Konklawe 1724

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Konklawe 20 marca – 29 maja 1724 – konklawe, które wybrało Benedykta XIII na następcę Innocentego XIII.

Spis treści

Śmierć Innocentego XIII [edytuj]

Innocenty XIII zmarł 7 marca 1724 roku. Jego pontyfikat trwał niespełna trzy lata i charakteryzował się uległością Stolicy Apostolskiej wobec europejskich mocarstw (m. in. uznał panowanie cesarza Karola VI na Sycylii). Mianował zaledwie trzech nowych kardynałów, w tym swojego brata Bernardo Maria Conti.

Lista uczestników [edytuj]

W chwili śmierci Innocentego XIII w skład Świętego Kolegium wchodziło 66 kardynałów. W konklawe wzięło udział 54 z nich, ale jeden zmarł w jego trakcie:

Ośmiu elektorów pochodziło spoza Włoch, w tym trzech Hiszpanów (Moncada, Borja i pozostający w służbie austriackiej Cienfuegos), trzech Francuzów (Rohan, Bissy i Polignac) i jeden Portugalczyk. Większość (41) została mianowana przez Klemensa XI (1700 – 1721), pięciu mianował Aleksander VIII (1689 – 1691), czterech Innocenty XII (1691 – 1700), dwóch Innocenty XIII (1721 – 1724), jednego (Orsini) Klemens X (1670 – 1676) i jednego (Pamphili) Innocenty XI (1676 – 1689).

Nieobecni [edytuj]

12 kardynałów, w tym 10 z nominacji Klemensa XI i po jednym z nominacji Klemensa X i Innocentego XII:

Podziały w kolegium kardynalskim. Kandydaci na papieża [edytuj]

Święte Kolegium dzieliło się na cztery stronnictwa[1]:

  • Partia burbońska – kardynałowie reprezentujący interesy burbońskich władców Francji i Hiszpanii: Rohan (lider), Acquaviva (protektor Hiszpanii), Bissy, Polignac, Bentivoglio, Ottoboni (protektor Francji), Gualterio, Moncada, Borja
  • Partia cesarska – frakcja poddanych i stronników cesarza austriackiego. Liderem tej partii był cesarski ambasador Cienfuegos. Należało do niej kilku kardynałów włoskich z posiadłości Habsburgów austriackich na Półwyspie Apenińskim: Giudice i Salerni z królestwa Neapolu, oraz Borromeo, Cusani, Erba-Odescalchi z księstwa Mediolanu.
  • Zelanti (Gorliwi) – kardynałowie głoszący wolę wyboru najlepszego kandydata bez względu na interesy polityczne. Tę najliczniejszą frakcję tworzyli kardynałowie Imperiali (lider), Fabroni, Pignatelli, Ruffo, Orsini, Pamphili, Altieri, Barberini, Tanara, Paolucci, Sacripanti, Boncompagni, Tolomei, Innico Caracciolo, Davia, Barbarigo, Spada, Alberoni, Conti, Giorgio i Niccolo Spinola, Origo, Colonna, Marini, Piazza, Gozzadini
  • Partia "klementyńska" – nominaci Klemensa XI nie należący do frakcji politycznych ani do Zelantów: Annibale Albani (lider), jego brat Alessandro Albani (mianowany przez Innocentego XIII), Olivieri, Bussi, Corsini, Zondadari, Priuli, Corradini, Vallemani, Pico della Mirandola, Patrizi i Scotti.

Kardynał Pereira de Lacerda był przedstawicielem Portugalii.

W porównaniu do poprzedniego konklawe doszło więc do pewnych przetasowań; wzmocnieniu uległa przede wszystkim frakcja Gorliwych m. in. przez akces do niej kardynała Giulio Alberoni[2].

Za papabile uważanych było szesnastu kardynałów: Pamphili, Tanara, Spada, Boncompagni, Imperiali, Orsini, Gozzadini, Fabroni, Corradini, Paolucci, Corsini, Bussi, Sacripanti, Olivieri, Zondadari i Ruffo[3]. Głownymi kandydatami Gorliwych byli Imperiali i Paolucci, a Albaniego – Bussi i Olivieri[4].

Przebieg konklawe [edytuj]

Konklawe rozpoczęło się 20 marca z udziałem zaledwie 32 kardynałów. Mszę inauguracyjną celebrował kardynał Francesco del Giudice. W następnych tygodniach dotarło jeszcze 23 purpuratów. 21 marca przybyli kardynałowie Vallemani i Pico della Mirandola, 22 marca Gozzadini, Piazza i Corradini, 23 marca Spada, 25 marca Marini, 26 marca Pignatelli i Ruffo, 28 marca Bentivoglio i Orsini. Na koniec marca było zatem 43 elektorów. 2 kwietnia dotarł Barbarigo, 6 kwietnia Innico Caracciolo, 12 kwietnia Davia i Rohan, a 14 kwietnia Bissy. 15 kwietnia przybył kardynał Boncompagni, ale tego samego dnia chory dziekan Tanara opuścił konklawe na stałe (zmarł 5 maja 1724). 29 kwietnia dotarli kardynałowie Erba-Odescalchi i Borromeo, 25 kwietnia Polignac, a 30 kwietnia Cusani. Między 23 a 29 kwietnia czasowo poza konklawe przebywał kardynał Rohan. Z końcem kwietnia było zatem 52 elektorów. 14 maja dotarł kardynał Belluga, a 15 maja Borja, ustalając ostateczną liczbę wyborców nowego papieża na 54[5].

