Koleje Dolnośląskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Koleje Dolnośląskie
Forma prawna spółka akcyjna
Założyciel(e) Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego
Data założenia 28 grudnia 2007
Data podjęcia uchwały założycielskiej
6 lutego 2008
Wpis do KRS
Lokalizacja  Polska
Siedziba ul. Wojska Polskiego 1 lok. 5
59-220 Legnica
Numer KRS 0000298575
Prezes Piotr Rachwalski [1]
Przewodniczący
rady nadzorczej
Jerzy Michalak[2]
Akcjonariusze / udziałowcy Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego (100%)
Branża transport
Produkty regionalny kolejowy transport pasażerski
Zatrudnienie 296 osób (24.10.2013)[3]
Przychody 23 479,8 tys. zł[4]
Zysk netto 1 656 023,23 zł (2011)[5]
Kapitał zakładowy 47 098 000 zł[6]
brak współrzędnych
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Koleje Dolnośląskie (identyfikator literowy KD[7]) – polski przewoźnik kolejowy; spółka akcyjna samorządu województwa dolnośląskiego, powołana uchwałą z dn. 28 grudnia 2007 r[8]. Jedynym właścicielem Kolei Dolnośląskich pozostaje samorząd wojewódzki, który użycza spółce posiadany tabor kolejowy i zleca w trybie bezprzetargowym obsługę wybranych połączeń[9][10]. Pierwsze pociągi Kolei Dolnośląskich wyjechały na trasy 14 grudnia 2008 r[11].

Spółka uruchamia wyłącznie pociągi osobowe, głównie na trasach wewnątrz województwa dolnośląskiego. Poza województwo, Koleje Dolnośląskie obsługują relacje, w których, w wyniku zawartych porozumień, organizatorem transportu jest Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego[9].

Geneza spółki[edytuj | edytuj kod]

Linie na Dolnym Śląsku na których zawieszono w latach 1989-2006 ruch pasażerski[12]

Stan kolei w Polsce i na Dolnym Śląsku po 1989 roku[edytuj | edytuj kod]

Po roku 1989 doszło w Polsce do masowego zawieszania i likwidowania nierentownych linii kolejowych. Przyczyniły się do tego między innymi:

  • wyeksploatowana, często nadmierna w stosunku do zmieniającego się zapotrzebowania, infrastruktura,
  • nieefektywny, drogi w eksploatacji klasyczny tabor spalinowy (lokomotywa+wagony) - jedyny będący wówczas do dyspozycji,
  • wzrost liczby samochodów prywatnych i wiążący się z tym spadek liczby pasażerów[13].

W efekcie, podczas gdy w 1980 r. kolej przewiozła w całym kraju 1 093 mln osób, w 2001 r. już tylko 309 mln[14], a w 2010 – 291 milionów pasażerów[15].

Historycznie, Dolny Śląsk posiadał gęstą sieć linii kolejowych, wynoszącą ok. 2300 kilometrów. Kolej pasażerska docierała do wszystkich miast oraz większych miejscowości regionu[16]. Ogólnokrajowa tendencja po 1989 r. nie ominęła regionu, i tak, ok. roku 2000, w ruchu pasażerskim pozostała tylko połowa pierwotnej długości sieci kolejowej województwa[13]. Z eksploatacji wyłączono przede wszystkim linie niezelektryfikowane, odcinając w ten sposób niekiedy całe powiaty, od dostępu do kolei pasażerskiej[12]. Redukcji, szczególnie w latach 2000-2004 uległa również liczba pociągów na pozostałych, czynnych trasach[17].

Restrukturyzacja i usamorządowienie kolejowych przewozów regionalnych[edytuj | edytuj kod]

Ustawą z dnia 8 września 2000 r. rozpoczęto restrukturyzację Polskich Kolei Państwowych[18]. Tworząc oddzielne spółki na bazie dotychczasowych działów organizacyjnych, oddzielono zarządzanie liniami kolejowymi od działalności przewozowej[19]. Do obsługi połączeń regionalnych - większości pociągów osobowych (poza SKM w Trójmieście i WKD w Warszawie) – oraz pociągów pospiesznych, powołano PKP Przewozy Regionalne[20].

Dalszymi zmianami w ustawodawstwie, państwo przekazało odpowiedzialność za stan kolejowych przewozów regionalnych wewnątrz województw samorządom. Powołane reformą administracyjną samorządy wojewódzkie otrzymały w ramach zadań własnych obowiązek zapewnienia na swoim obszarze regionalnego transportu kolejowego. W 2001 r. umożliwiono urzędom marszałkowskim zakup, a następnie udostępnianie (np. poprzez dzierżawę, użyczenie itd) przewoźnikom taboru. Natomiast 3 lata później, 1 stycznia 2004 r. przekazano samorządom organizowanie i finansowanie przewozów na swoim terenie[21].

Przejęcie roli organizatora kolei w województwach, umożliwiło samorządowcom swobodny wybór operatora połączenia wewnątrz województw.

Jako pierwsze, władze województwa mazowieckiego już 24 lipca 2004 r. założyły - początkowo z 49% udziałem PKP PR - własne Koleje Mazowieckie[20] - które przejęły cały ruch w regionie 1 stycznia 2005 r. Również w 2004 r. władze województwa wielkopolskiego zaczęły rozważać plany powołania własnych Kolei Wielkopolskich, które przejąć miały ruch na trasach niezelektryfikowanych, obsługiwanych przez autobusy szynowe[22].

Przesłanki powstania Kolei Dolnośląskich[edytuj | edytuj kod]

Po przekazaniu odpowiedzialności za kolej samorządom, władze województwa rozważały zmianę dotychczasowego modelu organizacji przewozów. Brano wówczas pod uwagę, między innymi, założenie wzorem Mazowsza spółki z udziałem PKP, bądź ogłoszenie przetargu na realizację przewozów kolejowych. Zapowiedziano, że rok 2005 zostanie poświęcony na analizę sytuacji i stworzenie programu zmian, natomiast rok 2006 konkretnymi działaniami w kierunku zmian[23].

Niespełna rok po rozpoczęciu przewozów przez Koleje Mazowieckie, jesienią 2005 r. dolnośląski urząd marszałkowski zlecił sporządzenie biznesplanu, który miał zbadać zasadność powołania własnego przewoźnika kolejowego[24].

