Kolonia (Niemcy)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta w Niemczech. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Kolonia
Herb
Herb Kolonii
Państwo  Niemcy
Kraj związkowy Nadrenia Północna-Westfalia
Burmistrz Jürgen Roters
Powierzchnia 405,17 km²
Populacja (31 grudnia 2010)
• liczba ludności
• gęstość

1 007 119[1]
2486 os./km²
Kod pocztowy 50667–51149
Tablice rejestracyjne K
Położenie na mapie Niemiec
Mapa lokalizacyjna Niemiec
Kolonia
Kolonia
Ziemia 50°56′N 6°57′E/50,933333 6,950000Na mapach: 50°56′N 6°57′E/50,933333 6,950000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa
Portal Portal Niemcy
Kolonia nocą. Widoczne wieże ratusza, kościoła św. Marcina (Groß St. Martin) i katedry (St. Peter und Maria)

Kolonia (niem. Köln posłuchaj i, 1900-1919 Cöln; łac. za Rzymian najpierw: Oppidum Ubiorum, potem CCAA czyli Colonia Claudia Ara Agrippinensium, w średniowieczu: Coellen, kol. Kölle) – miasto na prawach powiatu w zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, stolica Rejencji Kolonia. Czwarte co do wielkości miasto Niemiec i największe w kraju związkowym. Jedno z najważniejszych historycznych ośrodków kultu religijnego w Europie. Leży nad rzeką Ren. Wizytówką miasta i historyczną dominantą jest gotycka katedra (Kölner Dom), siedziba arcybiskupstwa kolońskiego. Uniwersytet w Kolonii (Universität zu Köln) jest jedną z najstarszych wszechnic w Niemczech, w którym kształci się ok. 44 tys. studentów. Kolonia jest najważniejszym gospodarczym, kulturalnym i historycznym miastem Nadrenii. Położona jest na wysokości od 38 do 118 m n.p.m.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Położona nad Renem Kolonia ma powierzchnię 405,17 km² (230,27 km² część lewobrzeżna, 174,90 km² część prawobrzeżna) i jest piątą co do wielkości obszaru gminą i czwartym pod względem liczby ludności miastem w Niemczech (po Berlinie, Hamburgu i Monachium).

Najwyższy punkt w mieście znajduje się na wysokości 118,04 m n.p.m. (Monte Troodelöh w obszarze chronionym Königsforst, przy granicy z miastem Bergisch Gladbach), zaś najniższy 37,5 m n.p.m. (dzielnica Worringen).

Miasto sąsiaduje z następującymi miejscowościami: od północy z Leverkusen, od wschodu z Bergisch Gladbach i Rösrath (Rheinisch-Bergischer Kreis), od południa z Troisdorf i Niederkassel (powiat Rhein-Sieg), Wesseling (w latach 1975-1976 należało do Kolonii), od zachodu z Brühl, Hürth, Frechen i Pulheim (które należą do powiatu Rhein-Erft), Dormagen (Rhein-Kreis Neuss) oraz Monheim am Rhein (powiat Mettmann).

Koelnpanorma blick v severinsbruecke.jpg

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Licząca 1 007 119 (stan na 31 grudnia 2010) mieszkańców Kolonia jest czwartym miastem w Niemczech pod względem liczby mieszkańców (po Berlinie, Hamburgu i Monachium). Miasto to w ostatnich latach zanotowało gwałtowny wzrost liczby ludności (w grudniu 2006 miasto liczyło 989 766 mieszkańców[2]). Kolonia to największe miasto konurbacji liczącej około 2 miliony mieszkańców, w której skład wchodzą także sąsiednie miasta: Bonn, Hürth, Leverkusen i Bergisch Gladbach.

Według lokalnych danych statystycznych, w grudniu 2006 gęstość zaludnienia w mieście wynosiła 2528 osób na kilometr kwadratowy. 31,4% mieszkańców to obywatele pochodzący z innych miejscowości, a 17,2% obywateli nie posiada pochodzenia niemieckiego. Największą grupę imigrantów reprezentują Turcy (6,3%). We wrześniu 2007 zanotowano 120 000 muzułmanów zamieszkujących w tym mieście, w większości pochodzenia tureckiego[3].

