Kościół katolicki w Stanach Zjednoczonych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bazylika Niepokalanego Poczęcia w Waszyngtonie
jest największym kościołem w USA.

Kościół katolicki w Stanach Zjednoczonych - jest częścią powszechnego Kościoła katolickiego.
Głównym organem zarządzającym jest Konferencja Episkopatu USA (ang. United States Catholic Conference of Bishops), założona w 1966, zrzeszająca biskupów i arcybiskupów ze Stanów Zjednoczonych oraz z Wysp Dziewiczych.

Od 15 sierpnia 1859 arcybiskupi Baltimore posiadają tytuł prymasa Stanów Zjednoczonych, który dziś jest tylko honorowy. Obecnie tytuł ten posiada abp William Lori.

W roku 2011 do Kościoła katolickiego w Stanach Zjednoczonych należało 68 202 492 wiernych (22% ludności kraju), co czyni go - pod względem liczby wiernych - największą grupą wyznaniową spośród wszystkich obecnych w tym kraju[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ruiny kościoła misyjnego w Arizonie.
Andrew White podczas chrztu rdzennej ludności.

Epoka kolonialna[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Hiszpańskie misje w Arizonie.

Pierwsi katolicy pojawili się w Stanach Zjednoczonych przed reformacją, wraz z hiszpańskimi osadnikami w 1513 roku, na terenie obecnej Florydy, oraz w południowo-zachodnich stanach. Pierwsza msza św. odbyła się w Pensacola na Florydzie[2]

Od początku XVI wieku Królestwo Hiszpanii prowadziło misje na terenie La Florida, a tym samym zapewniało sobie kontrolę nad tym obszarem i zapobiegało kolonizacji tych terenów przez Anglików i Francuzów. Kolejne misje były prowadzona m.in. w regionie Georgii w latach 1568 - 1684. Misjonarze hiszpańscy z zakonu franciszkanów w latach 1769 - 1823 szerzyli wiarę chrześcijańska wśród rdzennej ludności Ameryki w Kalifornii, a w Teksasie misje zakładali dominikanie, jezuici i franciszkanie.

Na terenach zajętych przez Francję, katolicy osiedlali się w koloniach i fortach w Detroit, Saint Louis, Mobile, Biloxi, Baton Rouge i w Nowym Orleanie[3][4].

W wyniku kolonizacji angielskiej w roku 1634, zostaje założona Prowincja Maryland przez jezuitów[5]. Maryland była jedną z nielicznych angielskich kolonii, gdzie głównym wyznaniem chrześcijańskim był katolicyzm. Angielska wojna domowa i porażka "kawalerów"[6] w 1646 doprowadziła do surowych ustaw wobec katolików i ekstradycji znanych jezuitów z angielskich kolonii, m.in. Andrew White oraz zniszczenia szkoły w Calverton Manor[7].

Początki antykatolicyzmu[edytuj | edytuj kod]

Amerykańskie początki antykatolicyzmu wiążą się z reformacją, która rozwijała głęboko zakorzenioną niechęć wobec Kościoła rzymskokatolickiego. Założenia reformacji zostały przywiezione do Nowego Świata przez brytyjskich kolonialistów, którzy byli głównie wyznanie protestanckiego; a kto należał nie tylko do Kościoła katolickiego ale również do Kościoła anglikańskiego, który utrzymywał katolickie doktryny i praktyki, był uznawany za niepełnego reformatora.

Ponieważ wiele brytyjskich kolonistów należało do nurtu purytanizmu i do Kościoła reformowanego, którzy uciekali przed prześladowaniami religijnymi w Kościele anglikańskim, ich antykatolicyzm był o wiele bardziej skrajny wśród wyznań protestanckich.

Monsignor John Tracy Ellis pisał:

Uniwersalne antykatolickie uprzedzenia zostały wprowadzone do Jamestown w 1607 i są energetycznie praktykowane we wszystkich trzynastu koloniach od Massachusetts po Georgia. (ang. Universal anti-Catholic bias was brought to Jamestown in 1607 and vigorously cultivated in all the thirteen colonies from Massachusetts to Georgia.)[8]

Kolonialne prawa i ustawy zawierały proskrypcje przeciwko katolikom. Monsignor Ellis uważał że wspólna nienawiść wobec Kościoła katolickiego może zjednoczyć anglikańskie duchowieństwo i purytanizm mimo różnic i konfliktów.

