Kościół klepkowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Przekrój ukazujący konstrukcje kościoła słupowego
Gol stavkirke
Wnętrze kościoła Gol stavkirke w Oslo

Kościół klepkowy, inaczej: "słupowy" lub "masztowy" (norw. stavkirke, dosł. kościół słupowy) – nazwa szczególnego rodzaju drewnianych kościołów norweskich, wznoszonych od X do XIII w., w czasach gdy wiara chrześcijańska mieszała się z wierzeniami w pogańskich bogów wikińskich. Kościoły te należą do najstarszych drewnianych zabytków Europy.

Są to świątynie o konstrukcji słupowej (stave), a dokładniej - "słupowo-klepkowej". Trzon konstrukcji stanowi szkieletowa rama złożona z pionowych słupów narożnych spiętych następnie długimi deskami (klepkami), które nakładane pionowo tworzą ścianę kościoła. Kościoły budowane były różnymi technikami, w zależności od regionu i okresu ich konstrukcji. Najprostsze mają jedynie jedną nawę i małe prezbiterium oraz dach oparty na ścianach. Kościoły o najbardziej złożonej konstrukcji posiadają trzy nawy oraz znaczną wysokość. Pokryte są stromym dachem krytym gontem. Kalenice zakończone są najczęściej rzeźbami smoków.

Współcześnie zbudowano jeden kościół o takiej konstrukcji w Askim w południowej Norwegii. Jak dotąd jest to jedyny współczesny stavkirke na świecie.

Lista kościołów klepkowych[edytuj | edytuj kod]

Według szacunków w średniowieczu powstało w Norwegii około tysiąca kościołów klepkowych (słupowych). Do dziś dotrwało jedynie 28 kościołów tego typu w tym kraju zapisanych na oficjalnej liście:

Poza wyżej wymienionymi świątyniami istnieje kilka innych kościołów klepkowych, które ze względu na dokonane zmiany w konstrukcji zostały skreślone z listy. Cztery spośród zachowanych stavkirken znajdują się obecnie poza Norwegią i również nie są zapisane na powyższej liście. Do tej grupy należą kościoły:

Galeria zdjęć[edytuj | edytuj kod]

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • G. Ruszczyk, Średniowieczne kościoły drewniane w Norwegii, "Kwartalnik Historii Kultury Materialnej", nr 1/1993, s. 119 - 139

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]