Kompulsja

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zaburzenie z przewagą czynności natrętnych (rytuały)
ICD-10 F42.1

Kompulsja - rodzaj zaburzeń lękowych, wyrażający się występowaniem czynności przymusowych (określanych jako rytuały). Natręctwo dotyczące działania[1].

Większość czynności przymusowych dotyczy czystości, ciągłego czyszczenia i sprawdzania wszystkiego, w celu niedopuszczenia do niebezpiecznej sytuacji. [potrzebne źródło] U podstaw tego zachowania leży zazwyczaj lęk przed możliwością niebezpieczeństwa, a czynność rytualna jest bezskuteczną symboliczną próbą odwrócenia tego niebezpieczeństwa.

W zaburzeniach obsesyjno-kompulsyjnych czynności kompulsyjne występują najczęściej łącznie z obsesjami, choć mogą wystąpić w formie zaburzeń z przewagą czynności natrętnych (rytuałów) (klasyfikowane w ICD-10 jako F42.1). U dzieci występują czasami jedynie kompulsje.

Podstawowe rodzaje zachowań kompulsywnych, to:

  • kompulsje kontrolujące - zachowania mające na celu zapobiegnięcie nieszczęściu i wpływanie na rzeczywistość (np. wracanie się, dotykanie przedmiotów określoną ilość razy - arytmomania)
  • rytuały związane ze sprawdzaniem, łączą się z obniżeniem poczucia bezpieczeństwa i występowaniem ruminacji (ciągłe sprawdzanie czy urządzenia elektryczne zostały wyłączone; wątpliwości co do zakręcenia kranu czy zamknięcia mieszkania, itp.)
  • czyszczenie - np. skomplikowany sposób mycia rąk, ciała, ubrania lub mieszkania
  • liczenie (na głos lub w myślach) czasem według skomplikowanej zasady, np. trójkami; często połączone z nawracającymi wątpliwościami, czy liczenie wykonano prawidłowo i przymusem rozpoczynania rytuału od początku
  • ubieranie i rozbieranie się w określonym porządku
  • powtarzanie pewnych czynności (niekoniecznie sensownych) w określonej liczbie połączone z wątpliwościami czy te czynności zostały wykonane prawidłowo

Osoba dotknięta kompulsjami zdaje sobie sprawę z niedorzeczności swoich zachowań, jednak próba zaprzestania wykonywania określonej czynności powoduje pojawienie się silnego lęku, co prowadzi do kontynuowania wykonania danego rytuału.

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

W zależności od nasilenia zaburzenia stosuje się w łagodniejszych przypadkach psychoterapię, a w silniejszych leczenie farmakologiczne (najczęściej lekami z grupy SSRI).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Adam Bilikiewicz (red.): Psychiatria : podręcznik dla studentów medycyny. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2007, s. 702. ISBN 978-83-200-3740-1.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.