Deklarowaną, główną motywacją dla powołania własnej spółki kolejowej była chęć stworzenia konkurencji dla PKP Przewozy Regionalne. Zdaniem władz województwa, miało to służyć wywarciu wpływu na PKP PR, by w przyszłości uzyskać korzystniejsze ceny świadczonych dla województwa usług[25].

Pierwotnie, zaplanowano utworzenie spółki akcyjnej Koleje Dolnośląskie, z 70-procentowym udziałem samorządu i 30-procentowym udziałem spółki kolejowej KGHM - Pol-Miedź Trans. Przedmiotem działalności miał być przewóz pasażerów autobusami szynowymi zakupionymi przez Urząd Marszałkowski wokół dużych miast oraz na trasach atrakcyjnych turystycznie, zaniedbanych przez PKP[26].

W uzasadnieniu projektu uchwały powołującej spółkę zakładano, że:

Quote-alpha.png
Nowo utworzona Spółka będzie potrzebowała mniejszego wsparcia finansowego w postaci dotacji celowej niż obecnie świadcząca usługi transportu kolejowego spółka PKP Przewozy Regionalne sp. z o.o. Mniejsza stawka dotacji dla Kolei Dolnośląskich S.A. pozwoli na negocjowanie korzystniejszych kontraktów wojewódzkich ze spółką PKP PR w latach późniejszych[26]

Ostatecznie, jedynym właścicielem Kolei Dolnośląskich S.A. pozostał Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki[edytuj | edytuj kod]

Autobus szynowy SA132-002 produkcji Pojazdy Szynowe PESA Bydgoszcz SA w barwach Kolei Dolnośląskich na stacji Legnica
Koleje Dolnośląskie jako jedyny przewoźnik obsługują linię Kłodzko – Wałbrzych

Spółka Koleje Dolnośląskie została powołana w 2007 r. w wyniku uchwały sejmiku samorządowego województwa dolnośląskiego z dnia 28 grudnia[27] jako druga kolejowa spółka samorządowa po Kolejach Mazowieckich[28], pierwsza niepowiązana z PKP Przewozy Regionalne. W momencie rozpoczęcia działalności spółka była chronologicznie trzecim operatorem pociągów osobowych w kraju (po KM i Arrivie). Pierwszym liniowym pociągiem przewoźnika był szynobus obsługujący połączenie z Kłodzka Głównego do Legnicy[29]. 29 lipca 2009 Koleje Dolnośląskie uzyskały status samodzielnego przewoźnika. Od samego początku istnienia spółki jej siedziba oraz miejsce stacjonowana taboru znajduje się w Legnicy. 28 września 2009 Koleje Dolnośląskie wydzierżawiły dawną wagonownie przy stacji Świdnica Przedmieście. Budynki te miały zostać zaadaptowane na lokomotywownię, będącą nie tylko miejscem stacjonowania ale również napraw szynobusów[30].

Inauguracyjny przejazd odbył się 14 grudnia 2008[31] na trasie z Kłodzka do Wałbrzycha[32].

2009[edytuj | edytuj kod]

3 stycznia 2009 odbył się pierwszy próbny przejazd pociągiem Kolei Dolnośląskich na nieczynnym wówczas odcinku Kłodzko – Wałbrzych. 5 stycznia 2009 Koleje Dolnośląskie reaktywowały ten szlak połączeniem Wałbrzych Główny – Nowa Ruda[30].

Jako pierwszy przewoźnik w Polsce przedsiębiorstwo otrzymało Europejski i Krajowy Certyfikat Bezpieczeństwa[33]. 20 września 2009 roku Koleje Dolnośląskie reaktywowały wyremontowaną linię z Wrocławia Psie Pole do Trzebnicy[34]. Początkowo trasę obsługiwały trzy pary połączeń, by od grudnia zwiększyć ich liczbę do dziewięciu[35]. Spółka zakończyła rok finansowy stratą w wysokości 6,8 mln zł[36]. Po roku działania połączenia do Trzebnicy liczba obsługiwanych pasażerów wynosiła 700 osób dziennie[37].

2010[edytuj | edytuj kod]

W 2010 Koleje Dolnośląskie przewiozły 675 tys. pasażerów, czyli dwukrotnie więcej niż w 2009[38] a rok finansowy zakończyły stratą w wysokości 43 tys. zł przy dochodach z działalności gospodarczej wynoszących 23 479,8 tys. zł[4]. W pierwszych pięciu miesiącach 2011 nastąpił wzrost przewozów o 10 proc. W drugim półroczu 2010 zanotowano 164 opóźnienia pociągów z winy przewoźnika, za co urząd marszałkowski ukarał Koleje Dolnośląskie kwotą 5740 zł[39].

2 lipca 2010 odbył się pierwszy transgraniczny przejazd wydzierżawionym od Kolei Dolnośląskich pojazdem na trasie Szklarska Poręba Górna – Kořenov (Czechy). Linia ta nie była używana w połączeniach pasażerskich od 1945. Ze względu na trudności formalne regularne połączenie, obsługiwane przez Przewozy Regionalne wypożyczonym pojazdem SA134-007 zostało uruchomione tylko do Jakuszyc[40].

W październiku 2010 do prokuratury wpłynęło zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa wystosowane przez radnego województwa dolnośląskiego, Patryka Wilda. Spółka Koleje Dolnośląskie nie zapłaciła za zlecony w 2008 remont wagonów 102A, tzw. ryflaków[41]. Spółka Dolnośląskie Koleje Regionalne, która jest właścicielem wagonów oraz wykonawca remontu, spółka Tabor Szynowy z Opola złożyły do sądów gospodarczych pozwy i obie sprawy rozstrzygnięto na niekorzyść Kolei Dolnośląskich[41]. Prezes spółki Genowefa Ładniak obarczyła winą za zaistniałą sytuację poprzedni zarząd spółki i skierowała do prokuratury zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa. Sprawę umorzono[41].

Od rozkładu 2010/2011 (od 12 grudnia 2010) zlikwidowane na okres 1 miesiąca zostały połączenia kolejowe na trasie Jelenia Góra – Zebrzydowa, natomiast Koleje Dolnośląskie uruchomiły połączenie Legnica – Żagań – Żary – Węgliniec[40].

