Kokoryczka wonna

Kokoryczka wonna
Kwiatostan kokoryczki wonnej
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Klad	rośliny naczyniowe
Klad	rośliny nasienne
Klasa	okrytonasienne
Klad	jednoliścienne
Rząd	szparagowce
Rodzina	szparagowate
Rodzaj	kokoryczka
Gatunek	kokoryczka wonna
Nazwa systematyczna
Polygonatum odoratum (Mill) Druce. Ann. Scott. Nat. Hist. 226. 1906
Synonimy
Polygonatum officinale All.
Zdjęcia i grafiki w Commons

Kokoryczka wonna (Polygonatum odoratum (Mill) Druce) – gatunek byliny należący do rodziny szparagowatych (według systemu APG III z 2009). Występuje na terenie prawie całej Europy, a także w Azji i Ameryce Północnej. W Polsce roślina dość rozpowszechniona, spotykana na całym niżu i w niższych położeniach górskich.

Morfologia

Łodyga

Naga, kanciasta, łukowato wygięta w dół, o wysokości od 20 do 60 cm. Wyrasta z czołgającego się, rozgałęzionego kłącza, ze śladami po ubiegłorocznych obumarłych łodygach.

Liście

Podłużnie jajowate lub wąskoeliptyczne, szorstkie, nasadą obejmujące łodygę, od spodu szarozielone, zaostrzone, całobrzegie, ustawione dwustronnie, malejące w stronę szczytu łodyg. Nerwacja wyraźnie widoczna.

Kwiaty

Dzwonkowate, najczęściej pojedyncze oraz zgrupowane w gronach w kątach liści, po dwa rzadko trzy kwiaty, zwisające pod liśćmi, na szypułkach o długości do 2 cm, od spodu łodygi, wonne lub słabo pachnące, koloru białawego, lub zielono-białego. Okwiat sześcio-ząbkowy, ząbki okwiatu o długości do 5 mm, człony okwiatu zrosłe w rurkę. Kwiat ma sześć pręcików o nagich nitkach. Pylniki trójkątne, słupek 1 górny, dzbanuszkowaty. Kwitnie: maj - czerwiec.

Owoc

Jagoda z kilkoma nasionami. Dojrzałe owoce koloru sino-czarnego.

Biologia

Roślina trująca 

Zawiera trujące glikozydy i asparganinę. Cała roślina jest toksyczna, powoduje zatrucia u ludzi.

Ekologia

Rośnie w widnych lasach, zaroślach i nadrzecznych lasach. Preferuje stanowiska półcieniste, umiarkowanie naświetlone, lubi gleby kamieniste umiarkowanie ubogie lub zasobne o zasadowości, powyżej 7 pH. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych, gatunek charakterystyczny dla związku roślinnego Geranion sanguinei. Geofit.

Zastosowanie

• Roślina ozdobna
  • Bardzo ozdobna i atrakcyjna roślina w ogrodzie. Szczególnie nadaje się do sadzenia w zadrzewionych zakątkach ogrodu. Wymaga żyznej, próchnicznej gleby.
• Roślina lecznicza
  • Surowiec zielarski: podstawowym surowcem jest ziele i kłącze (Herba et Rhizoma Polygonati seu Radix), zawierające alkaloidy, saponiny, flawonoidy (rutynę, kwercetynę), glikozydy podobne do glikozydów konwalii (polygonatoksyny), śluzy, kwas chelidonowy, asparaginę, glikotyninę
  • Zbiór i suszenie: ziele zbiera się w początkach lub w czasie kwitnienia najlepiej w takich dniach w których istnieje pełnia Księżyca. Surowiec suszy się w lekko ogrzanym piekarniku, max 60 °C (najlepiej 30÷50 °C). Kłącze wykopuje się w jesieni lub wiosną i suszy podobnie jak ziele.
• Działanie: silne działanie farmakologiczne, nie zawodzi w określonych schorzeniach. W dużych dawkach staje zielem niebezpiecznym.
  • Wskazania: niewydolność krążenia, zadyszka, nerwica żołądka, jelit i serca, kłucie w sercu, skurcze naczyniowe, cukrzyca (hiperglikemia), skąpomocz, obrzęki zastoinowe, nadciśnienie, skurcze jelit i żołądka, kamica moczowa i żółciowa, suchy kaszel, choroby wątroby, pękanie i przepuszczalność naczyń krwionośnych, zdenerwowanie, bezsenność, lęk, wewnętrzny niepokój, dna, reumatyzm, choroby skórne, miażdżyca, choroby zakaźne z zaburzeniami sercowymi, okres przekwitania, zawroty głowy, uderzenia krwi do głowy i gorąca, chwilowe zaciemnienia w oczach po schyleniu się.^{[potrzebne źródło]}

Bibliografia

1. Jindřich Krejča, Jan Macků: Atlas roślin leczniczych. Warszawa: Zakł. Nar. im. Ossolińskich, 1989. ISBN 83-04-03281-3.
2. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.