Rewolucja amerykańska[edytuj | edytuj kod]

Pomnik Johna Carrolla.

Na początku Rewolucji amerykańskiej katolicy stanowili zaledwie 1% społeczności wśród trzynastu kolonii, a tylko jeden z sygnatariuszy Deklaracji niepodległości Charles Carroll był katolikiem.

Po rewolucji papież Pius VI powołał jezuitę Johna Carrolla na pierwszego biskupa Stanów Zjednoczonych, chociaż w tym czasie nadal w mocy było rozporządzenie o kasacji zakonu jezuitów. 6 listopada 1789 powstała pierwsza w Stanach Zjednoczonych diecezja w Baltimore. John Carroll założył 22 listopada 1791 Georgetown University, najstarszy katolicki uniwersytet w Stanach Zjednoczonych[9].

XIX wiek[edytuj | edytuj kod]

Pierwszą diecezją na terenie Stanach Zjednoczonych była Archidiecezja Baltimore założona przez Johna Carrolla w 1789.

W 1790 roku w Stanach Zjednoczonych było 35 000 katolików. Natomiast już w 1820 ich liczba wynosiła 195 000, a w 1850 katolików w Stanach Zjednoczonych było już 1.6 mln. W latach 1860 - 1890 liczba ludność wyznania rzymskokatolickiego wzrosła do 12 mln, główną przyczyną tego wzrostu była imigracja ludności z Europy.

W XIX wieku fala imigrantów z Irlandii, Niemiec, Włoch, Europy Wschodniej i Imperium Rosyjskiego (głównie Polacy) oraz ludność Franko-Kanadyjska osiedlała się w Nowej Anglii. Napływ ten spowodował zwiększenie siły politycznej Kościoła rzymskokatolickiego w Stanach Zjednoczonych i tym samym zwiększyły się obawy przed "zagrożeniem" ze strony katolików. W latach 1820 - 1860 ponad jedna trzecią imigrantów stanowili Irlandczycy, w latach 40, XIX wieku niemal połowę.

Diecezja Baltimore w dniu 8 kwietnia 1808 stała się archidiecezją. Również, w tym samym dniu utworzono cztery nowe diecezje: bostońską, Bardstown, nowojorską i filadelfijską.

W 1829 powstał pierwszy zakon czarnych kobiet w Stanach Zjednoczonych, Sióstr Opatrzności; założony w Baltimore przez małą grupkę amerykańskich Haitanek. Wkrótce po otrzymaniu papieskiego zatwierdzenia, siostry utworzyły szkoły i domy dla czarnych dzieci. Drugi czarny zakon, Sióstr Świętej Rodziny powstał w 1842 w Nowym Orleanie założony przez Henriette Delille i Juliette Gaudin.

W latach 1852, 1866 i 1884 miała miejsce Sesja Rady Baltimore[10], która znormalizowała dyscyplinę w amerykańskim kościele i napisała Katechizm Baltimore[11]. Zostaje również założony Katolicki Uniwersytet Amerykański.

Duży wkład w rozwój Kościół katolicki w Stanach Zjednoczonych mieli imigranci z Polski pod koniec XIX wieku i w początkach XX wieku. Taką pierwszą stałą polonijną parafią, była, założona przez ks. Leopolda Moczygembę, parafia Panna Maria (ang. The Virgin Mary), (założona przez 100 śląskich rodzin z miejscowości Plużnica) w osadzie Panna Maria w Teksasie w 1854 roku. Kolejnym regionem rozwoju katolicyzmu etnicznego polskiego były polonijne parafie rzymskokatolickie w Nowej Anglii, których rozwój zapoczątkował ks. Franciszek Chałupka.

Niektóre organizacje antyimigracyjne i natywistyczne, np.: Know Nothing i Ku Klux Klan były również antykatolickie. W rzeczywistość przez większy okres w historii Stanów Zjednoczonych katolicy byli prześladowani. Ku Klux Klan powszechnie dyskryminował katolików (podobnie jak Żydów i Afroamerykanów) irlandzkich, włoskich, polskich, niemieckich, hiszpańskich i innych etnicznych grup[12]. Dopiero kadencja John F. Kennedy spowodowała że, katolicy zaczęli żyć w Stanach Zjednoczonych jako wolni nie dyskryminowani ludzie. Protestancka część Stanach Zjednoczonych (środkowy zachód i północ) określała katolików mianem anty-Amerykanów (papizm) oraz jako ludzi niezdolnych do samodzielnego myślenia bez zgody papieża.

