 'Catholic' a brand name," National Catholic Reporter 18 July, 2003, 8.
- ↑ (ang.) See each state's Religious Demographic section
Literatura [edytuj]
- (ang.) Abell, Aaron. American Catholicism and Social Action: A Search for Social Justice, 1865-1950 (Garden City, NY: Hanover House, 1960).
- (ang.) Bales, Susan Ridgley. When I Was a Child: Children's Interpretations of First Communion (Chapel Hill: University of North Carolina, 2005).
- (ang.) Carroll, Michael P. American Catholics in the Protestant Imagination: Rethinking the Academic Study of Religion (Baltimore, Md.: Johns Hopkins University Press, 2007).
- (ang.) Christiano, Kevin. "The Catholic Church and Recent Immigrants to the United States: A Review of Research," in Helen Rose Ebaugh, ed., Vatican II and American Catholicism: Twenty-five Years Later (Greenwich, Ct.: JAI Press, 1991).
- (ang.) D'Antonio, William V., James D. Davidson, Dean R. Hoge, and Katherine Meyer. American Catholics: Gender, Generation, and Commitment (Huntington, Ind.: Our Sunday Visitor Visitor Publishing Press, 2001).
- (ang.) Deck, Allan Figueroa, S.J. The Second Wave: Hispanic Ministry and the Evangelization of Cultures (New York: Paulist, 1989).
- (ang.) Dolan, Jay P. The Immigrant Church: New York Irish and German Catholics, 1815-1865 (Baltimore: Johns Hopkins University Press, 1975).
- (ang.) Donovan, Grace. "Immigrant Nuns: Their Participation in the Process of Americanization," in Catholic Historical Review 77, 1991, 194-208.
- (ang.) Ellis, John Tracy. Documents of American Catholic History 2nd ed. (Milwaukee: Bruce Publishing Co., 1956).
- (ang.) Ellis, J.T. American Catholicism 2nd ed.(Chicago: University of Chicago Press, 1969).
- (ang.) Fialka, John J. Sisters: Catholic Nuns and the Making of America (New York: St. Martin Press, 2003).
- (ang.) Finke, Roger. "An Orderly Return to Tradition: Explaining Membership Growth in Catholic Religious Orders," in Journal for the Scientific Study of Religion , 36, 1997, 218-230.
- (ang.) Fogarty, Gerald P., S.J. Commonwealth Catholicism: A History of the Catholic Church in Virginia, ISBN 978-0-268-02264-8.
- (ang.) Galloway, Patricia K., ed., La Salle and His Legacy: Frenchmen and Indians in the Lower Mississippi Valley (Jackson: University of Mississippi Press, 1982).
- (ang.) Garraghan, Gilbert J. The Jesuits of the Middle United States Vol. II (Chicago: Loyola University Press, 1984).
- (ang.) Greeley, Andrew. "The Demography of American Catholics, 1965-1990" in The Sociology of Andrew Greeley (Atlanta: Scholars Press, 1994).
- (ang.) Godfrey, Donal. Gays and Grays: The Story of the Gay Community at Most Holy Redeemer Catholic Church (Lanham, Md: Lexington, 2007).
- (ang.) Greer, Allan. Mohawk Saint: Catherine Tekakwitha and the Jesuits (Oxford: Oxford University Press, 2005).
- (ang.) Hall, Gwendolyn Midlo. The Development of Afro-Creole Culture in the Eighteenth Century (Baton Rouge: Louisiana State University Press, 1995). Interesting note on Afro-Creole Catholic culture.
- (ang.) Horgan, Paul. Lamy of Santa Fe (Toronto: McGraw-Hill, 1975).
- (ang.) John, Elizabeth A. H. Storms Brewed in Other Men's Worlds: Confrontation of Indians, Spanish, and French in the Southwest: 1540-1795 2nd ed. (Norman: University of Oklahoma Press, 1996).
- (ang.) Jonas, Thomas J. The Divided Mind: American Catholic Evangelists in the 1890's (New York: Garland Press, 1988).
- (ang.) Jones, Arthur. Pierre Toussaint (New York: Doubleday, 2003).
- (ang.) Maynard, Theodore The Story of American Catholicism, Volumes I and II (New York: Macmillan Company, 1960).
- (ang.) McDermott, Scott. Charles Carroll of Carrollton--Faithful Revolutionary ISBN 1-889334-68-5.
- (ang.) McKevitt, Gerald. Brokers of Culture: Italian Jesuits in the American West, 1848-1919 (Stanford: Stanford University Press, 2006).
- (ang.) McMullen, Joanne Halleran and Jon Parrish Peede, eds. Inside the Church of Flannery O'Connor: Sacrament, Sacramental, and the Sacred in Her Fiction (Macon, Ga.: Mercer University Press, 2007).
- (ang.) Milanich, Jerald T. "Francisan Missions and Native Peoples in Spanish Florida," in Hudson and Tesser, eds., Forgotten Centuries (Athens: University of Georgia Press, 1994), 276-303.
- (ang.) O'Malley, John, SJ. The First Jesuits (Cambridge: Harvard University Press, 1993).
- (ang.) Poyo, Gerald E. Cuban Catholics in the United States, 1960-1980: Exile and Integration (Notre Dame: Notre Dame Univeristy Press, 2007).
- (ang.) Sanders, James W. The Education of an urban Minority: Catholics in Chicago, 1833-1965 (New York: Oxford University Press, 1977).
- (ang.) Schroth, Raymond A. The American Jesuits: A History (New York: New York University Press, 2007).
- (ang.) Schultze, George E. Strangers in a Foreign Land: The Organizing of Catholic Latinos in the United States (Lanham, Md:Lexington, 2007).
- (ang.) Shannon, James P. Catholic Colonization on the Western Frontier (New haven: Yale University Press, 1957).
- (ang.) Walch, Timothy. Parish School: American Catholic Parochial Education from Colonial Times to the Present (New York: Crossroad Publishing, 1996).
- (ang.) Weber, David J. The Spanish Frontier in North America (New Haven: Yale University Press, 1992). Spainish missionaries present.
- (ang.) Wood, Peter H. "La Salle: Discovery of a Lost Explorer," American Historical Review LXXXIX, April, 1984, 294-323.
