Konflikt w Irlandii Północnej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Konflikt w Irlandii Północnej
The Troubles
Ireland-Capitals.PNG
Mapa polityczna Irlandii
Czas 1968-1998
Miejsce Irlandia Północna,
zamachy w Irlandii, Anglii i kontynentalnej Europie
Terytorium  Wielka Brytania
 Irlandia
Wynik konflikt nierozwiązany[1], podpisanie porozumienia wielkopiątkowego
Strony konfliktu
Irlandzcy republikanie:
Provisional IRA
Official IRA
Continuity IRA
Real IRA
INLA
IPLO
Saor Éire
Ulsterscy lojaliści:
UDA
UVF
LVF
RHC
RHD
UR
OV
Multimedia w Wikimedia Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Konflikt w Irlandii Północnej (ang. The Troubles – „Kłopoty”, irl. Na Trioblóidí) – konflikt o podłożu etniczno-politycznym[2][3], rozgrywający się na obszarze Irlandii Północnej, okresowo rozszerzający się również na Anglię, Irlandię i kontynentalną Europę, trwający od końca lat 60. XX wieku aż do podpisania porozumienia wielkopiątkowego w Belfaście w 1998 roku[4][5]. Pomimo podpisania porozumienia pokojowego nadal dochodzi do sporadycznych aktów przemocy[6].

Przyczyny i przebieg[edytuj | edytuj kod]

British Army w południowym Belfaście w 1981 roku

Głównymi przyczynami konfliktu w Irlandii Północnej była chęć zjednoczenia należącej do Wielkiej Brytanii prowincji z niepodległą Republiką Irlandii przez irlandzkich nacjonalistów i republikanów (głównie katolików), przy jednoczesnym dążeniu unionistów (głównie protestantów) do pozostania w granicach Zjednoczonego Królestwa, oraz ogólna niechęć pomiędzy obiema grupami. Konflikt toczył się zarówno w wymiarze militarnym (oraz paramilitarnym), jak i na arenie politycznej. W konflikt zaangażowani byli politycy i aktywiści polityczni obu stron, organizacje paramilitarne republikanów i unionistów oraz siły bezpieczeństwa Wielkiej Brytanii i Republiki Irlandii.

W ciągu trwającego trzy dekady konfliktu zginęło ponad 3500 osób – 1854 cywilów, 1123 członków sił bezpieczeństwa (w tym 705 żołnierzy British Army i 301 funkcjonariuszy Royal Ulster Constabulary), 394 członków paramilitarnych grup republikańskich (w tym 276 członków Irlandzkiej Armii Republikańskiej) oraz 151 członków paramilitarnych organizacji unionistycznych (w tym 76 członków Ulster Defence Association i 58 członków Ulster Volunteer Force)[7].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 21. Stalemate. W: Peter Taylor: Behind the mask: The IRA and Sinn Féin. s. 246-261.
  2. Caroline Kennedy-Pipe: The Origins of the Present Troubles in Northern Ireland. Longman. ISBN 9780582100732.
  3. John Coakley: Ethnic conflict and the two-state solution: The Irish experience of partition (ang.). [dostęp 25 września 2009].
  4. Arthur Aughey: The Politics of Northern Ireland: Beyond the Belfast Agreement. s. 7. ISBN 9780415327886.
  5. Marianne Elliot: The Long Road to Peace in Northern Ireland: Peace Lectures from the Institute of Irish Studies at Liverpool University. Liverpool University Press, 2007, s. 2. ISBN 1846310652.
  6. Malcolm Sutton, Martin Melaugh: Sutton Index of Deaths (ang.). CAIN. [dostęp 25 września 2009].
  7. Malcolm Sutton: Sutton Index of Deaths. Status of the person killed. (ang.). CAIN. [dostęp 25 września 2009].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Richard English: Armed Struggle: The History of the IRA. Oxford University Press. ISBN 0195177533.
  • Tim Pat Coogan: Ireland in the Twentieth Century. Palgrave Macmillan. ISBN 1-4039-6842-X.
  • Peter Taylor: Behind the Mask: The IRA and Sinn Féin. TV books, Inc.. ISBN 1-57500-061-X.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]