Konklawe 1721
Z Wikipedii
Konklawe 31 III – 8 V 1721 – konklawe, w wyniku którego Innocenty XIII został następcą Klemensa XI.
Spis treści |
[edytuj] Śmierć Klemensa XI
Papież Klemens XI zmarł 19 marca 1721 roku. Jego ponad 20-letni pontyfikat nie był pomyślny dla papiestwa. Niefortunna ingerencja w wojnę o sukcesję hiszpańską spowodowała inwazję austriacką na Państwo Kościelne, a traktaty pokojowe w Rastatt i Utrechcie pozbawiły Stolicy Apostolskiej uprawnień suwerena wobec królestwa Sycylii (które było lennem papieskim od XI wieku) oraz Parmy i Piacenzy (podlegały papieżom od XVI wieku). Papiestwo de facto przestało się liczyć w polityce europejskiej.
[edytuj] Lista uczestników
W konklawe wzięło udział 56 z 68 żyjących kardynałów, jednak jedenz nich z powodu choroby opuścił je jeszcze przed zakończeniem:
- Sebastiano Antonio Tanara (nominacja kardynalska 12 grudnia 1695) - kardynał-biskup Ostia e Velletri; dziekan Św. Kolegium Kardynałów; prefekt Św. Kongregacji ds. Ceremonii; prefekt Św. Kongregacji Kościelnych Immunitetów
- Vincenzo Maria Orsini, O.P. (22 lutego 1672) - kardynał-biskup Porto e Santa Rufina; subdziekan Św. Kolegium Kardynałów; administrator archidiecezji Benewent
- Francesco del Giudice (13 lutego 1690) - kardynał-biskup Frascati; administrator archidiecezji Monreale; sekretarz Najwyższej Św. Kongregacji Rzymskiej i Powszechnej Inkwizycji; protektor królestwa Sycylii
- Fabrizio Paolucci (22 lipca 1697) - kardynał-biskup Albano; sekretarz stanu Stolicy Apostolskiej; wielki penitencjariusz; prefekt Św. Kongregacji ds. Obrzędów; prefekt Św. Kongregacji ds. Awinionu; prefekt Św. Kongregacji ds. Sanktuarium Loreto
- Francesco Pignatelli, Theat. (17 grudnia 1703) - kardynał-biskup Sabiny; arcybiskup Neapolu
- Francesco Barberini (13 listopada 1690) - kardynał-biskup Palestriny
- Jacopo Boncompagni (12 grudnia 1695) - kardynał-prezbiter S. Maria in Via; arcybiskup Bolonii
- Giuseppe Sacripanti (12 grudnia 1695) - kardynał-prezbiter S. Prassede; prefekt Św. Kongregacji Rozkrzewiania Wiary; pro-datariusz Jego Świątobliwości
- Giorgio Cornaro (22 lipca 1697) - kardynał-prezbiter SS. XII Apostoli; arcybiskup Padwy
- Lorenzo Corsini (17 maja 1706) - kardynał-prezbiter S. Pietro in Vincoli; prefekt Trybunału Apostolskiej Sygnatury Sprawiedliwości
- Francesco Acquaviva d'Aragona (17 maja 1706) - kardynał-prezbiter S. Cecilia; protektor Hiszpanii
- Tommaso Ruffo (17 maja 1706) - kardynał-prezbiter S. Maria in Trastevere; arcybiskup Ferrary
- Orazio Filippo Spada (17 maja 1706) - kardynał-prezbiter S. Onofrio; arcybiskup Osimo
- Filippo Antonio Gualtieri (17 maja 1706) - kardynał-prezbiter S. Crisogono
- Giuseppe Vallemani (17 maja 1706) - kardynał-prezbiter S. Maria degli Angelli alla Terme
- Giandomenico Parraciani (17 maja 1706) – kardynał-prezbiter S. Anastasia; wikariusz generalny diecezji rzymskiej; przewodniczący Św. Kongregacji ds. Wizytacji Apostolskich
- Carlo Agostino Fabroni (17 maja 1706) - kardynał-prezbiter S. Agostino; prefekt Św. Kongregacji Indeksu
- Pietro Priuli (17 maja 1706) - kardynał-prezbiter S. Marco; biskup Bergamo
- Michelangelo de' Conti (7 czerwca 1706) - kardynał-prezbiter SS. Quirico e Giulitta; protektor Portugalii
