Kodeks Laudiański
| Kodeks Laudiański | |
 |
|
| Oznaczenie | Ea |
| Rodzaj | Kodeks majuskułowy |
| Numer | 08 |
| Zawartość | Dzieje Apostolskie |
| Data powstania | VI wiek |
| Język | grecko-łaciński |
| Miejsce przechowywania | Bodleian Library |
| Rozmiary | 27 × 22 cm |
| Typ tekstu | tekst eklektyczny |
| Kategoria | II |
| Manuskrypty Nowego Testamentu: papirusy, majuskuły, minuskuły, lekcjonarze | |
Codex Laudianus (Gregory-Aland no. Ea albo 08) – bilingwiczny kodeksem majuskułowy Nowego Testamentu, nazwany został Laudianus od swego ostatniego właściciela, arcybiskupa Williama Lauda. Datowany jest na VI wiek. Przechowywany jest w Bodleian Library. Część kart rękopisu została utracona.
Spis treści |
Opis [edytuj]
Tekst grecki i łaciński pisany jest w dwóch paralelnych kolumnach na tej samej stronie. Kodeks zawiera 227 kart (27 × 22 cm) i jest niemal kompletnym tekstem Dziejów Apostolskich[1], z luką w Dz 26,29-28,26. Pierwotnie zawierał prawdopodobnie również Listy powszechne[2].
Tekst pisany jest w dwóch kolumnach na stronę, 24 linijkach w kolumnie[1]. Tekst pisany jest kolometrycznie. Litery są wielkie i okrągłe. Stosuje dierezę[3].
Korektor z VII wieku dodał na marginesach podział tekstu na rozdziały, w Dz 26,24 podział dochodzi do 58 rozdziału[3].
Tekst [edytuj]
Grecki tekst kodeksu jest przykładem tekstu eklektycznego, zazwyczaj jednak przekazuje tekst zachodni, ale zawiera też niemałą liczbę lekcji właściwych dla innych tradycji tekstualnych[4]. Kurt Aland dał mu następujący profil tekstualny – 361 211/2 222 22S (profil Alanda dotyczy tylko tych miejsc, w których najczęściej zachodzą różnice pomiędzy najważniejszymi tradycjami tekstualnymi). To znaczy, że według Alanda tekst rękopisu reprezentuje bizantyńską tradycję tekstualną w 36 miejscach profilowych; 21 razy jest zgodny zarówno z bizantyńską tradycją jak i oryginalnym tekstem. 22 razy wspiera tekst oryginalny przeciwko bizantyńskiemu, ponadto zawiera 22 niezależnych i szczególnych wariantów (Sonderlesarten). W oparciu o ten profil Kurt Aland zaliczył tekst rękopisu do II kategorii[1].
Jest najwcześniejszym znanym rękopisem zawierającym wiersz Dz 8, 37[4].
Historia [edytuj]
Powstał na Sardynii w VI wieku. Przywieziony został do północnej Anglii albo przez Teodora z Tarsu[5], albo przez Ceolfryda. W roku 716 Beda Czcigodny pisał Expositio Actuum Apostolorum Retractata w oparciu o ten rękopis, co oznacza, że najprawdopodobniej znajdował się w bibliotece klasztoru Wearmouth-Yarrow[6]. W nieznany sposób dostał się do biblioteki katedralnej w Würzburgu. W roku 1631 znaleźli go tu Szwedzi i przekazali arcybiskupowi Williamowi Laudowi, który w 1636 przekazał go Bodleian Library w Oksfordzie, gdzie przechowywany jest po dziś dzień (Laud. Gr. 35 1397, I,8)[1][7].
Na listę rękopisów Nowego Testamentu wciągnął go Johann Jakob Wettstein[8].
Tekst został opublikowany w 1715 roku przez Hearne. Ponownie w 1864 z większą dokładnością opublikował Hansell, a w 1870 Konstanty Tischendorf[9]. Facsimile kodeksu wydał William Hatch, Guglielmo Cavallo, H. Ueker, J. Irigoin oraz Andrea Lai[6].
Rękopis ponadto badali: Griesbach, Ropes, Motzo, Poole, Clark, Lagrange, Walther[10].
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 K. Aland, B. Aland: The Text of the New Testament: An Introduction to the Critical Editions and to the Theory and Practice of Modern Textual Criticism. przeł. Erroll F. Rhodes. Michigan: William B. Eerdmans Publishing Company, 1995, s. 113. ISBN 978-0-8028-4098-1. (ang.)
- ↑ NA26, s. 690.
- ↑ 3,0 3,1 Bruce M. Metzger: Manuscripts of the Greek Bible: An Introduction to Palaeography. Oxford: Oxford University Press, 1991, s. 96.
- ↑ 4,0 4,1 Bruce M. Metzger, Bart D. Ehrman: The Text of the New Testament: Its Transmission, Corruption and Restoration. Wyd. 4. New York – Oxford: Oxford University Press, 2005, s. 74. ISBN 978-0-19-516122-9.
- ↑ F. G. Kenyon, Our Bible and the Ancient Manuscripts (London 1903), s. 146.
- ↑ 6,0 6,1 LDAB
- ↑ INTF: Kodeks E/08 (GA). W: Liste Handschriften [on-line]. Münster Institute. [dostęp 2012-01-25].
- ↑ K. Aland, B. Aland: The Text of the New Testament: An Introduction to the Critical Editions and to the Theory and Practice of Modern Textual Criticism. przeł. Erroll F. Rhodes. Michigan: William B. Eerdmans Publishing Company, 1995, s. 74. ISBN 978-0-8028-4098-1. (ang.)
- ↑ F. G. Kenyon (1912) Handbook to the Textual Criticism of the New Testament (2nd ed.), s. 101.
- ↑ C. R. Gregory, "Canon and Text of the New Testament" (T. & T. Clark: Edinburgh 1907), p. 363
Bibliografia [edytuj]
- Konstantin von Tischendorf: Monumenta sacra. T. IX. Leipzig: 1870.
- Samuel Berger: Un ancien texte latin des Actes des Apôtres retrouvé dans un manuscrit provenant de Perpignan. Paris: 1895, s. 11-12.
- Bruce M. Metzger: Manuscripts of the Greek Bible: An Introduction to Palaeography. Oxford: Oxford University Press, 1991, s. 96-97. ISBN 978-0-19-502924-6.
Linki zewnętrzne [edytuj]
- INTF: Kodeks E/08 (GA). W: Liste Handschriften [on-line]. Münster Institute. [dostęp 2012-01-25].
- Robert Waltz, Codex Laudianus E (08) w: Encyclopedia of Textual Criticism