XX i XXI wiek[edytuj | edytuj kod]

Na początku XX wieku około jedna szósta mieszkańców Stanach Zjednoczonych była katolikami. Współcześnie katolicy przybywają do Stanów Zjednoczonych głównie z Filipin, Polski i Ameryki Łacińskiej (szczególnie z Meksyku). Ta wielokulturowość i różnorodność w znacznym stopniu wpłynęła na wygląd Kościoła katolickiego w Stanach Zjednoczonych. W wielu diecezjach Msza św. odprawiana jest poza językiem angielskim w wielu językach. Powszechne są etniczne kościoły dla imigrantów z Irlandii, Włoch, Polski i innych krajów.

W 1928 roku Al Smith stał się pierwszym katolickim kandydatem na urząd prezydenta Stanach Zjednoczonych, jego przynależność religijna stała się problemem w trakcie kampanii. Protestanci obawiali się ze Al Smith będzie podporządkowywał się rozkazom z Watykanu w sprawach decyzji podejmowanych w kraju. Pierwszym katolickim prezydentem Stanach Zjednoczonych został John F. Kennedy.

Przed Soborem Watykańskim II w Stanach Zjednoczonych statystyki odnotowywały rocznie ok. 170 tys. konwersji na katolicyzm, a po Soborze – jedynie kilkaset[13].

W dniu 22 stycznia 1973 Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych w sprawie Roe v. Wade wydał orzeczenie pozwalające na dokonywanie aborcji w traktacie trwania ciąży. Kościół katolicki był jedną z niewielu instytucji głoszącą sprzeciw wobec dokonywania aborcji w tym czasie.

Information icon.svg Osobny artykuł: Roe v. Wade.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Diecezje w Stanach Zjednoczonych

Kościół katolicki w Stanach Zjednoczonych składa się z 195 diecezji i archidiecezji podzielonych na 35 metropolii:

  • 145 diecezji obrządku łacińskiego
  • 33 archidiecezje obrządku łacińskiego
  • 15 diecezji wschodnich
  • 2 archidiecezje wschodnie

Metropolie[edytuj | edytuj kod]

 

Archidiecezja Wojskowa[edytuj | edytuj kod]

Prowincje obrządku wschodniego[edytuj | edytuj kod]

Statystyki[edytuj | edytuj kod]

Mapa przedstawia procentowy udział poszczególnych wyznań chrześcijańskich w Stanach Zjednoczonych.

Kościół posiada 41 406 diecezjalnych i zakonnych księży, a także ponad 30 000 świeckich duchownych. Sióstr zakonnych jest 63 032, braci 5 040, 16 kardynałów, 424 czynnych i emerytowanych biskupów oraz 5 029 seminarzystów. W Stanach Zjednoczonych Kościół rzymskokatolicki zatrudnia ponad milion pracowników. Budżet wynosi prawie 100 miliardów dolarów, który przeznaczany jest na utrzymanie szkół podstawowych, średnich, domów opieki, szpitali i innych instytucji wchodzących w skład Kościoła[14].

W Stanach Zjednoczonych działa 150 000 szkół katolickich, na których kształci się 2.7 mln studentów. Niektóre z 225 szkół wyższych: Bentley College, Harvard University, The Catholic University of America, Fordham University, Georgetown University, Massachusetts Institute of Technology, University of Notre Dame, Yale University.

W ramach kościoła działa również 625 szpitali, których łączny dochód wynosi 30 mld dolarów[15].

Procentowy udział katolików w poszczególnych stanach[edytuj | edytuj kod]

