Koloseum

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Koloseum
Amfiteatr Flawiuszów
Koloseum w kwietniu 2007 r.
Koloseum w kwietniu 2007 r.
Państwo  Włochy
Miejscowość Rzym
Typ budynku amfiteatr
Wysokość całkowita 48,5 m
Kondygnacje cztery
Rozpoczęcie budowy 70-72
Ukończenie budowy 80
Zniszczono zewnętrzną, południową ścianę
Położenie na mapie Rzymu
Mapa lokalizacyjna Rzymu
KoloseumAmfiteatr Flawiuszów
Koloseum
Amfiteatr Flawiuszów
Położenie na mapie Włoch
Mapa lokalizacyjna Włoch
KoloseumAmfiteatr Flawiuszów
Koloseum
Amfiteatr Flawiuszów
Ziemia 41°53′24″N 12°29′32″E/41,890000 12,492222Na mapach: 41°53′24″N 12°29′32″E/41,890000 12,492222
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Fasada Koloseum
Grafika przedstawiająca Koloseum
Koloseum
Wnętrze Koloseum

Koloseum, oficjalnie w starożytności Amfiteatr Flawiuszów (łac. Amphitheatrum Flavium, Colosseum; wł. Colosseo) – amfiteatr w Rzymie, wzniesiony w latach 70-72 do 80 n.e. przez cesarzy z dynastii Flawiuszów.

Jest to duża, eliptyczna budowla o długości 188 m i szerokości 156 m, obwodzie 524 m, wysokości 48,5 m, z pojemną widownią, która mogła pomieścić pomiędzy 45 a 50 tysiącami widzów[1] (według iluminacji późnorzymskiej „Chronografii z 354 roku n.e.”, która powstała na zlecenie bogatego rzymskiego chrześcijanina Walentiusza, pojemność Koloseum wynosiła około 87.000 osób)[2]; z galeriami komunikacyjnymi oraz areną z systemem podziemnych korytarzy. W czterokondygnacyjnym podziale zewnętrznym zastosowano spiętrzenie porządków (najniższa kondygnacja w porządku toskańskim, druga w jońskim, trzecia w korynckim). Trzy niższe kondygnacje związane są z konstrukcyjnym układem arkad, czwarta, najwyższa została zaopatrzona tylko w małe okna. Od strony wewnętrznej budowla jest pięciokondygnacyjna. Cztery kondygnacje zbudowano jako układ pomieszczeń wydzielonych pomiędzy filarami, ścianami, ze sklepieniami kolebkowymi i krzyżowymi. Umieszczono tam bufety, szatnie, natryski, pomieszczenia dla gladiatorów, klatki dla zwierząt, korytarze. Wokół areny wzniesione było podium. Do Koloseum prowadziło 80 ponumerowanych wejść (zachowały się oznaczenia wejść od nr XXIII do LIV), które zapewniały szybkie (przez ok. 6 minut) opuszczenie widowni przez widzów (jednak taką możliwość mieli tylko widzowie z dolnych i środkowych rzędów). Istniała też możliwość przykrycia całej widowni specjalną osłoną (velarium) w deszczowe lub bardzo słoneczne dni.

Odbywały się w nim m.in. walki gladiatorów, naumachie, polowania na dzikie zwierzęta. Tradycja mówi iż w Koloseum mordowano chrześcijan, co upamiętniono krzyżem wewnątrz budowli. Od połowy XVIII wieku Koloseum jest otoczone opieką jako miejsce męczeństwa pierwszych chrześcijan, wcześniej pozyskiwano z niego bloki kamienne jako materiał budowlany. Nazwa Koloseum została nadana we wczesnym średniowieczu od znajdującego się w pobliżu budowli ogromnego (gr. „kolossos”) posągu Nerona przedstawionego jako Helios.

W 445 zostało poważnie uszkodzone przez trzęsienie ziemi.

W 528 odbyły się tu ostatnie igrzyska.

Pod koniec VI wieku wewnątrz amfiteatru wybudowano mały kościół, arenę przekształcono w cmentarz.

Około 1200 rodzina Frangipani przejęła Koloseum i ufortyfikowała je, używając jako zamku.

W 1349 w wyniku trzęsienia ziemi zawaliła się zewnętrzna część południowej ściany.

