Komandor

Oznaki stopnia:
czapka garnizonowa
insygnia	Naramiennik	(1952-1956)
"lewy przód"

Komandor (kmdr) – wojskowy stopień oficerski w polskiej Marynarce Wojennej, odpowiadający pułkownikowi w Wojskach Lądowych i Siłach Powietrznych. Jego odpowiedniki znajdują się także w marynarkach wojennych innych państw.

Geneza

Termin komandor pojawił się po raz pierwszy we flotach wojennych około XII wieku, jako tytuł dla dowodzącego okrętem. Jego odpowiednikiem we flocie brytyjskiej jest captain, który zgodnie z pierwotnym, dosłownym tłumaczeniem oznacza kapitana statku. Z czasem wprowadzono tytuły dla różnych jednostek, i tak: komandor dowodził dużymi okrętami (np. okręt liniowy, krążownik), komandor porucznik średnimi (np. niszczyciel, fregata), a komandor podporucznik małymi (np. korweta).

Następnie tytuły przekształciły się w stopnie wojskowe i przestały dotyczyć jedynie oficerów dowodzących okrętami. W niektórych marynarkach wojennych nazwy odpowiedników polskich komandorów figurują zgodnie z historycznym pochodzeniem. Na przykład w Bundesmarine (Marynarka Wojenna Republiki Federalnej Niemiec) istnieją następujące stopnie: Kapitän zur See (dosł. Kapitan morski, odpowiednik komandora); Fregattenkapitän (Kapitan fregaty - komandor porucznik), a także Korvettenkapitän (Kapitan korwety - komandor podporucznik). Flota Prus i III Rzeszy znała też stopnień Kommodore, wywodzący się od komandora, który był stopniem pośrednim między kapitanem morskim a admirałem, a oznaczał dowódcę grupy okrętów, np. flotylli. W marynarce wojennej USA commodore jest najniższym stopniem admiralskim. W Rosji noszą one nazwy odpowiednio kapitanów I, II i III rangi.

Użycie

W Polsce stopień komandora powstał w 1921, wraz z pozostałymi pierwszymi stopniami w Marynarce Wojennej. Wcześniej, od 1918 używano zapożyczonego z Wojsk Lądowych stopnia pułkownika marynarki. Od momentu utworzenia komandor znajduje się w hierarchii pomiędzy komandorem porucznikiem, a kontradmirałem i jest odpowiednikiem pułkownika. W latach 1921-1952 był najwyższym stopniem oficerów sztabowych, a od 1952 jest najwyższym stopniem wojskowym wśród oficerów starszych.

Stopień wojskowy komandora jest zaszeregowany dla grup uposażenia nr 16-16C. W kodzie NATO określony jest jako OF-05. W związku z tym, że w Wielkiej Brytanii i USA captain to polski komandor, a commander to komandor porucznik, często występują omyłki w tłumaczeniach.

Jego odpowiednikami w marynarkach wojennych innych państw są m.in.:

• Captain - Wielka Brytania, Stany Zjednoczone;
• Kapitan I rangi - Rosja;
• Kapitän zur See - Niemcy;
• Capitán de navío - Hiszpania;
• Capitão-de-mar-e-guerra - Portugalia;
• Capitaine de Vaisseau - Francja;
• Kommendör 1.gr oraz Kommendör - Szwecja;
• Capitano di Vascello - Włochy;
• Kapitein ter zee - Holandia.

Zobacz też

• komodor