- Ulisse Giuseppe Gozzadini (15 kwietnia 1709) - kardynał-prezbiter S. Croce in Gerusalemme; arcybiskup Imoli
- Ludovico Picco della Mirandola (18 maja 1712) - kardynał-prezbiter S. Silvestro in Capite; arcybiskup Senigallia
- Givanantonio Davia (18 maja 1712) - kardynał-prezbiter S. Callisto; arcybiskup Rimini
- Agostino Cusani (18 maja 1712) - kardynał-prezbiter S. Maria del Popolo; arcybiskup Pawii
- Giulio Piazza (18 maja 1712) - kardynał-prezbiter S. Lorenzo in Panisperna; arcybiskup Faenza
- Antonio Felice Zondadari (18 maja 1712) - kardynał-prezbiter S. Balbina
- Giovanni Battista Bussi (18 maja 1712) - kardynał-prezbiter S. Maria in Aracoeli; arcybiskup Ankony
- Pier Marcellino Corradini (18 maja 1712) - kardynał-prezbiter S. Giovanni a Porta Latina; prefekt Św. Kongregacji Soboru Trydenckiego
- Armand-Gaston de Rohan-Soubise (18 maja 1712) - kardynał-prezbiter [bez tytułu]; biskup Strasbourga
- Wolfgang Hannibal von Schrattenbach (18 maja 1712) - kardynał-prezbiter S. Marcello; biskup Ołomuńca; protektor Niemiec
- Giovanni Battista Tolomei, S.J. (18 maja 1712) - kardynał-prezbiter S. Stefano al Monte Celio; kamerling Św. Kolegium Kardynałów
- Benedetto Odescacalchi Erba (30 stycznia 1713) - kardynał-prezbiter SS. Nereo ed Achilleo; arcybiskup Mediolanu
- Henri Thiard de Bissy (29 maja 1715) - kardynał-prezbiter [bez tytułu]; biskup Meaux
- Innico Caracciolo (29 maja 1715) - kardynał-prezbiter S. Tommaso in Parione; biskup Aversa
- Bernardino Scotti (29 maja 1715) - kardynał-prezbiter S. Pietro in Montorio
- Niccolò Caracciolo (16 grudnia 1715) - kardynał-prezbiter S. Martino ai Monti; arcybiskup Kapui
- Giovanni Battista Patrizi (16 grudnia 1715) - kardynał-prezbiter SS. IV Coronati; legat w Ferrarze
- Nicolò Gaetano Spinola (16 grudnia 1715) - kardynał-prezbiter S. Sisto
- Giberto Bartolomeo Borromeo (15 marca 1717) - kardynał-prezbiter S. Alessio; biskup Novary; tytularny patriarcha Antiochii
- Imre Csáky (12 lipca 1717) - kardynał-prezbiter [bez tytułu]; arcybiskup Kalocsa-Bács
- Giorgio Spinola (29 listopada 1719) - kardynał-prezbiter S. Agnese fuori le mura
- Cornelio Bentivoglio (29 listopada 1719) - kardynał-prezbiter S. Girolamo degli Schiavoni; legat w Romanii
- Thomas Philip Wallrad d'Hénin-Liétard d'Alsace-Boussu de Chimay (29 listopada 1719) - kardynał-prezbiter [bez tytułu]; arcybiskup Mechelen
- Gianfrancesco Barbarigo (29 listopada 1719) - kardynał-prezbiter [bez tytułu]; biskup Brescii
- Michael Friedrich Althan (29 listopada 1719) - kardynał-prezbiter S. Sabina; biskup Vác
- Giovanni Battista Salerni, S.J. (29 listopada 1719) – kardynał-prezbiter S. Prisca (opuścił konklawe z powodu choroby)
- Álvaro Cienfuegos Villazón, S.J. (30 września 1720) - kardynał-prezbiter S. Bartolomeo all’Isola; biskup Katanii
- Benedetto Pamphili, O.S.Io.Hieros. (1 września 1681) - kardynał-diakon S. Maria in Via Lata; protodiakon Św. Kolegium Kardynałów; bibliotekarz Św. Kościoła Rzymskiego; archiprezbiter Bazyliki Laterańskiej; prefekt Trybunału Apostolskiej Sygnatury Łaski
- Pietro Ottoboni (7 listopada 1689) - kardynał-diakon S. Lorenzo in Damaso; wicekanclerz Św. Kościoła Rzymskiego; archiprezbiter Bazyliki Liberiańskiej; protektor Francji
