Konklawe 1314-1316

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Konklawe 1314-1316
Sede vacante.svg
Daty i miejsce
1 maja – 24 lipca 1314
26 czerwca – 7 sierpnia 1316
Carpentras, Lyon
Główne postacie
Dziekan Niccolo Alberti
Kamerling Arnaud d'Aux
Protoprezbiter Nicolas de Fréauville
Protodiakon Napoleone Orsini Frangipani
Wybory
Liczba elektorów
• uczestnicy
• nieobecni

23
1
Wybrany Papież
Papa Ioannes Vicesimus Secundus.jpg
Jacques Duèse
Przybrane imię: Jan XXII

Konklawe 1 maja – 24 lipca 1314 / 26 czerwca – 7 sierpnia 1316konklawe, które wybrało Jana XXII na następcę Klemensa V. Okazało się drugą pod względem długości papieską elekcją w historii (najdłuższa była papieska elekcja 1268-1271). Było ono wyjątkowe także dlatego, że przez większą część ponad dwuletniej sediswakancji jego obrady były zawieszone.

Śmierć Klemensa V[edytuj | edytuj kod]

Klemens V, pierwszy papież okresu „niewoli awiniońskiej”, zmarł 20 kwietnia 1314 w Roquemaure w diecezji Carpentras w południowej Francji, nigdy nie odwiedziwszy jako papież Rzymu ani Włoch. Głównymi wydarzeniami jego pontyfikatu były Sobór w Vienne oraz proces i kasata zakonu templariuszy. Drogą znaczących ustępstw zdołał załagodzić konflikt między Stolicą Apostolską a królem Francji Filipem IV Pięknym, sięgający jeszcze pontyfikatu Bonifacego VIII (1294-1303). Zakończył także konflikt z rodem Colonna, przywracając godność kardynalską Pietro Colonna i Giacomo Colonna. Będąc uległym wobec króla Francji, mianował kardynałami niemal wyłącznie Francuzów (jedynym wyjątkiem był Anglik Thomas of Jorz). Cechował go przy tym nepotyzm na skalę dotychczas niespotykaną – aż siedmiu swoich krewnych mianował kardynałami, w tym czterech na konsystorzu 15 grudnia 1305, więcej niż którykolwiek z jego poprzedników w ciągu całego pontyfikatu.

Mimo okazywanej królowi Francji uległości, Klemens V odmówił potępienia Bonifacego VIII, czego król się domagał. Kanonizował papieża Celestyna V, poprzednika Bonifacego VIII, którego ten (jeszcze jako kardynał) skłonił do abdykacji, a następnie (już jako papież) uwięził, wbrew życzeniom Filipa IV nie ogłosił go jednak męczennikiem.

Lista uczestników[edytuj | edytuj kod]

W konklawe wzięło udział 23 spośród 24 kardynałów:

Szesnastu elektorów mianował Klemens V, dwóch Bonifacy VIII, dwóch Mikołaj IV, po jednym Mikołaj III, Celestyn V i Benedykt XI. Szesnastu było Francuzami, a siedmiu Włochami.

Nieobecny[edytuj | edytuj kod]

Jeden włoski kardynał mianowany przez Bonifacego VIII.

  • Luca Fieschi (2 marca 1300) – kardynał diakon S. Maria in Via Lata; administrator diakonii Ss. Cosma e Damiano

Konstytucja "Ne Romani"[edytuj | edytuj kod]

W trakcie obrad Soboru w Vienne w 1311 Klemens V ogłosił konstytucję Ne Romani, która doprecyzowywała pewne reguły dotyczące konklawe. Miało się ono odbywać w tej diecezji, w której zmarł poprzedni papież. Władza kardynałów w trakcie sediswakancji została znacząco ograniczona, z wyjątkiem kardynała-kamerlinga oraz wielkiego penitencjariusza. Ponadto stanowiła ona, że w celu uniknięcia groźby schizmy, kardynałowie na których ciążą kary kościelne winni być dopuszczeni do udziału w konklawe. Odnosiło się to do przypadku kardynałów Pietro i Giacomo Colonna, którzy zostali wykluczeni z dwóch poprzednich konklawe z powodu ekskomuniki nałożonej na nich przez Bonifacego VIII.

