Kondominium (kolonia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Kondominium (z łac. con- = 'współ-', dominium = ‘panowanie’) – kolonia lub inne terytorium zarządzane wspólnie przez dwa lub więcej państw-metropolii.

Taki status miały np. Nowe Hebrydy, które przed uzyskaniem niepodległości (jako Vanuatu) były wspólną posiadłością Wielkiej Brytanii i Francji. Inne kondominia to Canton i Enderbury – współwładanie Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych, eksklawa Walvis Bay pod wspólną administracją RPA i Namibii. Oba już nie są posiadłościami kolonialnymi. Sudan stał się kondominium brytyjsko-egipskim po powstaniu Mahdiego.

Kondominia[edytuj | edytuj kod]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Współczesność[edytuj | edytuj kod]

Współcześnie istnieją następujące kondominia którymi zarządzają wspólnie dwa państwa lub jednostki administracyjne:

W praktyce kondominium pod względem celnym i gospodarczym stanowią również:

  • Campione d'Italiaeksklawa włoska pośród terytorium Szwajcarii. Choć stanowi terytorium Włoch Campione jest w znacznym stopniu zintegrowane gospodarczo i administracyjnie ze Szwajcarią, używa się tam franka szwajcarskiego i korzysta ze specjalnych uzgodnień celnych pozwalających obywatelom Włoch przekraczać szwajcarskie terytorium.
  • Büsingen am Hochrheineksklawa niemiecka na terytorium Szwajcarii wchodząca w skład jej obszaru celnego. Mieszkańcy Büsingen mając niemieckie obywatelstwo, korzystają również z praw obywateli szwajcarskich np. prawa do pracy, działa tam też szwajcarska policja[3].
  • Baarle – miasto podzielone między Holandię (Baarle – Nassau) i Belgię (Baarle-Hertog), stanowiące skomplikowany układ enklaw i eksklaw, w którym równolegle funkcjonują prawa belgijskie i holenderskie[4]

W projekcie tym biorą udział następujące państwa: Stany Zjednoczone, Rosja, Kanada, Belgia, Dania, Francja, Hiszpania, Holandia, Niemcy, Norwegia, Szwajcaria, Szwecja, Wielka Brytania, Włochy, Japonia, Brazylia.

Sytuacja o cechach kondominium istnieje również tam gdzie suwerenne podmioty prawa międzynarodowego (nie mające własnego terytorium państwowego) użytkują terytorium innego państwa:

  • Rzym, BirguSuwerenny Zakon Maltański będący suwerennym podmiotem prawa międzynarodowego dysponuje terytorium Włoch i Malty gdzie znajdują się jego eksterytorialne posiadłości. W Rzymie są to: Pałac Maltański – siedziba władz Zakonu i Villa Malta na Awentynie. Na Malcie natomiast jest to Fort Św. Anioła w Birgu.

Ciekawostka[edytuj | edytuj kod]

Gibraltar – niezrealizowany projekt. W 2002 rządy brytyjski i hiszpański doszły do porozumienia w sprawie przyszłości Gibraltaru, będącego od 1713 brytyjską kolonią (terytorium zamorskim), a wcześniej posiadłością Hiszpanii. Projekt przewidywał ustanowienie brytyjsko-hiszpańskiego kondominium w Gibraltarze („wspólny podział suwerenności”). 7 listopada 2002 Gibraltarczycy odrzucili w referendum tę propozycję przytłaczającą większością głosów (NIE: 98,5%, TAK: 1,03%)[6].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Stanisław Grodziski: Rzeczpospolita Krakowska jej lata i ludzie. Kraków: Universitas, 2012, s. 22.
  2. Arktyczna gorączka złota .
  3. Szwajcarska policja może działać na terenie miasta, ale jednocześnie nie może przebywać tam więcej niż 10 szwajcarskich funkcjonariuszy (natomiast liczba policjantów niemieckich nie może być większa niż 3 funkcjonariuszy na 100 mieszkańców) http://krychu2000.blogspot.com/2011_03_01_archive.html.
  4. Belgia, Holandia: Baarle-Hertog i Baarle-Nassau, czyli belgijsko-holenderska zabawa w puzzle.
  5. Według założeń prawa międzynarodowego relacja Watykanu i Stolicy Apostolskiej rozpatrywana jest jako związek dwóch podmiotów prawa międzynarodowego, przy czym każdy podmiot ma odrębność do czynności w prawie międzynarodowym lub podporządkowanie Państwa Watykańskiego wobec Stolicy Apostolskiej posiadającej przedstawicieli dyplomatycznych. http://www.racjonalista.pl/kk.php/s,4942.
  6. Gibraltar referendum result in quotes.