- Giuseppe Renato Imperiali (13 lutego 1690) - kardynał-diakon S. Giorgio in Velabro; prefekt Św. Kongregacji Dobrego Rządu; prefekt Św. Kongregacji Dyscypliny Zakonnej
- Lorenzo Altieri (13 listopada 1690) - kardynał-diakon S. Agata in Suburra
- Carlo Colonna (17 maja 1706) - kardynał-diakon S. Angelo in Pescheria
- Annibale Albani (23 grudnia 1711) - kardynał-diakon S. Maria in Cosmedin; kamerling Św. Kościoła Rzymskiego; archiprezbiter Bazyliki Watykańskiej; prefekt Fabryki Św. Piotra; gubernator Frascati i Castelgandolfo; protektor Polski; ambasador Austrii wobec Stolicy Apostolskiej
- Curzio Origo (18 maja 1712) - kardynał-diakon S. Eustachio
- Damian Hugo Philipp von Schönborn (30 stycznia 1713) - kardynał-diakon S. Nicola in Carcere Tulliano; biskup Spiry
- Fabio Olivieri (6 maja 1715) - kardynał-diakon SS. Vito e Modesto; sekretarz Listów Apostolskich
- Giulio Alberoni (12 lipca 1717) - kardynał-diakon S. Adriano; biskup Malagi
Wśród elektorów było 48 Włochów, 3 Francuzów (w tym jeden d'Hénin-Liétard, był poddanym cesarza), 3 Niemców, 1 Węgier i 1 Hiszpan.
44 elektorów mianował Klemens XI, pięciu Innocenty XII, pięciu Aleksander VIII, po jednym Innocenty XI (Pamphili) i Klemens X (Orsini).
Zgodnie z regułami kanonicznymi na konklawe zostało zaproszonych dwóch kardynałów, którzy w chwili śmierci Klemensa XI byli ekskomunikowani, jednak tylko jeden z nich (Alberoni) skorzystał z tego zaproszenia (francuski kardynał Noailles wymówił się z powodu zaawansowanego wieku).
[edytuj] Nieobecni
12 kardynałów (trzech Włochów, czterech Francuzów, dwóch Portugalczyków, dwóch Hiszpanów i Niemiec):
- Galeazzo Marescotti (27 maja 1675) – kardynał-prezbiter S. Lorenzo in Lucina; protoprezbiter Św. Kolegium Kardynałów
- Louis-Antoine de Noailles (21 czerwca 1700) – kardynał-prezbiter S. Maria sopra Minerva; arcybiskup Paryża
- Lorenzo Fieschi (17 maja 1706) – kardynał-prezbiter S. Maria della Pace; arcybiskup Genui
- Christian August von Sachsen-Zeitz (17 maja 1706) – kardynał-prezbiter [bez tytułu]; arcybiskup Esztergom i prymas Węgier; administrator diecezji Györ; protektor Niemiec; najwyższy kanclerz Królestwa Węgier
- Nuno da Cunha e Attaíde (18 maja 1712) – kardynał-prezbiter [bez tytułu]; inkwizytor generalny Portugalskiej Inkwizycji; tytularny biskup Targa
- Léon Potier de Gesvres (29 listopada 1719) – kardynał-prezbiter [bez tytułu]; arcybiskup Bourges
- François de Mailly (29 listopada 1719) – kardynał-prezbiter [bez tytułu]; arcybiskup Reims
- Luis Antonio Belluga y Moncada, Orat. (29 listopada 1719) – kardynał-prezbiter [bez tytułu]; biskup Cartagena
- José Pereira de la Cerda (29 listopada 1719) – kardynał-prezbiter [bez tytułu]; biskup Faro
- Carlos de Borja-Centelles y Ponce de León (30 września 1720) – kardynał-prezbiter [bez tytułu]; patriarcha Indii Zachodnich; tytularny arcybiskup Trebizondu
- Melchior de Polignac (18 maja 1712) – kardynał-diakon [bez tytułu]
- Carlo Maria Marini (29 maja 1715) – kardynał-diakon S. Maria in Aquiro
94-letni protoprezbiter Marescotti otrzymał nominację od Klemensa X, kardynał Noailles - od Innocentego XII, a pozostałych 10 - od Klemensa XI.