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Kolonia składa się z dziewięciu okręgów administracyjnych (Stadtbezirk), w skład których wchodzi 86 dzielnic (Stadtteil).

Innenstadt (Okręg administracyjny 1)
Altstadt-Nord, Altstadt-Süd, Deutz, Neustadt-Nord, Neustadt-Süd
Rodenkirchen (Okręg administracyjny 2)
Bayenthal, Godorf, Hahnwald, Immendorf, Marienburg, Meschenich, Raderberg, Raderthal, Rodenkirchen, Rondorf, Sürth, Weiß, Zollstock
Lindenthal (Okręg administracyjny 3)
Braunsfeld, Junkersdorf, Klettenberg, Lindenthal, Lövenich, Müngersdorf, Sülz, Weiden, Widdersdorf
Ehrenfeld (Okręg administracyjny 4)
Bickendorf, Bocklemünd/Mengenich, Ehrenfeld, Neuehrenfeld, Ossendorf, Vogelsang
Nippes (Okręg administracyjny 5)
Bilderstöckchen, Longerich, Mauenheim, Niehl, Nippes, Riehl, Weidenpesch
Chorweiler (Okręg administracyjny 6)
Blumenberg, Chorweiler, Esch/Auweiler, Fühlingen, Heimersdorf, Lindweiler, Merkenich, Pesch, Roggendorf/Thenhoven, Seeberg, Volkhoven/Weiler, Worringen
Porz (Okręg administracyjny 7)
Eil, Elsdorf, Ensen, Finkenberg, Gremberghoven, Grengel, Langel, Libur, Lind, Poll, Porz, Urbach, Wahn, Wahnheide, Westhoven, Zündorf
Kalk (Okręg administracyjny 8)
Brück, Höhenberg, Humboldt/Gremberg, Kalk, Merheim, Neubrück, Ostheim, Rath/Heumar, Vingst
Mülheim (Okręg administracyjny 9)
Buchforst, Buchheim, Dellbrück, Dünnwald, Flittard, Höhenhaus, Holweide, Mülheim, Stammheim

Historia[edytuj | edytuj kod]

Rekonstrukcja miasta z czasów rzymskich

Kolonia jest najstarszym z dużych miast niemieckich. Została założona przez cesarzową Agrypinę, żonę Klaudiusza, która urodziła się w osadzie legionowej (castra Romana) nad Renem. W roku 50 n.e. nadała tej osadzie nazwę Colonia Claudia Ara Agrippinensium (według innych źródeł Colonia Claudia Augusta Agrippina) i podniosła ją do rangi miasta. Około roku 89 miasto zostało stolicą prowincji, dzięki czemu stało się jednym z ważniejszych centrów handlowo-produkcyjnych Imperium Rzymskiego na północ od Alp.

W IV wieku powstało biskupstwo, które zostało w roku 785 podniesione do rangi arcybiskupstwa kolońskiego, które od XIII wieku reprezentowało godność elektora Rzeszy przy wyborze cesarza.

Od XII wieku miasto, obok Jerozolimy, Konstantynopola i Rzymu, ma w swej nazwie określenie „święta” (sancta): „Święta Kolonia z łaski bożej wierna córka Kościoła Rzymskiego”. W średniowieczu miasto kwitło – było współzałożycielem Hanzy, powstał w nim w 1388 roku pierwszy miejski uniwersytet w Niemczech. Kolonia była wtedy największym i najbogatszym miastem niemieckojęzycznym. Od roku 1288, po zwycięstwie nad biskupem, miastem rządzili jego mieszkańcy, ale dopiero w 1475 sytuacja ta została prawnie usankcjonowana nadaniem Kolonii statusu Wolnego Miasta Rzeszy.

Panorama Kolonii wg drzeworytu Antona Woensama z 1531 r.

Odkrycie Nowego Świata, powstanie nowych dróg handlowych i wynikające z tych zdarzeń zmiany w europejskiej gospodarce doprowadziły do gospodarczego i politycznego upadku miasta. W 1560 roku przerwano budowę katedry. W 1795 Kolonię zajęli Francuzi, a w 1815 miasto przyłączono do Prus.

