Koźlarz czerwony
| Koźlarz czerwony | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka | |
| Królestwo | grzyby |
| Gromada | podstawczaki |
| Klasa | pieczarniaki |
| Podklasa | podstawczaki pieczarkopodobne |
| Rząd | borowikowce |
| Rodzina | borowikowate |
| Rodzaj | koźlarz |
| Gatunek | koźlarz czerwony |
| Nazwa systematyczna | |
| Leccinum aurantiacum (Bull.) Gray[1] Nat. Arr. Brit. Pl. (London) 1: 646 (1821) |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Koźlarz czerwony (Leccinum aurantiacum) – gatunek grzyba z rodziny borowikowatych. Ma wiele regionalnych nazw, m.in: czerwony grzyb, czerwonogłówka, czerwony łebiec, kraśniak, osak, osowiak, osiczak, osiniak, podosiniak, podosinnik, osiczak, podosowik, trzepietak, panek[2]. Dawniej wyróżniany jako odrębny gatunek koźlarz dębowy (Leccinum quercinum) na podstawie nowszych badań genetycznych uznany został za synonim koźlarza czerwonego[1].
[edytuj] Morfologia
- Kapelusz
- Średnica 3-15 cm. Za młodu jest kulisty, potem półkulisty, na końcu staje się niskołukowaty. Kolor pomarańczowoczerwony, czerwonopomarańczowy, ciemno lub ceglastoczerwony. Brzeg kapelusza cienki, skórka na obwodzie starszych okazów zwykle zwisa poza rurki w postaci cienkiej błonki[3].
- Rurki
- Siwawe o oliwkowym odcieniu. Pory okrągłe, drobne, początkowo białe, potem siwawochrowe, na koniec oliwkowe[3].
- Trzon
- O wysokości 5-18 cm, cylindryczny, pełny, dołem szerszy. Jest białawy i pokryty za młodu białawymi, później pomarańczowoczerwonymi łuskami. Pod kapeluszem łuski długo pozostają białe[3].
- Miąższ
- Gruby, twardy, soczysty, biały, po przekrojeniu ciemniejący. Smak nieznaczny, łagodny, zapach niewyraźny. U starszych okazów miąższ w trzonie staje się łykowaty, natomiast w kapeluszu bardziej miękki i wodnisty[3].
- Wysyp zarodników
- Brązowy lub oliwkowobrązowy. Zarodniki o średnicy 13-17 x 4-5 µm, gładkie, żółtobrązowawe[4].
[edytuj] Gatunki podobne
Bardzo podobny jest koźlarz pomarańczowożółty (Leccinum versipelle). Jest jaśniejszy i rośnie pod brzozami[4]. Koźlarz świerkowy (Leccinum piceinum) na razie ma nieokreślony status (tzn. nie wiadomo, czy jest to odrębny gatunek, czy też tylko synonim)[1].
[edytuj] Występowanie
W Europie Środkowej jest szeroko rozprzestrzeniony, ale występuje nierównomiernie; w niektórych regionach jest dość częsty, w innych rzadki[5]. Żyje w mikoryzie z osiką. Rośnie w lasach osikowych lub pod osikami poza lasem. W Polsce jest rzadki[4].
[edytuj] Znaczenie
Grzyb jadalny: smaczny, nadaje się zwłaszcza do duszenia, a także do suszenia. Podczas gotowania czernieje[2]. Dodatek kwasu (np. octu) zapobiega czernieniu, stąd też koźlarz czerwony marynowany w occie zachowuje naturalne kolory[5].
[edytuj] Synonimy
- Boletopsis rufa (Schaeff.) Henn., in Engler & Prantl, [1900]
- Boletus aurantiacus Bull., (1791)
- Boletus aurantiacus var. rufus (Schaeff.) Mérat, (1821)
- Boletus aurantius var. rufus Pers., (1801)
- Boletus quercinus (Pilát) Hlaváček, (1990)
- Boletus rufus Schaeff., (1763)
- Boletus salicola (Watling) Hlaváček, (1988)
- Boletus scaber var. aurantiacus (Bull.) Opat., (1836)
- Boletus versipellis var. aurantiacus (Bull.) Vassilkov, 1948)
- Krombholzia aurantiaca (Roques ex Bull.) E.J. Gilbert,
- Krombholzia aurantiaca subsp. rufa (Schaeff.) Maire, (1933)
- Krombholziella aurantiaca (Bull.) Maire, (1937)
- Krombholziella quercina (Pilát) Šutara, (1982)
- Krombholziella rufa Schaeff. ex Alessio, (1985)
- Krombholziella salicola (Watling) Šutara, Č(1982)
- Leccinum aurantiacum var. quercinum Pilát, (1961)
- Leccinum aurantiacum var. quercinum Pilát, (1959)
- Leccinum populinum M. Korhonen, 1995)
- Leccinum quercinum (Pilát) E.E. Green & Watling, (1969)
- Leccinum rufum (Schaeff.) Kreisel, (1984)
- Leccinum rufum (Schaeff.) Kreisel, in Michael,
- Leccinum salicola Watling, (1971)
- Trachypus aurantiacus (Bull.) Romagn. (1939)
(na podstawie Species Fungorum[1]).
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 CABI Bioscience Databases. [dostęp 2011-10-15].
- ↑ 2,0 2,1 Albert Pilát, Otto Ušák: Mały atlas grzybów. Warszawa: PWRiL, 1977.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Henryk Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa isbn= 978-83-245-9550-1, 2007.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
- ↑ 5,0 5,1 Andreas Gminder: Atlas grzybów jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