2011[edytuj | edytuj kod]

Na początku roku władze samorządowe poinformowały, że rozważają wykupienie dolnośląskiej części spółki Przewozy Regionalne za cenę od 100 do 150 mln zł oraz nie wykluczają jej fuzji z Kolejami Dolnośląskimi[42]. W 2011 spółka zakupiła pięć elektrycznych zespołów trakcyjnych wyprodukowanych przez Newag Nowy Sącz, które od 2013 obsługiwać będą trasy do Oleśnicy, Żmigrodu i Legnicy. Koszt zakupu to 100 mln zł, a 82 proc. zostało sfinansowane przez Regionalny Program Operacyjny[43][44]. Latem PKP S.A., właściciel dworców kolejowych, oskarżył prywatnych przewoźników, w tym KD o nieuiszczanie opłat za użytkowanie dworców. Koleje Dolnośląskie odrzuciły oskarżenie jako bezpodstawne[45]. Podczas sierpniowego strajku kolejarzy grupy PKP S.A. Koleje Dolnośląskie nie przyłączyły się do strajku, a w jego dniu honorowały bilety tego przewoźnika[46].

2012[edytuj | edytuj kod]

W rozkładzie jazdy 2011/2012 KD reaktywowały bezpośrednie połączenie Żary-Żagań-Wrocław, wydłużając połączenie Żary-Żagań-Legnica. W 2012 roku spółka przewiozła 1,8 mln pasażerów[47].

2013[edytuj | edytuj kod]

19 lutego pociąg 31WE Impuls podczas testów ustanowił rekord prędkości (dotyczący pociągów polskiej produkcji) osiągając prędkość 211,6 km/h[48].

W maju reaktywowano połączenia kolejowe na trasie Kłodzko - Polanica Zdrój. W grudniu 2013 uruchomiono połączenia Wrocław-Świdnica Miasto oraz Kłodzko Główne-Kudowa Zdrój, zawieszając jednocześnie połączenia Wrocław-Jelcz Laskowice oraz Wrocław-Wołów.

Działalność[edytuj | edytuj kod]

Autobus szynowy SA106 na przystanku Legnica Piekary – należący obecnie do spółki Koleje Dolnośląskie

Głównym przedmiotem działalności spółki jest prowadzenie kolejowych przewozów pasażerskich na obszarze województwa dolnośląskiego oraz na liniach do województw ościennych, zarówno na liniach kolejowych zarządzanych przez PKP PLK SA, jak i przejętych przez władze samorządowe, zarządzanych przez operatorów wybranych w drodze przetargu (np. PMT Linie Kolejowe Sp. z o.o.). Przedsiębiorstwo nie jest właścicielem dworców kolejowych, a użytkuje je jedynie na podstawie porozumień z właścicielami – głównie spółką PKP SA[45].

Udział Kolei Dolnośląskich w rynku przewozów pasażerskich w skali kraju wyniósł w pierwszym półroczu 2011 roku 0,16 proc.[49] co daje 20 800 pasażerów czyli 13 872 000 osobokilometrów. Przedsiębiorstwo zatrudniało w 2011 157 pracowników[50].

Misją deklarowaną przez Koleje Dolnośląskie jest rzetelna i fachowa obsługa pasażerów oraz podniesienie komfortu podróży i punktualności. Hasłem firmy jest Twoja przyjazna kolej[51].

Regulacje taryfowe[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z art. 4 Prawa przewozowego przewoźnik wydaje własne regulacje handlowo-przewozowe.[52] W przypadku Kolei Dolnośląskich są to: Taryfa przewozowa osób, rzeczy i zwierząt „Kolei Dolnośląskich SA” (TP-KD), która określa sposób i zasady ustalania i stosowania opłat przewozowych, oraz Regulamin obsługi podróżnych, odprawy oraz przewozu osób, rzeczy i zwierząt „Kolei Dolnośląskich SA” (RPO-KD).[53]

Ceny biletów zawiera Wykaz opłat za przewóz osób i rzeczy czy zwierząt Koleje Dolnośląskie SA.[54] Koleje Dolnośląskie respektują wszelkie ulgi ustawowe[55]. Od początku działalności spółki, stawki za przejazd są jednakowe jak w cenniku spółki Przewozy Regionalne[56][57] Odrębnie ustalana jest wysokość opłat dodatkowych za przejazd bez ważnego biletu oraz oferty specjalne (np. oferta wakacyjna Junior i senior, Rower za 1 zł, promocje odcinkowe).[58]

Koleje Dolnośląskie honorują wiele ofert spółki Przewozy Regionalne.[59][60] Oprócz honorowania, spółka prowadzi sprzedaż biletów według ofert Ty i raz, dwa, trzy, Połączenie w dobrej cenie oraz dla posiadaczy REGIOkart.[61][62][63]

Od grudnia 2009 r. Koleje Dolnośląskie honorują i prowadzą sprzedaż biletów całodziennych EURO-NYSA, upoważniających do przejazdu publiczną komunikacją miejską, podmiejską oraz kolejami regionalnymi na pograniczu Polski, Czech i Niemiec.[64]

Na obszarze miasta Wrocławia, pasażerowie posiadający bilet na wszystkie linie komunikacji miejskiej o ważności co najmniej 24-godzinnej (zakodowany na Wrocławskiej Karcie Miejskiej - Urbancard lub w formie papierowej, skasowany uprzednio w środku komunikacji miejskiej), mogą korzystać z pociągów Kolei Dolnośląskich bez dodatkowych opłat.[60]

Spółka nie należy do Związku Pracodawców Kolejowych.[65] Od 1 stycznia 2014 r. spółka zawarła jednak porozumienie ze Związkiem, w efekcie którego sprzedawane są i honorowane bilety według tzw. ulgowej usługi transportowej dla pracowników firm-członków Związku (70, 80, 99%).[60] Koleje Dolnośląskie oferują również wszystkim pracodawcom (nie tylko z branży kolejowej) wykup legitymacji, które pozwalają ich pracownikom na zakup biletów z ulgą handlową 60%.[66]

Dystrybucja biletów[edytuj | edytuj kod]

Bilet sprzedany w pociągu KD przy pomocy terminala konduktorskiego Almex mPOS

Przedsiębiorstwo prowadzi dystrybucję biletów na przejazd poprzez kasy biletowe (przedsprzedaż) oraz drużyny konduktorskie (sprzedaż w pociągu). Bilety na połączenia KD dostępne są we wszystkich kasach Przewozów Regionalnych.[67]

Spółka posiada własne kasy biletowe na stacjach:

Drużyny konduktorskie sprzedają bilety przy pomocy terminali mobilnych Almex mPOS firmy Höft & Wessel.[68][69] W określonych sytuacjach, gdy nie możliwości wydania biletu z terminala, wystawiane są bilety blankietowe.[70]

W kasach biletowych istnieje możliwość płatności kartą. Na pokładzie pociągu możliwa jest płatność wyłącznie gotówką, w walucie polskiej.