Reformy przeprowadzone wpierw przez Francuzów a później przez władze pruskie stworzyły korzystne ramy dla rozwoju Kolonii w czasach rewolucji przemysłowej. Miasto stało się ważnym ośrodkiem transportowym (linie kolejowe, żegluga śródlądowa). Rozwija się dynamicznie przemysł (Felten & Guillaume, Stollwerck, Klöckner Humboldt Deutz AG – założycielem był Nicolaus August Otto, Helios AG). W 1880 roku po 632 latach zostaje zakończona budowa katedry. Po zburzeniu średniowiecznych murów obronnych w 1881 roku następuje dynamiczny rozwój terytorialny i ludnościowy miasta. Obecnie mieszka w Kolonii 1 007 119 osób (stan 31 grudnia 2010) z czego 17,2%, czyli ok. 175 515 (stan 2004), to obcokrajowcy. Kolonia jest na przykład największym po Berlinie skupiskiem ludności tureckiej poza Turcją w Europie; trzecim jest Hamburg.

Kolonia 24 kwietnia 1945

W czasie II wojny światowej miasto było silnie bombardowane przez lotnictwo alianckie. Obliczono, że miasto zostało zbombardowane 262 razy. W wyniku bombardowań zginęło 20 tys. osób a centrum miasta zostało zmiecione z powierzchni ziemi. Do najsłynniejszego nalotu doszło 31 maja 1942. W operacji pod kryptonimem „Millenium” wzięło udział 1 046 bombowców RAF, które zrzuciły 1 455 ton materiałów wybuchowych. Nalot trwał 75 minut w czasie którego zniszczono ok. 300 ha miasta i zginęło 486 osób.

Po zakończeniu działań wojennych rozpoczęto odbudowę miasta. Trwała ona aż do lat 90. XX wieku. Ludność miasta także rosła. Już pod koniec 1945 wyniosła 500 tys., by w 1959 osiągnąć liczbę powyżej 770 tys., czyli tyle, ile wynosiła w 1939.

Po wojnie stolicą kraju związkowego Nadrenia Północna-Westfalia został Düsseldorf, a stolicą RFN wybrano Bonn, mimo że to Kolonia była i jest największym miastem tego kraju związkowego.

W sierpniu 2005 Kolonia gościła Światowe Dni Młodzieży i była miejscem pielgrzymki Benedykta XVI.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Most Hohenzollernów o długości 689 m, w głębi katedra
  • zespół kościołów romańskich:
    • Świętej Urszuli (St. Ursula) – z gotyckim prezbiterium i miejscem pochówku patronki kościoła. W skład kościoła wchodzi także Złota Komnata, w której znajdują liczne relikwiarze Jedenastu Tysięcy Dziewic m.in. hermowe z XIV-XVI w.;
    • Świętego Andrzeja (St. Andreas) – z licznymi gotyckimi rzeźbami m.in. figurą św. Krzysztofa ok. 1490
    • Świętego Kuniberta (St. Kunibert) – z zespołem romańskich witraży (ok. 1226), oraz malowideł ściennych przedstawiające m.in. Ukrzyżowanie;
    • Świętego Seweryna (St. Severin) – zawiera wewnątrz m.in. bizantyński medalion z XI w. z wizerunkiem św. Seweryna, gotyckie stalle, rzeźby m.in. figura Madonny z Dzieciątkiem z 1280;
    • Świętego Pantaleona (St. Pantaleon) – wewnątrz gotycka przegroda chórowa, romańska kamienna głowa Chrystusa, nagrobek cesarzowej Teofano, żony Ottona II;
    • Najświętszej Panny Marii na Kapitolu (St. Maria im Kapitol) – romański z licznymi dziełami sztuki m.in. drewniane drzwi romańskie, nagrobek Plektrudisy z 1180 r., kamienna figura Madonny z Dzieciątkiem z 1200, gotycki krucyfiks mistyczny z ok. 1305 r.;
    • Najświętszej Marii Panny na Lyskirchen (St. Maria in Lyskirchen) – wewnątrz zachował się niemal kompletny cykl malowideł z ok. 1250; ponadto tzw. Madonna Żeglarzy z XIV w.
    • Świętego Marcina (Groß St. Martin) – zbudowany na planie treflowym z masywną wieżą wschodnią, licznymi dziełami rzeźby gotyckiej z XIV-XVI w.
    • Świętego Gereona (St. Gereon) – zbudowany na zrębie rzymskiej budowli centralnej, z oktagonalnym korpusem nawowym, cennym zespołem malowideł ściennych, cyklem gobelinów z XVI w., dziełami rzeźby m.in. tryptyk z XV w. Odbudowany po 1945 r.
    • Świętych Apostołów (St. Aposteln) – zbudowany na planie treflowym z masywną wieżą zachodnią w której wisi dzwon dedykowany Janowi Pawłowi II. Wewnątrz m.in. rzeźby Czternastu Wspomożycieli z XVI w.
    • Świętej Cecylii (St. Cäcilien) - obecnie Muzeum Alexandra Schnütgena (Museum Schnütgen)
  • kościoły gotyckie:
  • inne zabytkowe świątynie:
    • barokowy kościół Jezuitów
    • neogotycki kościół Świętego Maurycego (St Mauritius)
    • neogotycki kościół Świętej Agnieszki (St. Agnes)
    • neogotycki kościół Najświętszego Serca Jezusowego (Herz-Jesu-Kirche)
    • neogotycka synagoga
  • zabytki świeckie:
Ratusz w Kolonii
    • gotycko-renesansowy ratusz (XV–XVI w.)
    • gotycki dom tańca Gürzenich
    • fragmenty obwarowań miejskich z gotyckimi bramami: Severinstor, Hahnentor i Ulrepforte.