W pierwszych dniach obrad Gorliwi podjęli próbę wyboru na papieża kardynała Giuseppe Renato Imperiali, jednak inicjatywa ta spotkała się z ostrą reakcją kardynałów Acquavivy i Gueltieriego, tymczasowych reprezentantów Hiszpanii i Francji, którzy zaprotestowali przeciwko próbie wyboru papieża przed przybyciem oficjalnych przedstawicieli mocarstw katolickich. Ponieważ protest ten poparł kamerling Albani, inicjatywa Gorliwych skończyła się niepowodzeniem[6].

Następnie Gorliwi wysunęli kandydaturę Fabrizio Paolucciego, byłego sekretarza stanu. Na poprzednim konklawe Austria zawetowała jego kandydaturę, jednak tym razem cesarski ambasador, kardynał Cienfuegos był mu przychylny i wysłał do Wiednia prośbę o zgodę na jego poparcie. Jednak instrukcje, jakie otrzymał z Wiednia w dniu 25 marca, były jednoznaczne: Paolucci, a także Olivieri, Bussi, Sacripanti i Origo nie mają akceptacji cesarza, mają ją natomiast kardynałowie Pamphili, Vallemani, Spada, Piazza, Corradini, Caracciolo, Tanara, Gozzadini, Orsini, Ruffo, Colonna, Davia, Boncompagni, Pico della Mirandola i Pignatelli. W tym stanie rzeczy kandydatura ta musiała zostać wycofana[7].

12 kwietnia przybył na konklawe kardynał Rohan, który niemal natychmiast wszedł w sojusz z Albanim. Wysunęli oni kandydaturę jezuickiego kardynała Olivieri, kuzyna Albaniego. Inicjatywa ta skończyła się jednak totalnym fiaskiem, gdyż wyszło na jaw, że Olivieri poczynił Francuzom szereg obietnic w zamian za poparcie w wyborach, m. in. nominacje kardynalskie dla duchownych wskazanych przez króla Francji oraz poparcie dla francuskiego kandydata do tronu parmeńskiego. Gorliwi oraz przedstawiciele partii cesarskiej zarzucili Olivieriemu i Albaniemu symonię i bez trudu zebrali dostateczną ilość głosów, by zablokować wybór jezuity[8].

15 kwietnia ciężko chory kardynał Tanara opuścił konklawe i zmarł 5 maja 1724 w wieku 74 lat. Nowym dziekanem Świętego Kolegium został kardynał Vincenzo Orsini, arcybiskup Benewentu[5].

29 kwietnia do Rzymu przybył ambasador nadzwyczajny cesarza, hrabia Maximilian Ulrich Kaunitz, który natychmiast nawiązał kontakt z kardynałem Cienfuegosem. W rezultacie frakcja cesarska wysunęła kandydaturę kardynała Piazza. W wyniku zręcznej agitacji Cienfuegosa poparcia udzielili mu Francuzi oraz część Gorliwych. 12 maja Piazza mógł liczyć już na 32 głosy i prawdopodobnie by wygrał, gdyby nie błąd taktyczny popełniony przez Cienfuegosa – w swojej kampanii na rzecz tego kandydata pominął on Annibale Albaniego. Wpływowy kamerling, urażony próbą dokonania wyboru poza jego plecami, zaczął czynić wszystko, by utrącić kandydaturę kardynała Piazza, zarzucając mu m. in. sprzyjanie herezji jansenistycznej. Wskutek jego działań większość Gorliwych, wśród których było wielu papabili, odmówiło poparcia Piazzy. Albani zdołał również przeciągnąć na swoją stronę hiszpańskich kardynałów Belluga Moncada i Borję, którzy przybyli dopiero 14 i 15 maja. W rezultacie Albani uzbierał aż 24 głosy przeciwko Piazzy (w tym 14 oddawanych na Orsiniego i 10 na Fabroniego), co wystarczało z nawiązką do zablokowania jego wyboru[9].