Przy zakupie biletu w pociągu, do 31 lipca 2012 r. nie pobierano opłat dodatkowych. Od 1 sierpnia 2012 r. spółka wprowadziła dodatkową opłatę w wysokości 3 zł, za zakup biletu na stacjach, na których jest w danej chwili otwarta kasa biletowa. [60]

Podróżny zamierzający kupić bilet w pociągu Kolei Dolnośląskich jest zobowiązany niezwłocznie po wejściu zgłosić się do obsługi. W przeciwnym wypadku, jest narażony na obciążenie opłatą dodatkową jak za przejazd bez ważnego biletu.

Informacja pasażerska[edytuj | edytuj kod]

Do grudnia 2012 r. spółka, podobnie jak wszyscy przewoźnicy, była odpowiedzialna za ustawianie rozkładów jazdy na przystankach osobowych i stacjach. Obowiązek ten wraz z wejściem w życie rozkładu 2012/13 przejęli zarządcy infrastruktury kolejowej.

Koleje Dolnośląskie oddają do dyspozycji podróżnych dwa numery telefonów:

  • informację o połączeniach i cenach biletów - numer do BOK w Legnicy czynny w godzinach pracy Biura,
  • informację o opóźnieniach i awariach - numer do dyspozytury czynny całodobowo.

Wszystkie pojazdy spółki są wyposażone w elektroniczny system informacji pasażerskiej, na który składają się tablice elektroniczne wewnętrzne i zewnętrzne oraz system nagłośnieniowy. Emitowane są zapowiedzi następnej stacji oraz wyświetlane są: stacja docelowa, bieżąca data i godzina, imieniny.

Pojazdy wyprodukowane po 2007 r., tj. typu SA134 Mińsk 2 oraz Newag 31WE Impuls posiadają monitory LCD, na których wyświetlane są prezentacje nt. oferty taryfowej oraz komunikaty.

Wzór męskiego munduru drużyn konduktorskich Kolei Dolnośląskich

Pracownicy obsługi klienta[edytuj | edytuj kod]

Sposród pracowników obsługujących podróżnych, spółka zatrudnia konduktorów i kierowników pociągu (tzw. drużyny konduktorskie) oraz kasjerów.

Oprócz drużyn konduktorskich w Legnicy, spółka posiada zespoły zamiejscowe drużyn pociągowych przy stacjach Jelenia Góra, Kłodzko Główne oraz Wrocław Główny.[71][72]

Personel związany bezpośrednio z obsługą klienta oraz maszyniści posiadają umundurowanie firmowe. W skład munduru wchodzą: czarne spodnie, czarna marynarka z trzema pasami nad guzikami rękawów w kolorach firmy - srebrnym i czerwonym, czarna kamizelka mundurowa, czerwona koszula, srebrnoszary krawat oraz czapka z otokiem z trzema pasami. Pracownicy nowoprzyjęci, oczekujący na mundur, otrzymują kamizelkę polarową. Wszystkie elementy ubioru, oprócz spodni, posiadają uwidocznione logo firmy.[73]

Usługi dodatkowe[edytuj | edytuj kod]

Funkcjonuje SMS-owy system informacji o rozkładach jazdy[74]. Koleje Dolnośląskie prowadzą sezonowe promocje przejazdów dla poszczególnych grup pasażerów[75]. Koleje Dolnośląskie są przygotowane do obsługi osób niepełnosprawnych: pociągi wyposażone są w rampy do wsiadania i wysiadania osób na wózkach inwalidzkich, w szynobusach znajdują się miejsca dla osób na wózkach, gdzie przy pomocy pasów można unieruchomić wózek. Ze względu na to, iż nie wszystkie stacje przystosowane są do obsługi osób niepełnosprawnych, Koleje Dolnośląskie oferują pomoc pod warunkiem poinformowania ich o podróży niepełnosprawnego 48 godzin wcześniej[76].

Poza działalnością wynikającą bezpośrednio z rozkładu jazdy, Koleje Dolnośląskie świadczą inne usługi w zakresie przewozów pasażerskich. Od czasu rewitalizacji odcinka do Trzebnicy tradycyjnie uruchamiają pociągi dodatkowe do obsługi tego odcinka w dzień pielgrzymki wrocławskiej[77].

Marketing i promocja[edytuj | edytuj kod]

Koleje Dolnośląskie prowadzą szeroko zakrojone akcje marketingowe i promocyjne. W skład tych działań wchodzi m.in. obecność na imprezach młodzieżowych, np. juwenaliach w Legnicy[78], konkursy fotograficzne i inne[79] i imprezy plenerowe[80]. W 2011 Koleje dolnośląskie promowały nowe przejęte połączenia do Wołowa i Jelcza-Laskowic szeregiem imprez dla dzieci[81][82]. Elementem promocji firmy jest również udział w targach branżowych[83][84].

Trasy obsługiwane przez przewoźnika[edytuj | edytuj kod]

Stacja Świdnica Miasto obsługiwana wyłącznie przez Koleje Dolnośląskie

Pierwotnie planowane relacje[edytuj | edytuj kod]

Początkowo planowano świadczenie usług na czterech trasach:

Chronologia uruchamiania poszczególnych połączeń[edytuj | edytuj kod]

Obsługa poszczególnych połączeń kolejowych była przejmowana przez Koleje Dolnośląskie w następującej kolejności chronologicznej:

data połączenie
2008
14.12.2008 276 Kłodzko MiastoMiędzylesie (do 11.12.2009)
137 Legnica – Jaworzyna ŚląskaKamieniec Ząbkowicki – Kłodzko Miasto
2009
6.01.2009 286 Wałbrzych GłównyNowa RudaKłodzko Miasto[87]
20.09.2009 275 LegnicaWrocław Główny[88]
326 Wrocław Główny – Trzebnica[85]
13.12.2009 283 Jelenia GóraLwówek Śląski
283 Lwówek Śląski – Zebrzydowa[89] (na odcinku Lwówek – Zebrzydowa do 10.12.2011)
2010
01.03.2010 282/278 Legnica – BolesławiecZgorzelec[90]
12.12.2010 275 Legnica – ŻagańŻary
282 WęgliniecRuszów – Żary[91]
2011
03.01.2011 311 Jelenia Góra – Szklarska Poręba Górna[92] (do 10.12.2011)
11.12.2011 273 Wrocław Główny – Wołów[93]
277 Wrocław Główny – Jelcz-Laskowice
274 Zgorzelec – Lubań ŚląskiGryfów Śląski – Jelenia Góra[93]
2013
274 Jelenia Góra – Wrocław[93]
15.12.2013 E 30, 279 Wrocław Główny - Lubań Śląski
276, 137 Wrocław Główny – Świdnica Miasto
309 Kłodzko Główne – Kudowa-Zdrój

