Koźlarz czerwony

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Koźlarz czerwony
Leccinum aurantiacum.jpg
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Podklasa podstawczaki pieczarkopodobne
Rząd borowikowce
Rodzina borowikowate
Rodzaj koźlarz
Gatunek koźlarz czerwony
Nazwa systematyczna
Leccinum aurantiacum (Bull.) Gray[1]
Nat. Arr. Brit. Pl. (London) 1: 646 (1821)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Po przekrojeniu miąższ koźlarza czerwonego sinieje


Koźlarz czerwony (Leccinum aurantiacum) – gatunek grzyba z rodziny borowikowatych. Ma wiele regionalnych nazw, m.in: czerwony grzyb, czerwonogłówka, czerwony łebiec, kraśniak, osak, osowiak, osiczak, osiniak, podosiniak, podosinnik, osiczak, podosowik, trzepietak, panek[2]. Dawniej wyróżniany jako odrębny gatunek koźlarz dębowy (Leccinum quercinum) na podstawie nowszych badań genetycznych uznany został za synonim koźlarza czerwonego[1].

[edytuj] Morfologia

Kapelusz
Średnica 3-15 cm. Za młodu jest kulisty, potem półkulisty, na końcu staje się niskołukowaty. Kolor pomarańczowoczerwony, czerwonopomarańczowy, ciemno lub ceglastoczerwony. Brzeg kapelusza cienki, skórka na obwodzie starszych okazów zwykle zwisa poza rurki w postaci cienkiej błonki[3].
Rurki
Siwawe o oliwkowym odcieniu. Pory okrągłe, drobne, początkowo białe, potem siwawochrowe, na koniec oliwkowe[3].
Trzon
O wysokości 5-18 cm, cylindryczny, pełny, dołem szerszy. Jest białawy i pokryty za młodu białawymi, później pomarańczowoczerwonymi łuskami. Pod kapeluszem łuski długo pozostają białe[3].
Miąższ
Gruby, twardy, soczysty, biały, po przekrojeniu ciemniejący. Smak nieznaczny, łagodny, zapach niewyraźny. U starszych okazów miąższ w trzonie staje się łykowaty, natomiast w kapeluszu bardziej miękki i wodnisty[3].
Wysyp zarodników
Brązowy lub oliwkowobrązowy. Zarodniki o średnicy 13-17 x 4-5 µm, gładkie, żółtobrązowawe[4].

[edytuj] Gatunki podobne

Bardzo podobny jest koźlarz pomarańczowożółty (Leccinum versipelle). Jest jaśniejszy i rośnie pod brzozami[4]. Koźlarz świerkowy (Leccinum piceinum) na razie ma nieokreślony status (tzn. nie wiadomo, czy jest to odrębny gatunek, czy też tylko synonim)[1].

[edytuj] Występowanie

W Europie Środkowej jest szeroko rozprzestrzeniony, ale występuje nierównomiernie; w niektórych regionach jest dość częsty, w innych rzadki[5]. Żyje w mikoryzie z osiką. Rośnie w lasach osikowych lub pod osikami poza lasem. W Polsce jest rzadki[4].

[edytuj] Znaczenie

Grzyb jadalny: smaczny, nadaje się zwłaszcza do duszenia, a także do suszenia. Podczas gotowania czernieje[2]. Dodatek kwasu (np. octu) zapobiega czernieniu, stąd też koźlarz czerwony marynowany w occie zachowuje naturalne kolory[5].

[edytuj] Synonimy

  • Boletopsis rufa (Schaeff.) Henn., in Engler & Prantl, [1900]
  • Boletus aurantiacus Bull., (1791)
  • Boletus aurantiacus var. rufus (Schaeff.) Mérat, (1821)
  • Boletus aurantius var. rufus Pers., (1801)
  • Boletus quercinus (Pilát) Hlaváček, (1990)
  • Boletus rufus Schaeff., (1763)
  • Boletus salicola (Watling) Hlaváček, (1988)
  • Boletus scaber var. aurantiacus (Bull.) Opat., (1836)
  • Boletus versipellis var. aurantiacus (Bull.) Vassilkov, 1948)
  • Krombholzia aurantiaca (Roques ex Bull.) E.J. Gilbert,
  • Krombholzia aurantiaca subsp. rufa (Schaeff.) Maire, (1933)
  • Krombholziella aurantiaca (Bull.) Maire, (1937)
  • Krombholziella quercina (Pilát) Šutara, (1982)
  • Krombholziella rufa Schaeff. ex Alessio, (1985)
  • Krombholziella salicola (Watling) Šutara, Č(1982)
  • Leccinum aurantiacum var. quercinum Pilát, (1961)
  • Leccinum aurantiacum var. quercinum Pilát, (1959)
  • Leccinum populinum M. Korhonen, 1995)
  • Leccinum quercinum (Pilát) E.E. Green & Watling, (1969)
  • Leccinum rufum (Schaeff.) Kreisel, (1984)
  • Leccinum rufum (Schaeff.) Kreisel, in Michael,
  • Leccinum salicola Watling, (1971)
  • Trachypus aurantiacus (Bull.) Romagn. (1939)

(na podstawie Species Fungorum[1]).

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 CABI Bioscience Databases. [dostęp 2011-10-15].
  2. 2,0 2,1 Albert Pilát, Otto Ušák: Mały atlas grzybów. Warszawa: PWRiL, 1977. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Henryk Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa isbn= 978-83-245-9550-1, 2007. 
  4. 4,0 4,1 4,2 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0. 
  5. 5,0 5,1 Andreas Gminder: Atlas grzybów jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3. 
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Działania
Nawigacja
Dla czytelników
Dla wikipedystów
Narzędzia
Drukuj lub eksportuj
W innych językach