Udaremniwszy wybór Piazzy, Albani zaproponował kandydaturę 75-letniego dominikanina Vincenzo Maria Orsini, arcybiskupa Benewentu i dziekana Świętego Kolegium. Był on powszechnie szanowanym przedstawicielem partii Gorliwych, prowadził skromne i surowe życie, mimo godności kardynalskiej w dalszym ciągu uznawał nad sobą władzę generała zakonu dominikanów. Uchodził za całkowicie apolitycznego duszpasterza, co okazało się jego główną zaletą w oczach europejskich dworów. 23 maja Orsini otrzymał już 26 głosów, a dzień później 27. Wszystkie stronnictwa poparły go, jedynie Cienfuegos początkowo się wahał, wciąż mając nadzieję na przeforsowanie Piazzy. Chcąc zyskać na czasie oświadczył, że musi uzyskać formalną zgodę cesarza, jednak stronnicy Orsiniego dali mu do zrozumienia, że kandydat ten ma już wymaganą większość i wszelka zwłoka z jego strony może doprowadzić jedynie do tego, że wybór nowego papieża odbędzie się z pominięciem frakcji cesarskiej. Ponadto kilku kardynałów przekonało go, że Orsini jest lojalnym poddanym cesarza. W tej sytuacji Cienfuegos, po kilkudniowych konsultacjach z ambasadorem Kaunitzem, zdecydował się na poparcie Orsiniego[10].

Wybór Benedykta XIII [edytuj]

Wieczorem 28 maja kardynał Belluga Moncada poinformował Orsiniego o osiągniętym konsensusie co do jego osoby, na co ten zareagował odmową, tłumacząc, że nie jest godnym tego zaszczytu. W porannym głosowaniu 29 maja na Orsiniego padło trzydzieści głosów, o sześć mniej niż wymagana większość. Ponieważ jednak wciąż opierał się przed nominacją, nie przeprowadzono akcesu, lecz wyznaczono delegację kardynałów, złożoną z Annibale Albaniego, Tolomei i Corradiniego, celem przekonania go do akceptacji woli Świętego Kolegium. Po trzech godzinach perswazji i nacisków starzec skapitulował. W popołudniowym głosowaniu otrzymał głosy wszystkich elektorów oprócz swojego, który oddał na Paolucciego[11].

Przez pamięć dla błogosławionego Benedykta XI, czternastowiecznego papieża z zakonu dominikanów, Orsini przybrał imię Benedykta XIV, krótko potem jednak zmienił je na Benedykt XIII, gdyż poprzedni Benedykt XIII był antypapieżem obediencji awiniońskiej. 4 czerwca został koronowany przez protodiakona Benedetto Pamphili, a 24 września odbył uroczysty ingres do Bazyliki Laterańskiej[12].

Przypisy

  1. ↑ Zob. Ferdinando Petruccelli della Gattina, Histoire diplomatique des conclaves, Volume IV, Bruksela 1864, s. 22 i nast.; Pastor, s. 98-101 i 104-105; Sede Vacante 1724; The Triple Crown.
  2. ↑ Sede Vacante 1724; The Triple Crown
  3. ↑ Pastor, s. 100.
  4. ↑ Pastor, s. 100-101.
  5. ↑ 5,0 5,1 Ritzler, s. 34.
  6. ↑ Pastor, s. 100-101; The Triple Crown.
  7. ↑ Pastor, s. 102.
  8. ↑ Pastor, s. 101-102; The Triple Crown.
  9. ↑ Pastor, s. 104-105; Sede Vacante 1724.
  10. ↑ Pastor, s. 105-107; Sede Vacante 1724.
  11. ↑ Pastor, s. 106-107; Sede Vacante 1724.
  12. ↑ Pastor, s. 107; Sede Vacante 1724; Ritzler, s. 34.

Bibliografia [edytuj]

  • Ludwig von Pastor: History of the Popes. T. 34. St. Louis: 1941. (ang.)
  • Remigius Ritzler: Hierarchia Catholica. T. V. Münster: 1952. (łac.)

Uzupełniające źródła internetowe [edytuj]

Poprzednie
Konklawe 1721		 Wybrany papież:
Benedykt XIII		 Następne
Konklawe 1730
p • d • e
Papieskie elekcje i konklawe
Elekcje w XI wieku
1061 • 1073 • 1086 • 1088 • 1099
 Sede vacante.svg
Elekcje w XII wieku
1118 • 1119 • 1124 • 1130 • 1143 • 1144 • 1145 • 1153 • 1154 • 1159 • 1164 (antypapież) • 1168 (antypapież) • 1181 • 1185 • 1187 (październik) • 1187 (grudzień) • 1191 • 1198
Elekcje/konklawe w XIII wieku
Konklawe w XIV wieku
Konklawe w XV wieku
Konklawe w XVI wieku
Konklawe w XVII wieku
1605 (marzec) • 1605 (maj) • 1621 • 1623 • 1644 • 1655 • 1667 • 1669–1670 • 1676 • 1689 • 1691 • 1700
Konklawe w XVIII wieku
1721 • 1724 • 1730 • 1740 • 1758 • 1769 • 1774–1775 • 1799–1800
Konklawe w XIX wieku
1823 • 1829 • 1830–1831 • 1846 • 1878
Konklawe w XX wieku
Konklawe w XXI wieku
Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Konklawe_1724&oldid=36389467”