[edytuj] Frakcje
Św. Kolegium dzieliło się na cztery duże frakcje:
- Partia francusko-hiszpańska – po raz pierwszy od XV wieku hiszpańscy i francuscy kardynałowie stali po tej same stronie. Liderami tej partii byli m.in. Ottoboni i Acquaviva d’Aragona, protektorzy obu Burbońskich dworów.
- Partia cesarska – liderem tej partii byli cesarski minister Althan.
- Partia "klementyńska" - jej liderem był kardynał Annibale Albani, bratanek Klemensa XI, pełniący jednocześnie funkcję ambasadora Austrii. Grupowała znaczącą część nominatów Klemensa XI.
- Gorliwi – ugrupowanie sprzeciwiające się świeckim ingerencjom na konklawe i dążące do wybierania kandydatów najbardziej wartościowych, niezależnie od ewentualnych zastrzeżeń natury politycznej. Liderem tego ugrupowania był kardynał Fabroni.
Liczba papabile na tym konklawe sięgała aż 30 (m. in. Orsini, Imperiali, Pamphili, Barbarigo, Tanara, Pignatelli, Conti, Paolucci). Kandydatem Austriaków, dobrze widzianym także przez Gorliwych, był Francesco Pignatelli, natomiast Francuzów - 66-letni Michelangelo de’ Conti. Albani oficjalnie popierał kandydata Austrii, jednak w rzeczywistości chciał doprowadzić do wyboru sekretarza stanu swojego wuja Fabrizio Paolucci. Spore szanse miał też Lorenzo Corsini.
[edytuj] Przebieg konklawe
Konklawe rozpoczęło się 31 marca z udziałem zaledwie 27 kardynałów. Do 9 kwietnia liczba elektorów osiągnęła zaledwie 40, czternastu kolejnych przybyło w ciągu następnych dni, jako ostatni 7 maja dotarli cesarscy kardynałowie Thomas Philip Wallrad d'Hénin-Liétard d'Alsace-Boussu de Chimay i Damian Hugo Philipp von Schönborn. W międzyczasie kardynał Parraciani opuścił konklawe ze względów zdrowotnych (zmarł dzień po jego zakończeniu).
Dość nieoczekiwanie od samego początku najwięcej głosów otrzymywał kardynał Fabrizio Paolucci. Jego głównym promotorem był kardynał Albani, zyskał on także poparcie Gorliwych. Albani, korzystając ze stosunkowo niewielkiej liczby elektorów, chciał doprowadzić do zakończenia konklawe zanim przypedzie większość kardynałów reprezentujących europejskie dwory. W drugim głosowaniu Paolucciemu zabrakło zaledwie trzech głosów do wymaganej większości, jednak kardynał Althan w imieniu cesarza Leopolda I zgłosił wówczas oficjalne weto wobec tej kandydatury. Kardynałowie nie zdecydowali się na dalsze popieranie kandydata wyraźnie odrzuconego przez dwór w Wiedniu i od tego momentu, mimo sympatii większości purpuratów dla sekretarza stanu, liczba oddawanych na niego głosów gwałtownie spadła. W ciągu kwietnia rozważano jeszcze kilka innych kandydatur, z których najpoważniejsza wydawała się kandydatura Pignatellego, którą blokował jednak fakt, że był on nieobecny. Kiedy wreszcie Pignatelli dotarł 1 maja na konklawe, oficjalne weto przeciwko niemu złożyli Hiszpanie. Wówczas Francuzi zaproponowali swojego kandydata Contiego i zdołali przekonać do niego kardynałów Althana i Albaniego, co przesądziło o wyniku konklawe.
[edytuj] Wybór Innocentego XIII
8 maja 1721 kardynał Conti otrzymał 54 z 55 oddanych głosów. Tylko on sam zagłosował na dziekana Św. Kolegium Sebastiano Antonio Tanara. Zaakceptował wybór, przyjmując imię Innocenty XIII, na cześć Innocentego III, pierwszego papieża z rodu Conti. 18 maja podczas uroczystej inauguracji pontyfikatu protodiakon Pamphili nałożył tiarę na jego głowę. 16 listopada Innocenty XIII objął w posiadanie Bazylikę Laterańską, będącą kościołem katedralnym biskupa Rzymu.
[edytuj] Źródła
- Lista uczestników konklawe 1721
- Sede Vacante 1721
- The Triple Crown
- Papal Library
- Ludwig von Pastor "History of the Popes vol. XXXIV", Londyn 1941
| Poprzednik Konklawe 1700 |
1721 Innocenty XIII |
Następca Konklawe 1724 |

