Kocanki piaskowe
| Kocanki piaskowe | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | Euphyllophyta |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | astrowe |
| Rząd | astrowce |
| Rodzina | astrowate |
| Podrodzina | Asteroideae |
| Rodzaj | kocanki |
| Gatunek | kocanki piaskowe |
| Nazwa systematyczna | |
| Helichrysum arenarium (L.) Moench Methodus 575. 1794 |
|
| Synonimy | |
|
Gnaphalium arenarium L.[2] |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Kocanki piaskowe (Helichrysum arenarium (L.) Moench) – gatunek rośliny należący do rodziny astrowatych. Rośnie dziko w większości krajów Europy oraz na Syberii (obszary: Ałtaj, Krasnojarsk, Nowosybirsk, Omsk)[2]. W Polsce jest dość pospolity.
Spis treści |
[edytuj] Morfologia
- Pokrój
- Roślina wyrastająca do 10 – 30 centymetrów, nie tyle zielona co popielatoszara, wełnistofilcowata, gdyż cała roślina jest pokryta srebrzystymi włoskami. Pod ziemią posiada kłącze.
- Łodyga
- Rozgałęziona, do 30 cm wysokości, ulistniona.
- Kwiaty
- Zebrane w kuliste, pomarańczowo-żółto-złociste, rzadziej bladożółte czy purpurowe koszyczki, te zaś z kolei tworzą baldachokształtną wiechę. Okrywa koszyczków jest suchobłoniasta. Brzeżne kwiaty to kwiaty żeńskie, wewnętrzne, wyrastające w jednym szeregu kwiaty rurkowe są obupłciowe.
- Owoc
- 5-kanciaste niełupki o długości 1mm z puchem kielichowym.
[edytuj] Biologia i ekologia
Bylina. Kwitnie od lipca do października, zapylana jest przez owady. Siedlisko: występuje pospolicie na glebach piaszczystych i suchych, na ugorach, nieużytkach, wydmach, brzegach lasów, skarpach, przydrożach. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla Cl. Koelerio-Corynephoretea[3]. Liczba chromosomów 2n= 28[4].
[edytuj] Zagrożenia i ochrona
Roślina objęta jest w Polsce od 1983 częściową ochroną gatunkową, aktualnie na podstawie Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 5 stycznia 2012 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin[5]. Głównym zagrożeniem jest zbieranie roślin z siedlisk naturalnych w celach leczniczych[6].
[edytuj] Zastosowanie
- Roślina ozdobna: Jest uprawiany na rabatach, szczególnie zaś nadaje się na suche bukiety, gdyż po wysuszeniu kwiaty długo zachowują naturalne kolory.
- Roślina lecznicza:
- Surowiec zielarski: Kwiaty Inflorescentia Helichrysi. Zawierają glukozydy, karotenoidy, fitosterole, kwasy organiczne, garbniki i olejek eteryczny.
- Działanie: Odwar z kocanek działa z powodzeniem w schorzeniach wątroby, szczególnie powstałych na tle niedostatecznego wytwarzania żółci, w stanach zapalnych i skurczowych dróg żółciowych. Kocanki stosowano także w niedokwaśności soku żołądkowego, a tym samym w zaburzeniach trawienia. Helichryzyna pobudza apetyt. Stosowana jest również przy reumatyzmie, podagrze. Działają żółciopędne, moczopędnie, przeczyszczająco i pobudzająco na czynności żółciowe.
[edytuj] Uprawa
Wymaga żwirowatego, przepuszczalnego i niezbyt żyznego podłoża oraz słonecznego stanowiska. Rozmnaża się z nasion, sadzonek pędowych lub przez podział kłączy. Roślinę na suche bukiety zbiera się od lipca do sierpnia, przed całkowitym rozwinięciem się koszyczków (koszyczki rozwierają się podczas suszenia, natomiast w pełni rozwinięte stają się po ususzeniu nieładne). Suszymy na powietrzu w przewiewie, w temperaturze 35 stopni, po wysuszeniu należy usunąć nadmiar szypułek.
Przypisy
- ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
- ↑ 2,0 2,1 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-05-27].
- ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych. Warszawa. ISBN 83-01-14439-4.
- ↑ Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
- ↑ Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 5 stycznia 2012 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin (Dz. U. z 2012 r. Nr 0, poz. 81)
- ↑ Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wyd., 2006. ISBN 978-83-7073-444-2.
[edytuj] Bibliografia
- Jakub Mowszowicz: Flora jesienna. Przewodnik do oznaczania dziko rosnących jesiennych pospolitych roślin zielnych. Warszawa: WSiP, 1986. ISBN 83-02-00607-6.
- Irena Gumowska, Deptane po drodze, Warszawa 1989