Relacje, na których zaprzestano działalność[edytuj | edytuj kod]

W grudniu 2009

  • Kłodzko Miasto – Międzylesie (od 14.12.2008 do 11.12.2009)

W grudniu 2011

  • Lwówek Śląski – Zebrzydowa (od 13.12.2009 do 10.12.2011)

W grudniu 2013

  • Wrocław Główny – Jelcz Laskowice oraz Wrocław Główny – Wołów (od 10.12.2011 do 15.12.2013)
Schemat sieci połączeń kolejowych obsługiwanych przez KD. Połączenia Wrocław – Wołów i Wrocław – Jelcz-Laskowice uruchomiono w grudniu 2011[94][95]
Historia rozwoju KD


Tabor[edytuj | edytuj kod]

Stały park taborowy[edytuj | edytuj kod]

Tabor przewoźnika składa się z 21 pojazdów spalinowych zakupionych przez Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego w latach 2003–2011[96], z których najstarsze do 1 grudnia 2008 czasowo były udostępnione spółce Przewozy Regionalne.

Spółka posiada również w swojej flocie 5 sztuk własnych elektrycznych zespołów trakcyjnych typu 31WE oraz 3 sztuki starszego taboru serii EN57, użyczone przez Urząd Marszałkowski.

Tabor Kolei Dolnośląskich
typ seria numery liczba producent
212M SA109 003, 004 2 Kolzam [97]
214M SA106 011 1 Pesa [97]
214Mb SA135 001 – 003 9 Pesa [97]
004 – 009 ZNTK "Mińsk Mazowiecki" [97]
218Ma SA132 002 1 Pesa [97]
218Md SA134 003 – 007 8 Pesa
023 – 025 ZNTK "Mińsk Mazowiecki"
31WE Impuls 001 – 005 5 Newag [98]
36WE Impuls 0 z 6 Newag [99]
EN57AL 1501 1 PaFaWag [100]
EN57AKD 1937 1 PaFaWag [101]
EN57 1938 2 PaFaWag [102]

Tabor użytkowany tymczasowo[edytuj | edytuj kod]

W marcu 2010 r. spółka dzierżawiła krótkotrwale z wrocławskiego oddziału ówczesnej spółki PKP PR zestaw złożony z lokomotywy SP32 nr 209 wraz z wagonem osobowym typu 120A i użytkowała go przy obsłudze relacji Legnica - Bolesławiec - Lwówek Śląski - Jelenia Góra, w zastępstwie za szynobusy wysłane do przeglądu[103][104].

Od 2014 r. w charakterze pojazdów zastępczych Koleje Dolnośląskie S.A. dzierżawią od Dolnośląskiego Oddziału Przewozów Regionalnych jednostki typu EN57 i użytkują je w relacji Wrocław Główny - Węgliniec oraz Wrocław Główny - Lubań Śląski.

Niezrealizowane przedsięwzięcia taborowe[edytuj | edytuj kod]

Pierwotnie zakładano uruchomienie przewozów przez KD przy użyciu taboru używanego:

Quote-alpha.png
- W 2008 roku przedstawiciele właściciela Kolei Dolnośląskich, czyli Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego w osobach Dyrektora Wydziału Transportu i Kierownika Działu Transportu i Pani Dyrektor Departamentu Infrastruktury układali plan pracy dla nowo powstałej spółki. W związku z tym, że założenia daleko odbiegały od biznesplanu przy powołaniu Spółki oraz braku możliwości przekazania taboru do Spółki w związku z zawartą umową z PR, zobowiązano nas do tego, by szukać taboru zastępczego. Osobiście szukałem wówczas używanych szynobusów za granicą, rozmawiano z wieloma firmami branżowymi z Wielkiej Brytanii i Niemiec na temat pozyskania szynobusów Regio Schutle (RS1), tzw. „Y” czy pojazdów Stadlera. Rozmowy prowadzono również w kwestii szybkiego pozyskania wagonów z Czech lub Słowacji. No to trzeba było jednak czasu i odpowiednich funduszy, których jednak UMWD nie posiadał w związku z ograniczonym budżetem – wyjaśnia Mieczysław Czerpita [były prezes KD][105]

Po debiucie pierwszych pociągów, na przełomie 2008 i 2009 roku, rozważano również pozyskanie w drodze leasingu 5-8 używanych szynobusów do obsługi nowych połączeń, będących inicjatywą ówczesnych władz spółki, oraz dla właściwej realizacji zadań zleconych przez samorząd wojewódzki[106].

W 2009 r. Koleje Dolnośląskie S.A. pozyskały dwa wagony pasażerskie typu 102A, które wydzierżawiono od prywatnej spółki Dolnośląskie Koleje Regionalne[107]. Wagony zostały poddane gruntownej modernizacji w spółce Tabor Szynowy Opole, lecz z powodu wątpliwości formalnoprawnych sformułowanych po zmianie zarządu spółki, nie były one nigdy użytkowane w pociągach KD[107]. Pojazdy zabezpieczono i przechowywano w bazie Kolei Dolnośląskich w Miłkowicach[108]. Po wygaśnięciu umowy i sprawach sądowych pojazdy wróciły do właściciela[109]. Jeden z wagonów został pokazany publiczności podczas Dni Transportu Kolejowego we Wrocławiu 23 września 2012 r[110].