Katedra w Chicago.
Lp. Stan %[16] Największa
grupa wyznaniowa
1 Rhode Island 63 Katolicy
2 Massachusetts 47
3 New Jersey 42
Vermont
5 Nowy Jork 39
6 New Hampshire 35
7 Kalifornia 34
Connecticut
9 Arizona 31
10 Illinois 30
Luizjana Baptyści
Dakota Północna Luteranie
13 Teksas 29 Katolicy
Wisconsin
15 Nebraska 28
16 Pensylwania 27
17 Floryda 26
Nowy Meksyk
19 Maine 25
Minnesota
Dakota Południowa Luteranie
22 Kolorado 24 Katolicy
Hawaje
Montana
Nevada
26 Iowa 23
Maryland
Michigan
29 Waszyngton 22
Georgia Baptyści
31 Indiana 20 Katolicy
Kansas
Missouri
Ohio
35 Wyoming 18
36 Idaho 15
Oregon
Kentucky Baptyści
39 Wirginia 14
40 Alabama 13
41 Delaware 10 Metodyści
Karolina Północna Baptyści
43 Alaska 9
Arkansas
Oklahoma
Karolina Południowa
Tennessee
Utah LDS
49 Wirginia Zachodnia 8 Baptyści
50 Missisipi 7

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Yearbook of American and Canadian Churches - Rocznik amerykańskich i kanadyjskich kościołów (ang.). NCC, 2012.
  2. (ang. St Michael rekord)
  3. (ang.) Taylor, 363-395
  4. (ang.) Emily Clark, Masterless Mistresses: The New Orleans Ursulines and the Development of a New World Society (Chapel Hill: University of North Carolina Press, 2007).
  5. (ang.) The Journal of Higher Education
  6. (ang. Chevaliers)- zwolennicy króla podczas rewolucji angielskiej (1640 - 1660). Nosili długie włosy , w przeciwieństwie do wielu żołnierzy Cromwella (Okrągłe Głowy - Rroundheads).
  7. (ang.) Miniatures of Georgetown: Tercentennial Causeries
  8. (ang.) Ellis, John Tracy.
  9. (ang.) Case 5: The Early Years
  10. (ang.) en:Plenary Councils of Baltimore
  11. (ang.) en:Baltimore Catechism
  12. (ang.) Nicolas Kanellos, ‘’Thirty Million Strong: Reclaiming the Hispanic Image in American Culture’’ (Golden, Colorado: Pulcrum Publishing, 1998), 24-25.
  13. Romano Amerio, Iota Unum. Analiza zmian w Kościele katolickim w XX wieku, Wydawnictwo Antyk, 2009, s. 645.
  14. (ang.) Thomas Healy, "A Blueprint for Change," America 26 September, 2005, 14.
  15. (ang.) Arthur Jones, "Catholic heaalth care aims to make 'Catholic' a brand name," National Catholic Reporter 18 July, 2003, 8.
  16. (ang.) See each state's Religious Demographic section

Literatura[edytuj | edytuj kod]