W 1744 zostało ogłoszone miejscem męczeństwa chrześcijan.

Od II poł. XVIII wieku w Wielki Piątek odbywa się tutaj droga krzyżowa pod przewodnictwem papieża.

7 lipca 2007 obiekt został ogłoszony jednym z siedmiu nowych cudów świata.

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

  • Naumachie mogły odbywać się w pierwszym okresie po wybudowaniu Koloseum. Uniemożliwiło je zabudowanie areny dwukondygnacyjnymi piwnicami za czasów Domicjana[3].
  • Nie ma żadnych dowodów na to, jakoby w Koloseum miały odbywać się masowe mordy na chrześcijanach, gdyż informacje o tym pojawiają się dopiero od XVII wieku. Bezsprzecznym natomiast jest fakt, iż w czasie przerw pomiędzy walkami gladiatorów dokonywano egzekucji skazańców, nieraz w wymyślny i krwawy sposób. Natomiast jako miejsce egzekucji chrześcijan podaje się Cyrk Nerona, który położony był na Wzgórzu Watykańskim[4].
  • W wielu publikacjach mówi się jakoby widzowie Koloseum mogli je opuścić w ciągu 5-6 minut. Nie jest to do końca zgodne z prawdą. Taką możliwość mieli widzowie zajmujące dolne i środkowe rzędy. Widzowie z górnych rzędów musieli przejść korytarzem o ukośnym stropie, który ma w najwyższym miejscu około 2,2 metra, co spowalniało ich wychodzenie. Prawdopodobnie takie rozwiązanie miało na celu umożliwienie patrycjuszom opuszczenie obiektu bez konieczności mieszania się z plebsem. Nie zmienia to jednak w niczym faktu, że system rozprowadzania widzów był przemyślany, a budowane współcześnie w USA stadiony nadal na nim się wzorują[potrzebne źródło].
  • Wbrew obiegowym opiniom, Sienkiewicz nie umiejscawia ani jednego epizodu Quo vadis w Koloseum. Jedynie dwukrotnie wspomina w swej powieści o tym zabytku, odnosząc się do wydarzeń przyszłych. Całe nieporozumienie wynikało z nieuważnego czytania książki i wytykania tego „potknięcia” Sienkiewicza na zasadzie ciekawostki. Oto odnośne fragmenty:
Quote-alpha.png
"Ci, którzy chronili się na rynki i place, w miejscu, gdzie później stanął amfiteatr Flawiański, koło świątyni Ziemi, koło portyku Liwii i wyżej koło świątyni Junony i Lucyny oraz między Clivus Vibrius a starą bramą Eskwilińską, otoczeni naokół morzem ognia, poginęli od żaru."[5]
Quote-alpha.png
"Zanim Flawiusze wznieśli Koloseum, amfiteatra w Rzymie budowano przeważnie z drzewa, toteż wszystkie niemal spłonęły w czasie pożaru. Nero jednak dla wyprawienia przyobiecanych igrzysk kazał wznieść kilka, a między nimi jeden olbrzymi, na który zaraz po ugaszeniu ognia poczęto sprowadzać morzem i Tybrem potężne pnie drzew, wyciętych na stokach Atlasu[6].

Koloseum 2013[edytuj | edytuj kod]


Przypisy

  1. Diego Gutierrez, Bernard Frischer, Eva Cerezo, Ana Gomez, Francisco Seron. AI and virtual crowds: Populating the Colosseum. „Journal of Cultural Heritage”. 8 (2), s. 176–185, 2007. doi:10.1016/j.culher.2007.01.007 (ang.). 
  2. Koloseum. historicus.pl. [dostęp 2013-25-11].
  3. A.Sadurska, „Archeologia starożytnego Rzymu – okres cesarstwa”, PWN 1980, s. 130
  4. Matilda Webb, „The Churches and Catacombs of Early Christian Rome. A Comprehensive Guide”, Brighton 2001, s. 138.
  5. H.Sienkiewicz, Quo vadis, PIW 1990, wydanie XXIX (rzut II), rozdział XLIV, s. 422.
  6. H.Sienkiewicz, Quo vadis, PIW 1990, wydanie XXIX (rzut II), rozdział LVI, s. 517.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]