W 2011 ogłoszono przetarg na dostawę pięciu elektrycznych zespołów trakcyjnych, do którego zgłosiły się firmy PESA, Newag oraz Stadler. Początkowo przetarg wygrała PESA ze swoim elektrycznym zespołem trakcyjnym ELF, jednak spółka Newag złożyła odwołanie, po którym wygrała powtórzony przetarg i dostarczyła w 2013 r. 5 elektrycznych zespołów trakcyjnych podobnych konstrukcyjnie Newag Impuls 31WE.[111]

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

  • 2009 − wyróżnienie na kolejowych targach TRAKO Gdańsk[31]
  • 2010 − tytuł "Jakość Roku 2010" w kategorii "Usługa" przyznany przez Polskie Centrum Badań i Certyfikacji i Gazetę Prawną[31]

Prezesi[edytuj | edytuj kod]

  • 2008 - Jan Piotr Miller
  • 2008-2009 - Tomasz Zygmunt Strapagiel
  • 2009-2012 - Genowefa Ładniak
  • 2012-2013 - Zbigniew Szczypiński[112]
  • 2013-2014 - Genowefa Ładniak
  • 2014 - Piotr Rachwalski [1]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 J: Piotr Rachwalski prezesem Kolei Dolnośląskich (pol.). Portal Lca.pl. [dostęp 2014-06-26].
  2. Zarząd i Rada Nadzorcza - Koleje Dolnośląskie S.A. (pol.). Oficjalna strona Kolei Dolnośląskich S.A.. [dostęp 2014-06-26].
  3. Dolnośląski Urząd Wojewódzki: PROTOKÓŁ NR 57/13 z posiedzenia KOMISJI POLITYKI ROZWOJU REGIONALNEGO I GOSPODARKI 24.10.2013 r. sala 1221, DUW (pol.). BIP UMWD, 2013-10-24. [dostęp 2014-06-26].
  4. 4,0 4,1 Wyniki Kolei Dolnośląskich za 2010 r. (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  5. KD zarobiły w 2011 roku 1,6 mln zł (pol.).
  6. Wysokość kapitału zakładowego wzmiankowana w stopce korespondencji firmowej ze stycznia 2012 r. - wyjaśnienia SIWZ przetargu na dowóz drużyn trakcyjnych (pol.). [dostęp 2012-01-26].
  7. Urząd Transportu Kolejowego: Wykaz aktualnie uzgodnionych z Prezesem Urzędu Transportu Kolejowego identyfikatorów literowych. [dostęp 2012-08-15].
  8. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego: Uchwała w sprawie utworzenia Spółki Koleje Dolnośląskie Spółka Akcyjna oraz wniesienia przez Województwo Dolnośląskie wkładu pieniężnego. (pol.). W: Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego [on-line]. 2010-09-11. [dostęp 2013-12-22].
  9. 9,0 9,1 Koleje Dolnośląskie S.A.: Koleje Dolnośląskie S.A. Raport roczny 2012. (pol.). W: Biuletyn Informacji Publicznej Kolei Dolnośląskich S.A. [on-line]. 2013-07-17. [dostęp 2013-12-22].
  10. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego: Ogłoszenie informacyjne - bezpośrednie zamówienie w zakresie transportu kolejowego w 2014 r. (pol.). W: Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego [on-line]. 2012-10-17. [dostęp 2013-12-22].
  11. Koleje Dolnośląskie S.A. O spółce. Oficjalna strona internetowa. (pol.). [dostęp 2013-12-22].
  12. 12,0 12,1 Kilka uwag na temat linii pasażerskich w Polsce w latach 1989-2006 (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  13. 13,0 13,1 Pasażerskie przewozy kolejowe na Dolnym Śląsku.. W: Wojciech Zdanowski: Rozwój czy regres. Przyszłość transportu publicznego w Polsce i na Dolnym Śląsku w perspektywie do 2020.. Wrocław: Instytut Rozwoju i Promocji Kolei, 2012, s. 2,5-10,15. (pol.)
  14. Dalszy spadek liczby pasażerów (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  15. 100 milionów za Berlinem (pol.). Z biegiem szyn 5 (49). [dostęp 2011-10-13].
  16. Mapy ogólne. W: Ryszard Stankiewicz, Marcin Stiasny: Atlas Linii Kolejowych Polski 2011. Wyd. pierwsze. Rybnik: Eurosprinter, 2011, s. A3-H12. ISBN 978-83-931006-4-4. (pol.)
  17. Sieciowe Rozkłady Jazdy Pociągów z lat 2000-2004
  18. Dz. U. z 2000 r. Nr 84, poz. 948
  19. Opis Grupy PKP - strona PKP SA (pol.). [dostęp 2013-07-27].
  20. 20,0 20,1 Przewozy Regionalne – Raport Roczny 2004 (pol.). [dostęp 2013-07-27].
  21. Szymon Komusiński. Przekształcenia przestrzenne sieci pasażerskiego transportu kolejowego w Polsce w latach 1988–2008. „Prace Komisji Geografii Komunikacji PTG”. XVII, s. 7-124. Warszawa-Rzeszów: Komisja Geografii Komunikacji PTG. 
  22. Tomasz Cylka. Koleje Dolnośląskie szybsze od Wielkopolskich. „Głos Wielkopolski”. 2008, 2008-01-13. 
  23. Bartosz Chochołowski. Kolej na głowie marszałka. „Słowo Polskie Gazeta Wrocławska”. 2005 (13), 2005-01-12. Cytat: "Władze naszego województwa nie spieszą się też z zakładaniem spółki z PKP. - Ten rok poświęcimy na analizę sytuacji i stworzenie programu zmian. W przyszłym roku zaczniemy działać - mówi Szymon Pacyniak, wicemarszałek województwa. Powstanie spółki, takiej jak na Mazowszu, jest brane pod uwagę, ale rozważane są też inne, być może tańsze warianty. Jednym z nich jest przetarg na realizowanie przewozów regionalnych. Wozić będzie ten, kto zaoferuje najlepsze warunki - nie musi być to PKP, a na niektórych trasach nie musi nawet być to kolej, tylko np. PKS.". 
  24. Fakty TVP3 Wrocław z dn. 4 listopada 2005
  25. Marek Szempliński. Pociąg marszałka wyruszy w góry. „Gazeta Wrocławska”. 2007 (303). s. 9. Cytat: "Dziś członek zarządu województwa Patryk Wild zaprezentował pomysł na sesji sejmiku. Z jego wywodów wynika, że podstawowym zadaniem Kolei Dolnośląskich będzie konkurowanie ze spółką PKP Przewozy Regionalne, która dziś obsługuje trasy na Dolnym Śląsku i jest dotowana przez urząd marszałkowski. - Teraz przekazujemy pieniądze i jesteśmy skazani na ceny, których często nie możemy zweryfikować, bo nie ma z czym ich porównać - mówi Wild. - Dzięki naszej spółce poznamy prawdziwe koszty potrzebne do uruchomienia nowych pociągów.". 