Katedra Świętego Krzyża w Bostonie
  • (ang.) Abell, Aaron. American Catholicism and Social Action: A Search for Social Justice, 1865-1950 (Garden City, NY: Hanover House, 1960).
  • (ang.) Bales, Susan Ridgley. When I Was a Child: Children's Interpretations of First Communion (Chapel Hill: University of North Carolina, 2005).
  • (ang.) Carroll, Michael P. American Catholics in the Protestant Imagination: Rethinking the Academic Study of Religion (Baltimore, Md.: Johns Hopkins University Press, 2007).
  • (ang.) Christiano, Kevin. "The Catholic Church and Recent Immigrants to the United States: A Review of Research," in Helen Rose Ebaugh, ed., Vatican II and American Catholicism: Twenty-five Years Later (Greenwich, Ct.: JAI Press, 1991).
  • (ang.) D'Antonio, William V., James D. Davidson, Dean R. Hoge, and Katherine Meyer. American Catholics: Gender, Generation, and Commitment (Huntington, Ind.: Our Sunday Visitor Visitor Publishing Press, 2001).
  • (ang.) Deck, Allan Figueroa, S.J. The Second Wave: Hispanic Ministry and the Evangelization of Cultures (New York: Paulist, 1989).
  • (ang.) Dolan, Jay P. The Immigrant Church: New York Irish and German Catholics, 1815-1865 (Baltimore: Johns Hopkins University Press, 1975).
  • (ang.) Donovan, Grace. "Immigrant Nuns: Their Participation in the Process of Americanization," in Catholic Historical Review 77, 1991, 194-208.
  • (ang.) Ellis, John Tracy. Documents of American Catholic History 2nd ed. (Milwaukee: Bruce Publishing Co., 1956).
  • (ang.) Ellis, J.T. American Catholicism 2nd ed.(Chicago: University of Chicago Press, 1969).
  • (ang.) Fialka, John J. Sisters: Catholic Nuns and the Making of America (New York: St. Martin Press, 2003).
  • (ang.) Finke, Roger. "An Orderly Return to Tradition: Explaining Membership Growth in Catholic Religious Orders," in Journal for the Scientific Study of Religion , 36, 1997, 218-230.
  • (ang.) Fogarty, Gerald P., S.J. Commonwealth Catholicism: A History of the Catholic Church in Virginia, ISBN 978-0-268-02264-8.
  • (ang.) Galloway, Patricia K., ed., La Salle and His Legacy: Frenchmen and Indians in the Lower Mississippi Valley (Jackson: University of Mississippi Press, 1982).
  • (ang.) Garraghan, Gilbert J. The Jesuits of the Middle United States Vol. II (Chicago: Loyola University Press, 1984).
  • (ang.) Greeley, Andrew. "The Demography of American Catholics, 1965-1990" in The Sociology of Andrew Greeley (Atlanta: Scholars Press, 1994).
  • (ang.) Godfrey, Donal. Gays and Grays: The Story of the Gay Community at Most Holy Redeemer Catholic Church (Lanham, Md: Lexington, 2007).
  • (ang.) Greer, Allan. Mohawk Saint: Catherine Tekakwitha and the Jesuits (Oxford: Oxford University Press, 2005).
  • (ang.) Hall, Gwendolyn Midlo. The Development of Afro-Creole Culture in the Eighteenth Century (Baton Rouge: Louisiana State University Press, 1995). Interesting note on Afro-Creole Catholic culture.
  • (ang.) Horgan, Paul. Lamy of Santa Fe (Toronto: McGraw-Hill, 1975).
  • (ang.) John, Elizabeth A. H. Storms Brewed in Other Men's Worlds: Confrontation of Indians, Spanish, and French in the Southwest: 1540-1795 2nd ed. (Norman: University of Oklahoma Press, 1996).
  • (ang.) Jonas, Thomas J. The Divided Mind: American Catholic Evangelists in the 1890's (New York: Garland Press, 1988).
  • (ang.) Jones, Arthur. Pierre Toussaint (New York: Doubleday, 2003).
  • (ang.) Maynard, Theodore The Story of American Catholicism, Volumes I and II (New York: Macmillan Company, 1960).
  • (ang.) McDermott, Scott. Charles Carroll of Carrollton--Faithful Revolutionary ISBN 1-889334-68-5.
  • (ang.) McKevitt, Gerald. Brokers of Culture: Italian Jesuits in the American West, 1848-1919 (Stanford: Stanford University Press, 2006).
  • (ang.) McMullen, Joanne Halleran and Jon Parrish Peede, eds. Inside the Church of Flannery O'Connor: Sacrament, Sacramental, and the Sacred in Her Fiction (Macon, Ga.: Mercer University Press, 2007).
  • (ang.) Milanich, Jerald T. "Francisan Missions and Native Peoples in Spanish Florida," in Hudson and Tesser, eds., Forgotten Centuries (Athens: University of Georgia Press, 1994), 276-303.
  • (ang.) O'Malley, John, SJ. The First Jesuits (Cambridge: Harvard University Press, 1993).
  • (ang.) Poyo, Gerald E. Cuban Catholics in the United States, 1960-1980: Exile and Integration (Notre Dame: Notre Dame Univeristy Press, 2007).
  • (ang.) Sanders, James W. The Education of an urban Minority: Catholics in Chicago, 1833-1965 (New York: Oxford University Press, 1977).
  • (ang.) Schroth, Raymond A. The American Jesuits: A History (New York: New York University Press, 2007).
  • (ang.) Schultze, George E. Strangers in a Foreign Land: The Organizing of Catholic Latinos in the United States (Lanham, Md:Lexington, 2007).
  • (ang.) Shannon, James P. Catholic Colonization on the Western Frontier (New haven: Yale University Press, 1957).
  • (ang.) Walch, Timothy. Parish School: American Catholic Parochial Education from Colonial Times to the Present (New York: Crossroad Publishing, 1996).
  • (ang.) Weber, David J. The Spanish Frontier in North America (New Haven: Yale University Press, 1992). Spainish missionaries present.
  • (ang.) Wood, Peter H. "La Salle: Discovery of a Lost Explorer," American Historical Review LXXXIX, April, 1984, 294-323.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]