Kolonialne marynarki wojenne Australii − przed utworzeniem Federacji Australijskiej w 1901, pięć z sześciu kolonii australijskich posiadało własne floty wojenne. Były to stany: Nowa Południowa Walia, Queensland, Australia Południowa, Wiktoria oraz Australia Zachodnia.
Torpedowiec
Avernus in porcie Sydney.
Nowa Południowa Walia [edytuj]
Utworzona pod zwierzchnictwem Rządu Nowej Południowej Walii, funkcjonowała pod dwoma nazwami - New South Wales Naval Brigade i New South Wales Naval Artillery Volunteers. W 1855 zbudowano pierwszy okręt - kanonierkę Spitfire, który pozostawał w czynnej służbie do 1859, kiedy następnie został przekazany stanowi Queensland. Pod koniec lat 70. XIX w. rząd wydał kolejny dekret o budowie dwóch torpedowców - Acherona i Avernusa, oba torpedowce zostały skonstruowane w Sydney. W 1882 do floty dołączył HMS Wolverine, który został kupiony od Royal Navy. Kwatera główna dowództwa marynarki znajdowała się w Fort Macquarie.
Queensland [edytuj]
Utworzona w 1883 z dekretów Jervois'a-Scratchley'a pod nazwą Queensland Maritime Defence Force. Poniższa lista przedstwaia wszystkie okręty, które służyły we flocie Marynarki kolonialnej stanu Queensland:
| Nazwa |
Klasa |
Typ |
Data |
Uwagi |
| Bonito |
kanonierka |
|
1884–1901 |
|
| Bream |
kanonierka |
|
1884–1901 |
Zatonęła w porcie Tangalooma |
| Nazwa |
Klasa |
Typ |
Data |
Uwagi |
| Dolphin |
kanonierka |
|
1884–1901 |
Zatonęła w porcie Tangalooma |
| Nazwa |
Klasa |
Typ |
Data |
Uwagi |
| Gayundah |
kanonierka |
Gayundah |
1884–1918 |
|
| Nazwa |
Klasa |
Typ |
Data |
Uwagi |
| Otter |
patrolowiec |
|
1887–1906 |
Zarekwirowany podczas I i II wojny światowej |
| Nazwa |
Klasa |
Typ |
Data |
Uwagi |
| Paluma |
kanonierka |
Gayundah |
1884–1916 |
|
| Pumba |
kanonierka |
|
1884–1901 |
|
| Nazwa |
Klasa |
Typ |
Data |
Uwagi |
| Stingaree |
kanonierka |
|
1984–1895 |
Zatonęła w porcie Tangalooma |
Australia Południowa [edytuj]
W latach 80. XIX w., gubernator Australii Południowej - William Jervois, wydał akt o utworzeniu kolonialnej marynarki wojennej w stanie Australia Południowa. W wrześniu 1884 włączono pierwszy okręt - 920-tonową kanonierkę Protector, która była jednym z najbardziej zaawansowanych okrętów w całej Australii. Okręt ten brał udział m.in. w powstaniu bokserów w Chinach. Dla ochrony okrętu, rząd Australii Południowej utworzył specjalną brygadę morską. W 1905 zakupiono od Tasmanii torpedowiec TB 191.
Stan Wiktoria utworzył własną marynarkę wojenną, która działa pod nazwą Victorian Naval Forces. W 1853 rozpoczęto budowę pierwszego okrętu - HMCS Victoria, którego budowę ukończono 30 czerwca 1855. 31 maja 1856 okręt przybył do stanu Wiktoria. Jednostka brała udział m.in. w wojnach maoryskich oraz w ekspedycji Burke'a i Willis'a. W 1859 sformowano brygadę morską. Następnie w 1863 brygada otrzymała status pół-milicji, ponownie przeformowana 1871, zmieniła nazwę na "Rezerwę Morską Wiktorii" i działa już jako pełny organ milicyjny. Po raz ostatni przeformowana w 1885, kiedy przyjęła nazwę "Brygady Morskiej Wiktoii". W okresie swej świetności brygada liczyła 300 milicjantów. Po olbrzymim sukcesie zakupu okrętu HMCS Victoria rząd kolonialny Wiktorii dokonał zakupu "monitora parapetowego" HMVS Cerberus, wraz z zakupem tego okrętu, Royal Navy podarowała okręt liniowy HMS Nelson. W 1884 do listy okrętów VNF dołączono torpedowce: HMVS Childers, HMVS Lonsdale oraz HMVS Nepean a także kanonierki: HMVS Victoria (1884) oraz HMVS Albert. W 1886 dołączyła kolejna łódź torpedowa - HMVS Gordon, zaś w 1892 - HMVS Countess of Hopetoun. Na potrzeby militarne zmodyfikowano również dwie szalandy - Batman i Fawkner. Obydwa okręty zostały uzbrojone w działa 6-funtowe zamontowane na dziobach okrętów. Holownik Gannet oraz parowiec Lady Loch także zostały podobnie zmodyfikowane. Okręty zarządu portowego Commissioner i Customs No. 1 zostały zmodyfikowane w łodzie torpedowe. W 1885, rządowe parowce Lion i Spray zostały uzbrojone w 6-funtowe działa Armstronga. Spray przeszedł później kolejną modyfikację - w okręcie tym, zamontowano dwie wyrzutnie torpedowe. Kwatera główna marynarki Wiktorii znajdowała się w Port Phillip.
Australia Zachodnia [edytuj]
Australia Zachodnia nie posiadała własnej wojennej marynarki kolonialnej do 1890, kiedy to utworzono samorząd stanu Australia Zachodnia. Jednakże w 1879 utworzono jednostkę milicyjną, której nadano nazwę "Artylerii Morskiej Fremantle". Jednostka miała ochraniać port Fremantle w Perth, a żołnierzy stanowili byli marynarze Royal Navy oraz morscy najemnicy. Jednostka została wyposażona w dwa 6-funtowe działa polowe zamontowane w porcie bez możliwości przemieszczania ich. W 1889 wymieniono działa na silniejsze działa 9-funtowe z możliwością przemieszczania ich. Po przeformowaniu jednostka przyjęła nazwę "Artylerii Ochotniczej Fremantle".
W połowie lat 30. XIX w. koloniści zamieszkujący Ziemię van Diemena wybudowali i uzbroili szkuner, który nazwali Eliza. Okręt został wybudowany w Port Arthur i przeznaczony głównie do walki z piractwem morskim. W 1883 Tasmania otrzymała torpedowca TB 191. Okręt przybył do stolicy stanu - Hobart, 1 maja 1884 i pozostawał w służbie do 1905, kiedy następnie został przekazany Australii Południowej.
Bibliografia [edytuj]
- Dennis, Peter, The Oxford Companion to Australian Military History, (II. edycja). Melbourne: Oxford University Press Australia & New Zealand 2008, ISBN 978-0-19-551784-2.
- Gillett, Ross; Graham, Warships of Australia, Rigby Limited 1977, ISBN 0-7270-0472-7.
- Macdougall, A., Australians at War: A Pictorial History, The Five Mile Press 1991, ISBN 1-86503-865-2.
.jpg)
