Koniuszy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Koniuszy (łac. praefectus stabuli), w średniowiecznej Polsce i innych krajach (np. Węgry) urzędnik królewski zajmujący się "stajnią" monarchy.

Później, w I Rzeczypospolitej, urząd ziemski w Wielkim Księstwie oraz honorowy urząd dworski, w Koronie i na Litwie.

Trzy urzędy dawnych koniuszych w niejasnych okolicznościach na początku XVI w. trafiły do Senatu Rzeczypospolitej. Byli to: konarski sieradzki, konarski łęczycki i konarski inowrocławski. W średniowieczu "konarski" był nazwą urzędu koniuszego, która w początku XV w. praktycznie zanikła. Nazwa przetrwała tylko w tych trzech ziemiach, ale przypisano ją do rzekomej godności kasztelana z miejscowości Konary. Gdy formował się senat i włączano doń wszystkich senatorów mniejszych, owi trzej "konarscy" zostali zaliczeni do grona kasztelanów. Tak opisuje to Zbigniew Góralski: "W ten sposób drogą omyłki nigdy nie sprostowanej, w Senacie Rzeczypospolitej obok najwyższych urzędników państwa i magnatów zasiadło trzech koniuszych z tytułu praktycznie nie istniejącego urzędu" (Zbigniew Góralski: Urzędy i godności w dawnej Polsce, Warszawa 1998).

Tytuły odojcowskie i odmężowskie[edytuj | edytuj kod]

Dzieciom koniuszego przysługiwały tytuły odojcowskie. Dla synów tytułem takim był koniuszyc, a dla córek koniuszanka. Żony miały prawo do tytułu odmężowskiego koniuszyna[1].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Samuel Bogumił Linde. Słownik języka polskiego: G-L. W. drukarni XX. Piiarów, 1808, str. 1070