Kociewie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Kociewia
Obszar Kociewia

Kociewieregion etniczno-kulturowy na Pomorzu Gdańskim, położony na lewym brzegu Wisły w dorzeczu Wdy i Wierzycy, obejmujący wschodnią część Borów Tucholskich. W przybliżeniu Kociewie zajmuje obszar obecnych powiatów starogardzkiego, tczewskiego i północnej części świeckiego, zamieszkały przez ok. 300 000 mieszkańców. Część mieszkańców regionu posługuje się gwarami kociewskimi.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na to, że przynależność terenów do tego obszaru jest definiowana na podstawie kryteriów etnicznych oraz językowych (gwarowych) dotyczących zamieszkującej je ludności, granice tego terytorium są płynne. Najbardziej prawdopodobne granice Kociewia wyglądają następująco:

Granicą borowiacko-kociewską jest dawna puszcza na północ i zachód od Śliwic i Osówka aż po rzekę Wdę. Pomiędzy tymi dwiema starymi wsiami a odległą o ponad 20 km Wdą, gdzie dopiero znajdowały się osady dzisiejszego Kociewia, znajdował się teren niezamieszkany. Dopiero w ciągu XVII stulecia osadnicy od terenu borowiackiego i od Wdy z terenu Kociewia zaczęli tę część borów zaludniać.

Fale osadnicze borowiackie i kociewskie nachodziły na siebie gdzieś w rejonie wówczas powstałych Osiecznej i Ocypla. Napływ polskich kolonistów na tereny zamieszkane wcześniej przez kaszubskich Pomorzan spowodował ukształtowanie się gwar Kociewia.

Wyznaczanie granicy borowiacko-kociewskiej na podstawie dzisiejszej i XX-wiecznej mowy mieszkańców jest metodologicznym błędem, ponieważ w XX wieku nie ma już większych wyraźnych różnic językowych, a wpływ tendencji unifikacyjnych (poprzez szkołę, radio, telewizję, administrację itd.) spowodował, że jednostki posługują się dziś raczej ogólnym „językiem” który można by nazwać „pomorskim”, a trudno jest i było przyporządkować daną cechę językową Kociewiakom i Borowiakom. Historia osadnictwa tego terenu wskazuje prawidłową granicę.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy zapis nazwy w formie Gociewie pochodzi z 10 lutego 1807 r. z meldunku ppłk. Hurtiga do generała Jana Henryka Dąbrowskiego. Kolejne znane zapisy mają już formę Kociewie (Florian Ceynowa, Oskar Kolberg) – 2. połowa XIX wieku.

Sejmik Województwa Pomorskiego, chcąc podkreślić potrzebę zachowania i rozwoju wielokulturowego bogactwa Pomorza, ustanowił rok 2005 Rokiem Kociewskim[1].

W 2007 r. po raz pierwszy ogłoszono 10 lutego jako Światowy Dzień Kociewia[2].

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Od 1995 co 5 lat na Kociewiu odbywają się Kongresy Kociewskie, na których spotykają się samorządowcy oraz regionaliści, aby dyskutować o sprawach związanych z regionem.

Swoją przynależność do Kociewia mocno podkreśla Wojciech Cejrowski – satyryk, podróżnik. W swoich programach (WC Kwadrans) promował tradycyjne i konserwatywne poglądy, nazywając je ironicznie „Ciemnogrodem”, a samo Kociewie uczynił jego stolicą. Odwiedzał również regularnie z kamerą Kociewie, pokazując piękno regionu i tradycyjny styl życia kontrastujący z „Jasnogrodem” nowego, libertyńskiego/socliberalnego światopoglądu[3].

Hymn Kociewski[edytuj | edytuj kod]

7 marca 2003 r. ustanowiono herb i hymn Kociewia, którego słowa są autorstwa ks. Bernarda Sychty[4]:

Pytasz sia, gdzie Kociewiaki
Majó swoje dómi,
Swe pachnące chlebam pola,
Swoje sochy, broni?
ref. Gdzie Wierzyca, Wda
Przy śrebnym fal śpsiwie
Nieso woda w dal,
Tam nasze Kociewie (x2)
Czy to my tu na Kociewiu,
Czy Borusy w borach,
Czy Lasaki, czy Kaszuby
Na morzu, jeziorach
ref. Jedna Matka nas,
Wszystkich kolybała,
Pokłóńma sie w pas:
Tobie, Polsko, chwała (x2)

Miasta na Kociewiu[edytuj | edytuj kod]

  • Tczew – 22,26 km² – 60 207 mieszkańców
  • Starogard Gdański – 25,27 km² – 48 191 mieszkańców
  • Świecie – 11,87 km² – 25 802 mieszkańców
  • Pelplin – 4,45 km² – 9 200 mieszkańców
  • Gniew – 6,75 km² – 6 759 mieszkańców
  • Skarszewy – 9,43 km² – 6 805 mieszkańców
  • Nowe – 3,57 km² – 6 238 mieszkańców
  • Skórcz – 3,67 km² – 3 532 mieszkańców

Znane osoby pochodzące z Kociewia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]