Kolding

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kolding
Zamek Królewski w Koldyndze
Zamek Królewski w Koldyndze
Herb
Herb
Państwo  Dania
Region Dania Południowa
Gmina Kolding
Burmistrz Jørn Pedersen
Powierzchnia 265 km²
Populacja (2008)
• liczba ludności

55.596
Kod pocztowy 6000
Położenie na mapie Danii Południowej
Mapa lokalizacyjna Danii Południowej
Kolding
Kolding
Położenie na mapie Danii
Mapa lokalizacyjna Danii
Kolding
Kolding
Ziemia 55°29′29″N 9°28′37″E/55,491389 9,476944Na mapach: 55°29′29″N 9°28′37″E/55,491389 9,476944
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Portal Portal Dania
Plan Koldyngi ok. 1900 r.
Centrum miasta z jeziorem Slotsø
Kolding, pomnik duńskich ofiar II wojny światowej, 1940-1945
Centrum miasta

Kolding (pol. Koldynga[1]) - miasto w Danii, siedziba gminy Kolding. W 2008 r. miasto liczyło 55.596 mieszkańców[2]. Polska posiada w nim swój konsulat honorowy.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Miasto położone jest w południowej Jutlandii, nad trzema akwenami: rzeczką Koldingå, fiordem Kolding Fjord i jeziorem Slotsø. Kolding leży ok. 75 km na zachód od Odense, na skrzyżowaniu linii kolejowych (stacja Kolding) biegnących z zachodu na wschód Danii oraz z południa na północ kraju.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najstarszy zachowany dokument odnoszący się do historii miasta pochodzi z 1321 r. Jest to potwierdzenie przez króla Krzysztofa II wcześniejszych przywilejów nadanych miastu przez jego poprzedników. Miasto rozwinęło się wokół kościoła powstałego w połowie XIII w. Położenie na skrzyżowaniu głównych dróg handlowych i nad fiordem sprzyjało rozwojowi handlu w okresie średniowiecza. Budowa zamku przez przyszłego króla Danii Abla w 1248 r. wpłynęła na podniesienie rangi miasta, które odtąd stało się rezydencją królewską na Jutlandii i ważnym ośrodkiem politycznym. Miasto otrzymało wiele przywilejów królewskich. Szczególnie pomyślnym okresem w rozwoju gospodarczym Koldyngi były lata 1536-1627. Miasto było wtedy jednym z ważniejszych ośrodków handlu bydłem. Załamanie gospodarcze spowodowane zostało uczestnictwem Danii w wojnie trzydziestoletniej. Koldynga została okupowana przez wojska cesarskie w 1627 r. doznając wielu szkód, a następnie epidemii w latach 1640 i 1654. Podczas ponownej okupacji miasta w 1644 zniszczeniu uległo wiele budynków. W czasie II wojny północnej 25 grudnia 1658 połączone siły polsko-duńskie dowodzone przez Stefana Czarnieckiego po dwudniowym oblężeniu zdobyły miasto. Koldynga została jednak najpierw splądrowana przez Szwedów, a następnie przez sojuszników Danii. Podczas oblężenia uszkodzony został zamek królewski. Na dodatek w 1659 r. wybuchła zaraza przyczyniając się do wyludnienia miasta. Pomimo pomocy finansowej udzielonej miastu przez kolejnych królów duńskich, Koldynga nie odzyskała już dawnej świetności. W 1672 r. miasto liczyło 1094 mieszkańców[3]. W 1711 r. podczas trwającej w Kopenhadze zarazy na zamku w Koldyndze schroniła się duńska rodzina królewska. W XVIII w. Koldynga pogrążyła się w zapaści ekonomicznej. W 1769 r. miasto liczyło jedynie 1396 mieszkańców[4].

Pewne ożywienie polityczne i gospodarcze wywołało pojawienie się w mieście w 1807 r. duńskiej rodziny królewskiej poszukującej tutaj schronienia po zbombardowaniu Kopenhagi przez Anglików. Na krótko Koldynga stała się centrum administracyjnym kraju. W mieście pojawiły się w 1808 r. sojusznicze wojska hiszpańskie, które stacjonowały na zamku. W 1843 r. miasto otrzymało port handlowy nad fiordem, co przyczyniło się do rozkwitu handlu. Podczas I wojny o Szlezwik Koldynga została w 1848 r. okupowana przez wojska pruskie. 23 kwietnia 1849 miała tu miejsce bitwa z Prusakami, podczas której miasto doznało poważnych zniszczeń. Ponownie miasto wpadło w pruskie ręce podczas II wojny o Szlezwik w 1864 r. Okres po 1864 r. charakteryzował się uprzemysłowieniem i znacznym rozwojem gospodarczym miasta, co wiązało się m.in. z otwarciem linii kolejowej w 1866 r. Powstały zakłady spożywcze, kosmetyczne i odzieżowe, a liczba ludności potroiła się osiągając 12.516 osób w 1901 r.[5]. Podczas okupacji niemieckiej w II wojnie światowej działał tutaj ruch oporu. W 1944 r. Niemcy aresztowali i zesłali do obozów koncentracyjnych 27 osób wydających w Koldyndze nielegalną gazetę Budstikken. Dokonywano także aktów sabotażu skierowanych przeciw wojskom okupacyjnym, które wznosiły tutaj fortyfikacje.

Zabytki oraz interesujące miejsca[edytuj | edytuj kod]

  • Zamek Królewski Koldinghus - dawna siedziba królów Danii. Zamek został wzniesiony w średniowieczu. Rozbudowany w XV w. przez Krzysztofa bawarskiego. Zamek pełnił funkcje obronne, jednocześnie będąc jutlandzką siedzibą duńskich królów i królowych. Zamek spłonął w 1808 r. i do odbudowy w XX w. był ruiną. Obecnie muzeum.
  • Kościół św. Mikołaja (Skt. Nikolaj kirke) z XIII w., gotycki z renesansowym wyposażeniem wnętrza (ołtarz, ambona) i epitafiami z XVII i XVIII w.
  • Muzeum Sztuki Trapholt (Kunstmuseet Trapholt).

Herb Koldyngi[edytuj | edytuj kod]

Herb Koldyngi znany jest z pieczęci z 1421 r., ale jest starszy[6]. Pieczęć ukazuje podrywającego się do lotu orła na skale otoczonej falami. Obok orła widnieje kwitnąca lilia. Na pieczęci widać zniekształcony napis łaciński: S'CIWITATIS IN KAALDYNG (pieczęć miasta Koldyngi). Początkowo pieczęć była znakiem Gildii Św. Jerzego w Koldyndze, ale później stała się pieczęcią miejską. Nie jest znane pewne znaczenie symboli występujących w herbie Koldyngi. Herb miasta został oficjalnie potwierdzony w 1938 i w 1988 r.

Burmistrzowie Koldyngi od 1877 r.[7][edytuj | edytuj kod]

  • 1877-1909: Caspar Peter Charles Schiørring (1831-1913)
  • 1909-1914: Viggo Baller (1859-1935)
  • 1914-1916: Edvard Lau (1859-1924)
  • 1916-1923: Oluf Bech (1865-1958)
  • 1923-1925: Hans Soll (1874-1947)
  • 1925-1930: Therkild Fischer-Nielsen (1873-1960)
  • 1930-1937 i 1943-1946: Valdemar Juhl (1898-1982)
  • 1937-1943: Knud Hansen (1866-1952)
  • 1946-1950: Søren M. Jensen (1892-1972)
  • 1950-1962: Peter Beirholm (1892-1964)
  • 1962-1977: Peter Ravn (1912-1997)
  • 1977-1985: Bent Rasmussen (ur. 1932)
  • 1985-2009: Per Bødker Andersen (ur. 1946)
  • od 1.I.2010: Jørn Pedersen (ur. 1968)

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jakob H. Zeuthen: Bogen om danske kommunevåbener, Aschehoug Forlag 2000, ISBN 87-11-12863-1
  • Trap J. P.: Danmark, Vejle Amt, Gads Forlag 1964

Przypisy

  1. archiwa.gov.pl [dostęp 15-01-2009]
  2. Nyt fra Danmarks Statistik - tabel 2
  3. Trap J. P.: Danmark, Vejle Amt, Gads Forlag 1964, str. 935.
  4. Trap J. P.: Danmark, Vejle Amt, Gads Forlag 1964, str. 934.
  5. Trap J. P.: Danmark, Vejle Amt, Gads Forlag 1964, str. 936.
  6. Jakob H. Zeuthen: Bogen om danske kommunevåbener, Aschehoug Forlag 2000, str. 64.
  7. Borgmestre i Kolding siden 1877

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]