Kocanki piaskowe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kocanki piaskowe
Helichrysum arenarium.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd astrowce
Rodzina astrowate
Podrodzina Asteroideae
Rodzaj kocanki
Gatunek kocanki piaskowe
Nazwa systematyczna
Helichrysum arenarium (L.) Moench
Methodus 575. 1794
Synonimy

Gnaphalium arenarium L.[2]

"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Morfologia
Kwiatostan

Kocanki piaskowe (Helichrysum arenarium (L.) Moench) – gatunek rośliny należący do rodziny astrowatych. Rośnie dziko w większości krajów Europy oraz na Syberii (obszary: Ałtaj, Krasnojarsk, Nowosybirsk, Omsk)[2]. W Polsce jest dość pospolity.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Roślina wyrastająca do 10 – 30 centymetrów, nie tyle zielona co popielatoszara, wełnistofilcowata, gdyż cała roślina jest pokryta srebrzystymi włoskami. Pod ziemią posiada kłącze.
Łodyga
Rozgałęziona, do 30 cm wysokości, ulistniona.
Kwiaty
Zebrane w kuliste, pomarańczowo-żółto-złociste, rzadziej bladożółte czy purpurowe koszyczki, te zaś z kolei tworzą baldachokształtną wiechę. Okrywa koszyczków jest suchobłoniasta. Brzeżne kwiaty to kwiaty żeńskie, wewnętrzne, wyrastające w jednym szeregu kwiaty rurkowe są obupłciowe.
Owoc
5-kanciaste niełupki o długości 1mm z puchem kielichowym.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina. Kwitnie od lipca do października, zapylana jest przez owady. Siedlisko: występuje pospolicie na glebach piaszczystych i suchych, na ugorach, nieużytkach, wydmach, brzegach lasów, skarpach, przydrożach. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla Cl. Koelerio-Corynephoretea[3]. Liczba chromosomów 2n= 28[4].

Jest rośliną żywicielską larw motyla rusałki osetnik[5].

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Roślina objęta jest w Polsce od 1983 częściową ochroną gatunkową, aktualnie na podstawie Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin[6]. Głównym zagrożeniem jest zbieranie roślin z siedlisk naturalnych w celach leczniczych[7].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Roślina ozdobna: Jest uprawiany na rabatach, szczególnie zaś nadaje się na suche bukiety, gdyż po wysuszeniu kwiaty długo zachowują naturalne kolory.
  • Roślina lecznicza:
    • Surowiec zielarski: Kwiaty Inflorescentia Helichrysi. Zawierają glukozydy, karotenoidy, fitosterole, kwasy organiczne, garbniki i olejek eteryczny.
    • Działanie: Odwar z kocanek działa z powodzeniem w schorzeniach wątroby, szczególnie powstałych na tle niedostatecznego wytwarzania żółci, w stanach zapalnych i skurczowych dróg żółciowych. Kocanki stosowano także w niedokwaśności soku żołądkowego, a tym samym w zaburzeniach trawienia. Helichryzyna pobudza apetyt. Stosowana jest również przy reumatyzmie, podagrze. Działają żółciopędne, moczopędnie, przeczyszczająco i pobudzająco na czynności żółciowe.

Uprawa[edytuj | edytuj kod]

Wymaga żwirowatego, przepuszczalnego i niezbyt żyznego podłoża oraz słonecznego stanowiska. Rozmnaża się z nasion, sadzonek pędowych lub przez podział kłączy. Roślinę na suche bukiety zbiera się od lipca do sierpnia, przed całkowitym rozwinięciem się koszyczków (koszyczki rozwierają się podczas suszenia, natomiast w pełni rozwinięte stają się po ususzeniu nieładne). Suszymy na powietrzu w przewiewie, w temperaturze 35 stopni, po wysuszeniu należy usunąć nadmiar szypułek.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
  2. 2,0 2,1 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-05-27].
  3. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych. Warszawa. ISBN 83-01-14439-4.
  4. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  5. Marcin Sielezniew, Izabela Dziekańska, Motyle dzienne, wyd. Multico, Warszawa 2010, s. 232.
  6. Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1409 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin
  7. Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wyd., 2006. ISBN 978-83-7073-444-2.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Jakub Mowszowicz: Flora jesienna. Przewodnik do oznaczania dziko rosnących jesiennych pospolitych roślin zielnych. Warszawa: WSiP, 1986. ISBN 83-02-00607-6.
  2. Irena Gumowska, Deptane po drodze, Warszawa 1989