Muzea[edytuj | edytuj kod]

Dom-Muzeum perfumiarza – Johanna Marii Farina. To tu istnieje od 1709 roku, najstarsza na świecie fabryka perfum. Miejsce narodzin wody kolońskiej (Eau de Cologne)
Muzeum Czekolady (Schokoladenmuseum)
Kolońskie Muzeum Miejskie
  • Wallraf-Richartz-Museum z bogatą kolekcją dawnego malarstwa kolońskiego m.in. dziełami Stephana Lochnera, Mistrza Życia Marii, ponadto zbiór malarstwa europejskiego z XV-XIX w.
  • Museum Schnütgen – Średniowieczna sztuka sakralna, dzieła rzeźby, złotnictwa, plastyki z kości słoniowej, malarstwa witrażowego z IX-XVI w.
  • Muzeum Ludwig – cenna kolekcja sztuki współczesnej
  • Agfa-Photo-Historama (fotografia historyczna)
  • Kolońskie Muzeum Miasta (Kölnisches Stadtmusum)
  • Muzeum Czekolady (Schokoladenmuseum)
  • Muzeum Diecezjalne (Kolumba)
  • Muzeum Karnawału (Kölner Karnevalsmuseum)
  • Muzeum Käthe-Kollwitz (Käthe-Kollwitz-Museum)
  • Muzeum Rzymsko-Germańskie (Römisch-Germanisches-Museum)
  • Muzeum Sztuki Użytkowej (Museum für Angewandte Kunst)
  • Muzeum Sztuki Wschodnioazjatyckiej (Museum für Ostasiatische Kunst)
  • Muzeum Perfum w Domu Farina (Duftmuseum)
  • Niemieckie Muzeum Sportu i Olimpiady (Deutsches Sport & Olympia Museum)
  • skarbiec katedralny

Inne atrakcje miasta[edytuj | edytuj kod]

  • karnawał – „piąta pora roku” (Fünfte Jahreszeit) – rozpoczyna się co roku 11 listopada o godzinie 11:11
  • rozbudowane zoo i akwarium
  • Koelnmesse – kompleks hal wystawowych oraz wielkie magazyny w których odbywają się targi z całego świata
  • kolejka linowa nad Renem (Seilbahn)
  • Lanxess Arena – największa hala sportowa, miejsce międzynarodowych rozgrywek
  • największe skupienie browarów w jednym miejscu na świecie – 24 – produkują one jedyne w swoim rodzaju piwo Kölsch
  • coroczna wakacyjna impreza Kölner Lichter. W czasie jej trwania, mieszkańcy Kolonii, spotykają się nad brzegiem Renu, by wieczorem zobaczyć specjalny pokaz sztucznych ogni trwający zazwyczaj ok. 45min