Podziały w Kolegium Kardynałów[edytuj | edytuj kod]

Święte Kolegium było podzielone na trzy partie:

  • stronnictwo "italskie"” – grupujące kardynałów włoskich (Orsini, Alberti, Caetani Stefaneschi, Francesco Caetani, Longhi, Pietro i Giacomo Colonna oraz nieobecny kardynał Fieschi). Pragnęli oni jak najszybszego powrotu do Rzymu.
  • stronnictwo "gaskońskie" – grupujące najbliższych współpracowników Klemensa V, którzy opowiadali się za pozostaniem we Francji i dążyli do zachowania swojej uprzywilejowanej pozycji. Frakcja ta liczyła 10 spośród 16 francuskich kardynałów, w większości pochodzących z Gaskonii (stąd nazwa), w tym czterech krewnych Klemensa V (Pellegrue, des Forges, Garves i d'Aux) i sześciu innych jego bliskich współpracowników (Falguières, Nouvel, Teste, du Four, Raymond i Godin)
  • stronnictwo "galijskie" – grupujące sześciu pozostałych kardynałów francuskich (Berenger i Berenguer Fredol, Freauville, d’Euse, Bec-Crespin, Mandagot). Zajmowali oni pozycję pośrednią między dwoma poprzednimi – chcieli z jednej strony skończyć z dominacją Gaskończyków, ale z drugiej nie spieszyło im się z powrotem do Włoch.

Zgromadzenie wyborcze w Carpentras 1314[edytuj | edytuj kod]

Kardynałowie zebrali się na konklawe 1 maja 1314 roku w Carpentras. Przez blisko trzy miesiące trwały zacięte spory o to, czy nowy papież powinien wracać do Rzymu (za czym optowali Włosi), czy też pozostać przez jakiś czas we Francji (czego pragnęli Francuzi z obydwu stronnictw). Szczególnie ostro ścierali się Gaskończycy i Włosi. W lipcu do Carpentras przybyli dwaj bratankowie Klemensa V: wicehrabia Lomagne Bertrand de Got i Rajmund Wilhelm de Budos. Celem ich wizyty było rzekomo zabranie ciała zmarłego papieża, w rzeczywistości jednak chcieli oni wymusić wybór sprzyjającego im kandydata. Groźby kierowane przez nich i gaskońskich kardynałów wobec Włochów doprowadziły do całkowitego fiaska konklawe. W Carpentras wybuchły walki pomiędzy wojskami wicehrabiego Lomagne a zbrojnymi strażami włoskich kardynałów. Kiedy w budynku obrad wybuchł pożar, zgromadzenie wyborcze uległo całkowitemu rozproszeniu. 24 lipca 1314 włoscy kardynałowie pospiesznie opuścili Carpentras, tracąc przy tym znaczną część swoich pieniędzy i klejnotów na rzecz krewnych zmarłego papieża.

Konklawe w Lyonie 1316[edytuj | edytuj kod]

Nowy (po śmierci Filipa Pięknego w 1314) król Francji Ludwik X Kłótliwy po swojej koronacji powierzył swemu bratu Filipowi de Poitiers ponowne zebranie kardynałów i doprowadzenie do wyboru nowego papieża. Filipowi nie udało się jednak to zadanie przez cały rok 1315, zbyt silne były bowiem antagonizmy w kolegium kardynalskim. Dopiero kiedy Filip wstąpił na tron królewski w 1316 (jako Filip V) za pomocą drastycznych środków zdołał zebrać wszystkich kardynałów i zamknął ich w klasztorze dominikańskim w Lyon. Tam 26 czerwca 1316 roku wznowiono obrady konklawe. Burzliwe dyskusje trwały jeszcze przez 40 dni. Proponowano kandydatury kardynałów Pellegrue, Mondagout i Fredol – wszystkich odrzucono. Wobec braku możliwości porozumienia zaczęła zwyciężać opcja pontyfikatu „przejściowego”. Zwrócono uwagę na starego, 72-letniego kardynała d'Euse. Jako przedstawiciel partii "galijskiej" nie należał do żadnego ze skrajnych stronnictw, a jego podeszły wiek i słabe zdrowie zdawały się gwarantować, że będzie panował bardzo krótko. Wszystko to czyniło go idealnym kandydatem kompromisowym. Silnego poparcia udzielił mu m.in. kardynał Orsini, jeden z liderów partii włoskiej.

Wybór Jana XXII[edytuj | edytuj kod]

7 sierpnia 1316, po ponad dwuletniej sediswakancji, kardynał Jacques d'Euse, biskup Porto e Santa Rufina, został wybrany na papieża i przyjął imię Jan XXII. Niepełna miesiąc później, 5 września 1316 został uroczyście koronowany w klasztorze dominikanów w Lyon przez kardynała Napoleone Orsini Frangipani. Mimo podeszłego wieku i słabego zdrowia jego pontyfikat okazał się najdłuższy w XIV stuleciu i przyczynił się do stabilizacji papiestwa w Awinionie. Kardynał Orsini, który znacząco przyczynił się do jego wyboru, później stał się jednym z jego głównych przeciwników.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • G. Mollat „The Popes at Avignon 1305-1378”, Londyn 1963

Uzupełniające źródła internetowe[edytuj | edytuj kod]