Kodeks postępowania cywilnego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ustawa z dnia 17 listopada 1964
Kodeks postępowania cywilnego
Skrót nazwy k.p.c.
Data wydania 17 listopada 1964
Miejsce publikacji  Polska, Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296
Tekst jednolity Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 101
Data wejścia w życie 1 stycznia 1965
Rodzaj aktu ustawa
Przedmiot regulacji postępowanie cywilne
Status obowiązujący
Ostatnio zmieniony przez Dz. U. z 2013 r. Nr 0, poz. 880
Wejście w życie ostatniej zmiany 17 sierpnia 2013
Przeczytaj: Ważne zastrzeżenia!

Kodeks postępowania cywilnegoustawa z 17 listopada 1964, zawierająca zasadniczy trzon polskiego prawa procesowego cywilnego. Jeden z najważniejszych i, jak się wydaje, najobszerniejszy akt prawny obowiązujący obecnie w Polsce (zawiera 1217 artykułów).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszą ustawą procesową w Polsce była Formula processus z XVI wieku. Po rozbiorach państwa zaborcze wprowadziły na zajętych terenach Polski własne (pruskie, rosyjskie, austriackie) cywilne prawa procesowe, rozbieżne w szczegółach i w założeniach. Ponadto na terenie byłego Księstwa Warszawskiego w I połowie XIX wieku obowiązywał przez pewien czas francuski kodeks postępowania cywilnego, wprowadzony jako część kodyfikacji napoleońskiej. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 r. przystąpiono do prac nad stworzeniem jednolitej dla całej Polski procedury cywilnej. Wynikiem prac Komisji Kodyfikacyjnej pod przewodnictwem prof. Ksawerego Fiericha były następujące akty prawne:

Oprócz tych aktów przepisy z zakresu postępowania cywilnego zawierały również rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 października 1934: Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym. Nie zdążono natomiast w II RP skodyfikować postępowania nieprocesowego, zwanego wówczas niespornym.

Kodeks postępowania cywilnego z 1930 r. i Prawo o o sądowem postępowaniu egzekucyjnem z 1932 r. weszły w życie 1 stycznia 1933 r. W grudniu 1932 ówczesny minister sprawiedliwości Czesław Michałowski ogłosił jednolity tekst Kodeksu postępowania cywilnego, do którego dołączono Prawo o o sądowem postępowaniu egzekucyjnem jako drugą część – zostały one w ten sposób połączone w jeden akt prawny[3]. Po wojnie, w latach 1950, 1953, 1955, 1956, 1958 i 1962 Kodeks ten podlegał wielu zasadniczym reformom, dostosowującym go do założeń państwa socjalistycznego PRL.

1 stycznia 1946 wszedł w życie Kodeks postępowania niespornego, wprowadzony dekretem Krajowej Rady Narodowej z 18 lipca 1945[4]. Ten Kodeks, początkowo oparty na przedwojennych projektach Komisji Kodyfikacyjnej, był nowelizowany w 1950, 1953 i w 1954.

Stan obecny[edytuj | edytuj kod]

Obecny Kodeks postępowania cywilnego wszedł w życie 1 stycznia 1965, uchylając dotychczas obowiązujące w tym zakresie akty prawne. Kodeks objął całość sądowego postępowania cywilnego, co uważano za wielkie osiągnięcie legislacyjne. Spośród przepisów regulujących postępowanie cywilne poza Kodeksem pozostały tylko, martwe wówczas, przedwojenne przepisy o postępowaniu upadłościowym i układowym. Kodeks w większości recypował (przejmował) przepisy poprzednio obowiązujących aktów prawnych, przystosowując je jednak do założeń państwa socjalistycznego poprzez zmianę hierarchii zasad procesowych i pewne szczegółowe rozwiązania.

Pierwsza duża nowelizacja Kodeksu nastąpiła w 1985, gdy odrębne dotąd sądownictwo pracy i ubezpieczeń społecznych włączono w system sądownictwa powszechnego. W Kodeksie pojawiły się wówczas przepisy o postępowaniu w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Następna istotna nowelizacja nastąpiła w 1989 w wyniku likwidacji arbitrażu gospodarczego i utworzenia sądów gospodarczych. Wprowadzono wówczas postępowanie w sprawach gospodarczych. Zasadnicza reforma Kodeksu nastąpiła w 1996, gdy usunięto naleciałości z okresu PRL i przywrócono zasady procedury cywilnej obowiązujące w państwach o wysokiej kulturze prawnej. Niestety, od tego czasu Kodeks jest zmieniany nawet kilkanaście razy rocznie. Spośród nowelizacji ostatnich lat jako istotniejsze można wskazać przywrócenie przepisów o postępowaniu upominawczym i nakazowym, wprowadzenie postępowania uproszczonego oraz przeniesienie do Kodeksu przepisów o postępowaniu wieczystoksięgowym.

Zakres obowiązywania[edytuj | edytuj kod]

Kodeks postępowania cywilnego normuje, jak już wspomniano, całe sądowe postępowanie cywilne z wyjątkiem postępowania upadłościowego i układowego. Na postępowanie cywilne składają się:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Kodeks postępowania cywilnego z 29 listopada 1930 r. (Dz. U. z 1930 r. Nr 83, poz. 651).
  2. Prawo o o sądowem postępowaniu egzekucyjnem z 27 października 1932 r. (Dz. U. z 1932 r. Nr 93, poz. 803).
  3. Jednolity tekst Kodeksu Postępowania Cywilnego ogłoszony 1 grudnia 1932 r. (Dz. U. z 1932 r. Nr 112, poz. 934).
  4. Dekret prezydenta KRN z dnia 18 lipca 1945 r. Kodeks postępowania niespornego (Dz. U. z 1945 r. Nr 27, poz. 169).