Koczkodan askanius

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Koczkodan askanius
Cercopithecus ascanius[1]
Audebert, 1799
Koczkodan askanius
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Infragromada łożyskowce
Rząd naczelne
Podrząd Haplorrhini
Nadrodzina makakokształtne
Rodzina makakowate
Rodzaj Cercopithecus
Gatunek koczkodan askanius
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Koczkodan askanius (Cercopithecus ascanius) – gatunek ssaka z rodziny makakowatych występujący w Afryce od Republiki Środkowoafrykańskiej przez Kenię po Zambię i Angolę.

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Masa ciała wynosi 2-6 kg, samce są cięższe od samic. Średnia długość ciała samca to 46 cm, samicy 38 cm. Głowa czarna, z charakterystycznymi białymi plamami na nosie i policzkach. Reszta ciała brązowo-szaro-czarna. Spód ogona kasztanowy. Młode zwierzęta są szare i nie mają plam na policzkach. Są towarzyskie - często bawią się między sobą a także z innymi gatunkami małp.

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Koczkodany prowadzą dzienny tryb życia, najbardziej aktywne są wczesnym rankiem i późnym popołudniem. Żyją w niewielkich grupach składających się zazwyczaj z jednego samca i 11-13 samic. Samice całe życie spędzają w jednym stadzie, samce wędrują, dołączając do różnych grup, a czasem łącząc się w wyłącznie samcze grupy. Terytorium jednego stada wynosi ok. 120 hektarów. Zwierzęta porozumiewają się ze sobą za pomocą dźwięków, zapachów, dotyku, a także języka ciała. Żywią się głównie owocami, dietę uzupełniają liśćmi, kwiatami, pączkami, owadami. Dorosłe osobniki często zbierają jedzenie w policzkach, by móc je potem zjeść z dala od innych małp.

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Sezon rozrodczy trwa cały rok, choć najczęściej małpy rozmnażają się od listopada do lutego. Zwierzęta są poligamiczne - jeden samiec parzy się z kilkoma samicami. Po 6-miesięcznej ciąży samica rodzi jedno młode ważące ok. 0,5 kg. Samice osiągają dojrzałość płciową w wieku 4-5 lat, samce - 6 lat. Zwierzęta mogą dożyć 30 lat.

Zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Koczkodany są składnikiem diety wielu drapieżników. Polują na nie szympansy, dzikie koty, wojowniki wspaniałe, węże, a także ludzie. Gatunek nie jest zagrożony wyginięciem, największym zagrożeniem dla niego jest wycinka lasów, a także polowania i trutki wykładane na plantacjach owocowych.

Stosunki z ludźmi[edytuj | edytuj kod]

Koczkodany askanius są częstymi szkodnikami owocowych plantacji i niszczą dużą część upraw. Są także nosicielami żółtej febry, którą mogą zarazić ludzi. Z drugiej strony stanowią składnik diety Afrykanów, oraz są częstymi zwierzętami laboratoryjnymi pomocnymi przy badaniu różnego typu chorób.

Przypisy

  1. Cercopithecus ascanius w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Cercopithecus ascanius. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Cercopithecus ascanius (ang.). Animal Diversity Web. [dostęp 8 kwietnia 2010].