Kolej Nadwiślańska
Kolej Nadwiślańska (Droga Żelazna Nadwiślańska, ros. Привислинские железные дороги, Priwislinskije żeleznyje dorogi) – linia kolejowa otwarta 17 sierpnia 1877. Prowadziła od wówczas nadgranicznego miasta Mława przez Warszawę, Lublin i Chełm do Kowla. Linia liczyła 522 km szerokiego toru, w 1887 pracowało na niej 2364 pracowników.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Na terenach przygranicznych Królestwa Polskiego linie kolejowe powstawały z dużym opóźnieniem w stosunku do reszty kraju i terenów zaborów (szczególnie pruskiego). Było to spowodowane obawą, że w razie agresji wróg miałby ułatwiony transport. Powstanie Drogi Żelaznej Nadwiślańskiej połączyło ukraińskie miasto Kowel i urodzajne w zboża ziemie lubelskie z Chełmem i Lublinem, z ufortyfikowaną linią rzeki Wisły. Trasę kolei nadwiślańskiej ukończono zaraz po oddaniu do użytku kolei obwodowej w Warszawie.
Dalej kolej biegła na północ przez Modlin do Mławy, gdzie na granicy z Prusami łączyła się z linią kolejową prowadzącą przez Działdowo do Gdańska. W Warszawie linia miała połączenie z wszystkimi ważnymi trasami (linia Terespolska, Petersburska, Wiedeńska i kolej obwodowa)[1]. Łączna długość linii kolejowej, z 24 znajdującymi się na niej stacjami, wynosiła 475 km.
Szerokotorowa kolej o standardzie rosyjskim przebiegała wzdłuż przypuszczalnej linii frontu i łączyła ze sobą najważniejsze twierdze rosyjskie na terenie Królestwa Polskiego: Warszawę, Nowogieorgiewsk (Modlin) i Iwanogród (Dęblin) z rosyjskimi twierdzami na Wołyniu: Łuckiem, Równem i Dubnem[2]. Pozwalało to na szybki transport wojska, amunicji i sprzętu. Kolej Nadwiślańska była więc być obiektem o wyjątkowo ważnym znaczeniu strategicznym. Budowę linii kolejowej rozpoczęto w końcu 1874. W rekordowym czasie trzech lat, 24 lipca 1877, zakończono prace budowlane. 17 sierpnia uroczyście oddano do użytku Kolej Nadwiślańską[3].
Początkowo największym warszawskim dworcem tej linii był drewniany Dworzec Warszawa-Praga (zniszczony) na Nowym Bródnie. Jednym z najważniejszych i najbardziej okazałych dworców na całej trasie był wybudowany jeszcze w 1877 Dworzec Główny w Lublinie. W lecie tego samego roku oddano do użytku pierwszy, drewniany lecz okazały, dworzec kolejowy w Chełmie. Był on jednym z dworców ówczesnej III klasy na całej Drodze Żelaznej Nadwiślańskiej[4]. Główny dworzec tej linii powstał dopiero w 1880 niedaleko Cytadeli i pierwotnie nazywał się Dworzec Główny Kolei Nadwiślańskich. Na początku XX wieku nazwę przemianowano na Dworzec Kowelski. Został zniszczony w sierpniu 1915 roku, podczas wycofywania się Rosjan z Warszawy, a po I wojnie światowej wybudowano w tym miejscu Dworzec Gdański.
W okolicach Warszawy Kolej Nadwiślańska w roku 1894 miała przystanki w Nowym Dworze, Jabłonnie, na Nowej Pradze (przystanek Praga - Nowa Praga nie była jeszcze wtedy częścią Warszawy), Wawrze, Otwocku. Przed 1939 rokiem przebiegała przez 13 stacji i przystanków osobowych: Warszawa Choszczówka, Warszawa Płudy, Warszawa Żerań, Warszawa Toruńska, Warszawa Praga, Warszawa Olszynka Grochowska, Warszawa Gocławek, Warszawa Wawer, Warszawa Anin, Warszawa Międzylesie, Warszawa Radość, Warszawa Miedzeszyn, Warszawa Falenica.
[edytuj] Zobacz też
- Historia kolei w Rosji
- Kolej średnicowa w Warszawie
- Kolej Iwangorodzko-Dąbrowska
- Kolej Warszawsko-Kaliska
- Kraj Nadwiślański
[edytuj] Linki zewnętrzne
Przypisy
- ↑ źródło: zbiory własne RM: Krótka historia kolei w Warszawie. 1877: Kolej Nadwiślańska.. W: Fundacja "Warszawa1939.pl" [on-line]. www.warszawa1939.pl. [dostęp 1 marca 2007].
- ↑ Krzysztof Oktabiński: Narodziny kurortu Otwock Stacyjny. W: Linia otwocka [on-line]. linia.com.pl, 28 stycznia 2005. [dostęp 1 marca 2007].
- ↑ Aleksander Niewiarowicz: Pamiętnik Aleksandra Niewiarowicza. niewiarowicz.republika.pl. [dostęp 1 marca 2007]. ss. 55-56.
- ↑ źródło: S. Zamkowska "Odbudowa i funkcjonowanie kolei polskich 1944-1949", WKiŁ W-wa 1984: Trochę historii. W: Linia kolejowa Chełm-Włodawa [on-line]. arturgarbacz.webpark.pl. [dostęp 1 marca 2007].