  26. 26,0 26,1 projekt uchwały w sprawie utworzenia Spółki Koleje Dolnośląskie Spółka Akcyjna oraz wniesienia przez Województwo Dolnośląskie wkładu pieniężnego (druk nr XX / 206 / a (pol.). 2007-12-06. [dostęp 2013-12-22].
  27. Uchwała Nr XX/246/07 Sejmiku Województwa Dolnośląskiego w sprawie utworzenia Spółki Koleje Dolnośląskie Spółka Akcyjna oraz wniesienia przez Województwo Dolnośląskie wkładu pieniężnego (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  28. 28,0 28,1 Koleje Dolnośląskie przygotowują się do rozpoczęcia działalności! (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  29. Jakość i komfort na europejskim poziomie (pol.). Rzeczpospolita, 2011-09-30. [dostęp 2011-11-27].
  30. 30,0 30,1 Krzysztof Zawada. Reaktywacja linii kolejowej Kłodzko-Wałbrzych. „Świat Kolei”. 2/2009, s. 4. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  31. 31,0 31,1 31,2 Koleje Dolnośląskie – historia (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  32. http://kolejedolnoslaskie.eu/ (strona główna), dostęp: 14.12.2008
  33. O spółce (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  34. A Gajewski. Trzebnica ruszyła. „Świat Kolei”. 10/2009, s. 4. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  35. Dlaczego samorządy przejmują linie kolejowe? (pol.). 2010-11-10. [dostęp 2011-11-27].
  36. Strapagiel: Wynik finansowy KD efektem dużych dotacji (pol.). Dlaczego samorządy przejmują linie kolejowe?. [dostęp 2011-11-27].
  37. Pierwsza rocznica reaktywacji linii trzebnickiej (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  38. Koleje Dolnośląskie zakończą rok 2011 na plusie? (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  39. Marszałek ukarał Koleje Dolnośląskie za spóźnienia (pol.). Gazeta Wyborcza, 2011-02-18. [dostęp 2011-11-27].
  40. 40,0 40,1 Henryk Magoń. Pociągiem do Jakuszyc. „Świat Kolei”. 7/2010, s. 3. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  41. 41,0 41,1 41,2 Koleje Dolnośląskie: Awantura z wagonami 102A (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  42. Samorząd Dolnego Śląska przejmie tamtejsze PR? (pol.). 2011-01-14. [dostęp 2011-11-27].
  43. Koleje Dolnośląskie kupiły pociągi za 99 999 000 mln zł (pol.). Gazeta Wyborcza, 2011-10-17. [dostęp 2011-11-27].
  44. Dostawa 5 ezt dla Kolei Dolnosląskich – koniec epopei (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  45. 45,0 45,1 Przewoźnicy zatrzymują pieniądze na dworce? (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  46. 17 sierpnia — Koleje Dolnośląskie honorują wszystkie bilety Przewozów Regionalnych (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  47. Dolny Śląsk pędzi Impulsem (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2013-03-25. [dostęp 2013-03-25].
  48. Rekordowa prędkość na polskich torach
  49. Stagnacja w przewozach pasażerskich (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  50. Koleje Dolnośląskie: Raport za 2010 r. (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  51. Koleje Dolnośląskie – misja (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  52. Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe. Dz.U. 1984 nr 53 poz. 272. (pol.). [dostęp 2013-04-13].
  53. Koleje Dolnośląskie -regulaminy i przepisy (pol.). [dostęp 2014-07-02].
  54. Koleje Dolnośląskie SA - Ceny biletów. (pol.). [dostęp 2014-07-02].
  55. Cennik biletów Kolei Dolnośląskich (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  56. Paweł Ukole: Dzierżoniów Śląski. Fotografia rozkładu jazdy KD z pierwszego roku działalności (pol.). 2009-06-20. [dostęp 2013-04-13].. W lewym dolnym rogu rozkładu jazdy widoczna adnotacja o przyjęciu do stosowania taryfy PR.
  57. Damian Zdancewicz. Do Wrocławia już w nie tak dobrej cenie.. „Portal Lca.pl”, 27.07.2012. PUI "Bajt" (pol.). [dostęp 13.04.2013]. Cytat: "Choć decyzja o nowych cenach została podjęta przez zarząd firmy Przewozy Regionalne, podrożeje także podróż z inną spółką jeżdżącą na tej trasie – Kolejami Dolnośląskimi. - W pociągach naszej firmy honorujemy po prostu bilety wystawione przez Przewozy Regionalne. Skoro więc podrożeją bilety tej firmy, pasażerowie zapłacą więcej także u nas. Nie mamy na to tak naprawdę wpływu – informuje Justyna Stachniewicz z Kolei Dolnośląskich. – Nie planujemy na razie wprowadzenia odrębnej od PR taryfy na tej trasie – dodaje.". 
  58. Koleje Dolnośląskie SA - promocje. (pol.). [dostęp 2014-07-02].
  59. Przewozy Regionalne. FAQ: Czy Przewozy Regionalne i Koleje Dolnośląskie wzajemnie honorują bilety? (pol.). [dostęp 2014-06-28].
  60. 60,0 60,1 60,2 60,3 Koleje Dolnośląskie SA dla podróżnych. Zasady honorowania biletów. (pol.). [dostęp 2013-04-13].
  61. Urząd Transportu Kolejowego dla pasażerów. Aktualności. Zmiany cen biletów Kolei Dolnośląskich. (pol.). [dostęp 2013-04-13].
  62. Przewozy Regionalne. Aktualne oferty. "Ty i raz, dwa, trzy". (pol.). [dostęp 2013-04-13].
  63. REGIOkarta - Przewozy Regionalne. Podróżuj taniej z REGIOkartą w pociągach pięciu przewoźników! (pol.). [dostęp 2013-04-13].
  64. ZVON - Bilet całodzienny EURO-NYSA (pol.). [dostęp 2012-07-18].
  65. Zygmunt Sobolewski. Nie zostaliśmy przyjęci do Związku Pracodawców Kolejowych. Wywiad z Genowefą Ładniak, prezes Kolei Dolnośląskich SA.. „Wolna Droga. Pismo Sekcji Krajowej Kolejarzy NSZZ Solidarność.”, 04.12.2009. SOLKOL sp. z o.o. (pol.). [dostęp 13.04.2013]. Cytat: - [Z.Sobolewski:]Czy istnieje szansa na to, że „Koleje Dolnośląskie” zgłoszą swój akces do Związku Pracodawców Kolejowych? - [G.Ładniak:]Według mojej wiedzy „Koleje Dolnośląskie” SA w ubiegłym roku składały akces przystąpienia do Związku Pracodawców Kolejowych, lecz nie zostały przyjęte w poczet członków tej organizacji. Wobec tego Spółka nie ma podstaw do honorowania ulg wynikających z uczestnictwa w tym związku.. 