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Kolonia to wielki ośrodek przemysłowy (silniki, samochody Ford, wagony kolejowe, włókna sztuczne, kosmetyki, leki, kable, piwo, odzież), handlowy (międzynarodowe targi żywności, mebli) i finansowy (giełda, banki). Jest to też duży węzeł transportowy (port lotniczy Kolonia/Bonn) i port rzeczny.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Sieć dróg tranzytowych w Kolonii (kolor niebieski- autostrady, kolor żółty-drogi krajowe)
Widok na miasto z autostrady A4

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

W latach 20. XX stulecia powstała w Kolonii nowoczesna tranzytowa sieć drogowa. Pierwsza bezkolizyjna trasa powstała w 1929 łącząca miasto z Bonn. Obecnie jest to autostrada A555. W 1965 Kolonia stała się pierwszym miastem w Niemczech z pełną obwodnicą autostrady, którą tworzą obecne drogi A1, A3 oraz A4.

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Kolonia jest ważnym węzłem kolejowym. Zatrzymują się tu pociągi pospieszne obsługiwane przez przewoźników takich jak Deutsche Bahn Intercity i ICE na dworcach Köln Hauptbahnhof, Köln Messe/Deutz oraz przy lotnisku Köln/Bonn Flughafen. ICE i Thalys łączą miasto z Amsterdamem, Brukselą (w 1h47, sześć odjazdów dziennie) oraz Paryżem (w 3h14, sześć odjazdów dziennie). Ponadto pociągi ICE jeżdżą do ważniejszych miast Niemiec m.in. do Hamburga, Frankfurtu nad Menem i Berlina.

Stadtbahn Köln obsługiwany przez Kölner Verkehrsbetriebe AG (KVB)[4] tworzy gęstą sieć zintegrowanych linii metra i szybkiego tramwaju obejmujące także Bonn i inne miasta sąsiadujące z Kolonią. Ponadto miasto z Bonn łączy linia Deutsche Bahn oraz linia żeglugi śródlądowej. Düsseldorf jest także połączony linią S-Bahn obsługiwaną przez Deutsche Bahn.

Transport lotniczy[edytuj | edytuj kod]

W południowo-wschodniej części miasta w dzielnicy Porz znajduje się Międzynarodowy Port Lotniczy im. Konrada Adenauera, który był prezydentem miasta w latach 1917-1933. Powstało na miejscu dawnego lotniska wojskowego z 1913 r. Obecne lotnisko cywilne powstało w 1951, wielokrotnie rozbudowywane, posiada dwa terminale obsługujące połączenia lotnicze do większości miast europejskich (m.in. z Gdańskiem, Katowicami, Krakowem i Warszawą) oraz do Azji i Afryki.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Müngersdorfer Stadion (obecnie RheinEnergieStadion)
Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Sport w Kolonii.

Sportową wizytówką miasta jest Müngersdorfer Stadion znany obecnie jako RheinEnergieStadion – liczący ponad 50 tys. miejsc obiekt, na którym swoje mecze rozgrywa piłkarska drużyna 1. FC Köln, obecnie występująca w drugiej Bundeslidze oraz drużyna futbolu amerykańskiego Cologne Centurions – reprezentant NFL Europa. Ponadto działa Fortuna Köln znana z sekcji piłki nożnej oraz piłki ręcznej oraz klub piłkarski Viktoria Kolonia. Miasto ma także swojego przedstawiciela w najwyższej niemieckiej iklasie rozgrywkowej w hokeju na lodzie – w rozgrywkach DEL reprezentuje go klub Kölner Haie. Swoje mecze rozgrywa w Lanxess Arena. Oprócz tego kolońską koszykówkę reprezentuje Köln 99ers (trzykrotny zdobywca Pucharu Niemiec – 2004, 2005, 2007 – i mistrz Niemiec z 2006 roku).

Od 1997 miasto jest gospodarzem corocznego maratonu Ford Köln Marathon.

Wielkie sportowe imprezy w mieście

Polska i Polacy[edytuj | edytuj kod]

W Kolonii mieści się obecnie konsulat generalny RP, jeden z największych na świecie.

Kościół św. Gereona (St. Gereon) odbudowali po zniszczeniach wojennych polscy restauratorzy.

W mieście aktywnych zawodowo jest bardzo wielu Polaków, m.in.

Współpraca[edytuj | edytuj kod]

Miejscowości partnerskie:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Kolonia w Wikisłowniku

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy