Kolegiata Najświętszej Maryi Panny Bolesnej i św. Aniołów Stróżów w Wałbrzychu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kolegiata Najświętszej Maryi Panny Bolesnej i św. Aniołów Stróżów w Wałbrzychu
kościół parafialny, kolegiata
Distinctive emblem for cultural property.svg 683/1015/WŁ z 15.05.1984[1]
kolegiata wałbrzyska
kolegiata wałbrzyska
Państwo  Polska
Miejscowość Wałbrzych
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia Parafia Świętych Aniołów Stróżów w Wałbrzychu
Kolegiata od 3 maja 2010r.
Wezwanie NMP Bolesnej, św. Aniołów Stróżów
Położenie na mapie Wałbrzycha
Mapa lokalizacyjna Wałbrzycha
Kolegiata Najświętszej Maryi Panny Bolesnej i św. Aniołów Stróżów w Wałbrzychu
Kolegiata Najświętszej Maryi Panny Bolesnej i św. Aniołów Stróżów w Wałbrzychu
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kolegiata Najświętszej Maryi Panny Bolesnej i św. Aniołów Stróżów w Wałbrzychu
Kolegiata Najświętszej Maryi Panny Bolesnej i św. Aniołów Stróżów w Wałbrzychu
Ziemia 50°45′51″N 16°16′58″E/50,764167 16,282778Na mapach: 50°45′51″N 16°16′58″E/50,764167 16,282778
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Kolegiata Najświętszej Maryi Panny Bolesnej i św. Aniołów Stróżów w Wałbrzychu – siedziba dekanatu i centralna świątynia Wałbrzycha. W dniu 3 maja 2010 została podniesiona do godności kolegiaty.

Historia i architektura[edytuj | edytuj kod]

Wejście do świątyni

Wybudowany w latach 1898-1904 jako jedno z ostatnich dzieł Alexisa Langera. Jest jednym z największych kościołów w diecezji świdnickiej, zbudowanym w stylu neogotyckim. Jest przeszło 100 lat główną świątynią Wałbrzycha. Kościół ten jest długi na 60 metrów, szeroki na 30, a wysoki na 22 metry. Po I wojnie śląskiej w 1742 r. Wałbrzych wraz całym Śląskiem został przyłączony do Prus. Budową poprzedzającą powstanie kościoła pw. Św. Aniołów Stróżów był kościół św. Michała z 1440 roku, który został zburzony w 1899 roku. Z powodu wysokiej liczby przesiedleńców z hrabstwa kłodzkiego w drugiej połowie XIX wieku, w Wałbrzychu wzrosła liczba katolików. Mały kościół nie był w stanie pomieścić wszystkich wierzących, dlatego wspólnota parafialna podjęła się budowy większej świątyni. Kościół pw. Św. Aniołów Stróżów jest monumentalną, trzynawową bazyliką z palonej cegły powstałą na planie łacińskiego krzyża z wąską, wysoką wieżą główną, po której północnej stronie znajduje się wejście główne. Jedynie zachodnia strona szczytu stanowi jednolitą ścianę. Zaakcentowane zostały dwie wieże z klatką schodową oraz wieża filialna. Po obu stronach nawy głównej  na każdych z dwóch przęseł położony jest czterospadowy dach, oparty na przykładzie kościoła św. Stefana w Mainz. Czterospadowa budowla  z  dwunastometrowymi oknami ukoronowana jest sygnaturką. Po stronie wschodniej budowla z wąskimi przyporami zamknięta jest poprzez trójkątny chór, który dzięki białym tynkom oraz  czerwono - ceglastej kompozycji elementów architektonicznych kompletuje się z polichromią fasadową oraz pozłacanymi liśćmi na fryzie pod gzymsem. W południowej fasadzie zostały wmurowane epitafia z XVI – XVIII wieku.

Wnętrze tej kolegiaty pokrywa sieć sklepień, które podparte są wielobocznymi przęsłami i kolorowo glazurowanymi cegłami. Okna zawierają 12 dużych oraz 20 mniejszych ornamentalnych kolorowych szkleń. Malowidła na szkle powstały tuż po ukończeniu budowli, najprawdopodobniej w 1910 roku w znanej na całym świecie pracowni Franz Mayer’a w Monachium. Pracownia istnieje do dziś i zajmuje czołowe miejsce pośród podobnych pracowni niemieckich. Kolory na oknach są jednolite  i cechują się wysoką jakością. Na zachodniej temporze wnoszą się organy firmy Schlag & Söhne.

Kolegiata pw. św. Aniołów Stróżów jest znaczącym przykładem nowej interpretacji  gotyckiego stylu. Twórcy Langer nie zależało na powielaniu gotyckich przykładów lecz na rozwinięciu i ulepszeniu stylu średniowiecznego gotyku. Gotyk znad Renu oraz śląski gotyk charakteryzujący się paloną cegłą ukształtował jego dzieło. Ekstremalne podkreślenie wertykali, wąska, rzeźbiarsko wykonana wieża kościelna oraz proporcjonalnie wąski chór nadają świątyni niezwykle malowniczy wygląd.  Wnętrze wraz z oryginalnym inwentarzem zostało zachowane. Budowla posiada późnogotyckie oszklenia okienne, które charakteryzują się wysoką jakością i czynni je niezwykle cennymi.

Wiele cech tej wałbrzyskiej świątyni zdradza także silną inspirację wrocławską kolegiatą św. Krzyża.

W świątyni odbywają się najważniejsze wydarzenia o charakterze diecezjalnym. W 2000 roku nadano mu rangę kościoła Jubileuszowego Roku 2000. Odbywały się pielgrzymki wiernych w celu uzyskania odpustu zupełnego. W kościele tym odbywały się inauguracje roku akademickiego uczelni wyższych Wałbrzycha, wszelkie uroczystości patriotyczne w mieście. Miejsce miały także centralne-miejskie uroczystości nawiedzenia obrazów i figur maryjnych: Matki Bożej Częstochowskiej, Matki Bożej Łaskawej z Krzeszowa, Matki Bożej Fatimskiej, Matki Bożej Sedes Sapientiae (akademickiej); zakończenie peregrynacji Obrazu Jezusa Miłosiernego w dekanatach wałbrzyskich. Przy powoływaniu nowych diecezji w 1992 i 2004 r. był rozważany jako siedziba biskupa diecezjalnego tzn. przy powoływaniu nowej, trzeciej diecezji na Dolnym Śląsku. Pierwotnie miała to być diecezja wałbrzysko-nyska, następnie nazywano ją Sudecką, aż wreszcie nazwano ją Świdnicką i siedziba diecezji mieści się w Świdnicy.

03 maja 2010 został uroczyście ogłoszony kolegiatą; 15 września 2010 powołano przy niej kapitułę składająca się z księży kanoników[2].

Księża kanonicy[edytuj | edytuj kod]

Prepozyt i dziekan Kapituły Kolegiackiej[edytuj | edytuj kod]

  • Prepozyt Kapituły Kolegiackiej:
  • Dziekan Kapituły Kolegiackiej: Ks. Prałat dr Krzysztof Moszumański – proboszcz parafii pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Wałbrzychu i dziekan dekanatu Wałbrzych - Północ.

Księża Kanonicy Gremialni Kapituły Kolegiackiej[edytuj | edytuj kod]

  • Ks. Kanonik Bogdan Wolniewicz - dziekan dekanatu Ząbkowice Śląskie-Południe
  • Ks. Kanonik Wiesław Rusin - dziekan dekanatu Wałbrzych Południe, proboszcz parafii kolegiackiej
  • Ks. Prałat Wiesław Brachuc – proboszcz parafii pw. Zmartwychwstania Pańskiego w Wałbrzychu
  • ks. Kanonik Stanisław Wójcik - proboszcz parafii św.Wojciecha w Wałbrzychu
  • Ks. Kanonik dr Dariusz Danielewicz – proboszcz parafii pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Wałbrzychu.
  • Ks. Prałat Ludwik Hawrylewicz – proboszcz parafii pw. Świętej Barbary w Wałbrzychu.
  • Ks. Kanonik Michał Jaremko – proboszcz parafii pw. Świętej Jadwigi w Ostroszowicach.
  • Ks. Prałat dr Jan Mazur – proboszcz parafii pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Boguszowie – Gorcach.

Księża Kanonicy Emeryci

  • Ks. Prałat Jan Pryszczewski - emeryt, rezydent w parafii pw. Świętego Józefa Robotnika w Wałbrzychu
  • Ks. Prałat Bogusław Wermiński - emeryt , rezydent w parafii kolegiackiej

Księża Kanonicy Honorowi Kapituły Kolegiackiej[edytuj | edytuj kod]

  • Ks. Kanonik Mirosław Krasnowski – proboszcz parafii pw. Świętej Rodziny w Wałbrzychu
  • Ks. Kanonik dr Władysław Terpiłowski – proboszcz parafii pw. Świętej Barbary w Pastuchowie
  • Ks. Kanonik Tadeusz Wróbel – proboszcz parafii pw. Świętego Józefa Oblubieńca w Wałbrzychu
  • Ks. Kanonik Wojciech Jasiński - proboszcz parafii pw. św.Jana Chrzciciela w Starczowie[3]
  • Ks. Kanonik Janusz Stokłosa - proboszcz parafii pw. Świętego Józefa Oblubieńca w Jaworzynie Śląskiej[3]
  • Ks. Kanonik Andrzej Walerowski - wicedziekan dekanatu Świebodzice
  • Ks. Kanonik Andrzej Walów - proboszcz parafii Wierzbna, dekanat Świdnica-Wschód
  • Ks. Kanonik Józef Siemasz - proboszcz parafii Złoty Stok
  • Ks. Kanonik Leszek Sienkiewicz - proboszcz parafii Zesłania Ducha Świętego Boguszów Gorce
  • Ks. Kanonik dr Witold Baczyński - proboszcz parafii św.Józefa Robotnika w Wałbrzychu
  • Ks. Kanonik dr Jacek Biernacki - proboszcz parafii św.Józefa w Starych Bogaczowicach

Zmarli Księża Kanonicy Kapituły Kolegiackiej[edytuj | edytuj kod]

  • Ks. Kanonik Zenon Kowalski - ur. 8 I 1959 roku w Brzegu. Święcony 26 V 1984 roku we Wrocławiu. Proboszcz parafii pw. Świętego Brata Alberta Chmielowskiego w Świebodzicach. Od 3 V 2010 roku Kanonik Gremialny Wałbrzyskiej Kapituły Kolegiackiej. Zmarł 16 stycznia 2012 roku.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]