  66. KD: Oferta dla Pracodawców i Pracowników (pol.). [dostęp 2014-07-02].
  67. http://koleje.amsnet.pl/index.php?strona=akt&art=120723.php dostęp:23.07.2012
  68. Opis terminala Almex Mobile (ang.). [dostęp 2013-04-14].
  69. Mateusz Niedziela: Zdjęcia z reaktywacji linii Wałbrzych-Kłodzko. Na jednej z fotografii widać konduktorkę z terminalem Almex (pol.). 2009-01-08. [dostęp 2013-04-14].
  70. wzór biletu blankietowego Kolei Dolnośląskich SA
  71. [hhttp://web.archive.org/web/20111205082226/http://kolejedolnoslaskie.eu/index.php?strona=dolaczdonas Koleje Dolnośląskie SA - Dołącz do nas.] (pol.). [dostęp 2011-12-05].
  72. Koleje Dolnośląskie SA - dołącz do nas (pol.). [dostęp 2012-03-15].
  73. Instrukcja na dostawę ubioru służbowego – mundurowego oraz wyposażenia służbowego dla pracowników Spółki Koleje Dolnośląskie S.A. (pol.). [dostęp 2011-11-18].
  74. Rusza system kolejowej informacji SMS-owej dla pasażerów (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  75. Nowa oferta Kolei Dolnośląskich Junior — Senior Lato 2011 (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  76. Obsługa pasażerów o ograniczonej możliwości poruszania się (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  77. Dodatkowe pociągi na pielgrzymkę do Trzebnicy (pol.). 2011-10-07. [dostęp 2011-11-27].
  78. Koleje Dolnośląskie zapraszają na Juwenalia 2010r. w Legnicy!!! (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  79. Regulamin konkursu (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  80. "Koleje Dolnośląskie zapraszają do Jaworzyny Śląskiej" (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  81. Koleje Dolnośląskie — promocja nowego połączenia Wrocław Główny — Wołów (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  82. Koleje Dolnośląskie podczas promocji nowego połączenia Wrocław Główny — Jelcz Laskowice (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  83. Koleje Dolnośląskie na Międzynarodowych Targach Poznańskich TourSalon 2010. (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  84. Koleje Dolnośląskie na Międzynarodowych Targach Turystycznych we Wrocławiu (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  85. 85,0 85,1 II rocznica reaktywacji przewozów na linii trzebnickiej (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  86. Konkurencja na szynach (pol.). 2007-12-27. [dostęp 2011-11-27].
  87. Nowe linie i nowe szynobusy, czyli Koleje Dolnośląskie w 2009 roku (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  88. Wrocław: Szynobus już jeździ do Trzebnicy! (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  89. Kolejami Dolnośląskimi do Lwówka Śląskiego (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  90. Marcowe zmiany w rozkładzie jazdy pociągów data dostępu=2011-11-27 (pol.).
  91. Poznaliśmy nowy rozkład jazdy 2010/2011 (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  92. Koleje Dolnośląskie znów obsługują linię Jelenia Góra – Lwówek Śląski (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  93. 93,0 93,1 93,2 Koleje Dolnośląskie: Nowy rozkład, nowe trasy (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  94. Koleje Dolnośląskie — promocja nowego połączenia Wrocław Główny — Wołów (pol.). [dostęp 2011-10-13].
  95. Koleje Dolnośląskie podczas promocji nowego połączenia Wrocław Główny — Jelcz Laskowice (pol.). [dostęp 2011-10-13].
  96. News z 2 stycznia 2008 na stronie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego
  97. 97,0 97,1 97,2 97,3 97,4 Koleje Dolnośląskie. W: Jacek Chiżyński: Atlas przewoźników kolejowych Polski 2011. Wyd. pierwsze. Rybnik: Eurosprinter, 2011, s. 28-31. ISBN 978-83-931006-5-1. (pol.)
  98. Cała piątka Impulsów na dolnośląskich torach (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2013-06-02. [dostęp 2013-06-03].
  99. Koleje Dolnośląskie kupią sześć Impulsów (pol.). kurierkolejowy.eu, 2014-05-21. [dostęp 2014-05-21].
  100. EN57AL-1501
  101. EN57AKD-1937
  102. EN57-1938 (pol.). 2013-07-28. [dostęp 2014-05-06].
  103. Strona Dolnośląskich Miłośników Kolei (pol.). sdmk.vgh.pl. [dostęp 2014-06-30].
  104. Łukasz Welter (ep07drago): SP32-209 z pociągiem osobowym Kolei Dolnośląskich do Jeleniej Góry przez Lwówek Śląski. (pol.). ep07drago.fbl.pl, 2010-03-06. [dostęp 2014-06-30].
  105. Mieczysław Czerpita: Działania obecnych władz KD to farsa (pol.). Rynek Kolejowy, 2011-07-23. [dostęp 2014-06-30].
  106. Aleksander Kierecki: Nowe linie i nowe szynobusy, czyli Koleje Dolnośląskie w 2009 roku (pol.). 2009-01-27. [dostęp 2014-06-30].
  107. 107,0 107,1 Legnica: Zmodernizowany Ryflak Kolei Dolnośląskich (pol.). 2009-05-13. [dostęp 2014-06-30].
  108. Ryflaki przyjechały do Miłkowic (pol.). [dostęp 2011-11-27].
  109. Piotr Kanikowski: Sąd nad byłymi prezesami Kolei Dolnośląskich (pol.). 24legnica.pl, 2013-10-24. [dostęp 2014-06-30].
  110. mw: Zobacz lokomotywę od środka. Wystawa taboru na dworcu (pol.). wroclaw.gazeta.pl, 2012-09-23. [dostęp 2014-06-30].
  111. Krzysztof Kuś. Koleje Dolnośląskie: dotychczasowa działalność i perspektywy na przyszłość. „Rynek Kolejowy”. s. 36-38. ISSN 1644-1958. 
  112. Nowy prezes Kolei Dolnośląskich (pol.). Rynek kolejowy. [dostęp 2012-07-03].