Konklawe 1769

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Konklawe 15 II – 19 V 1769 – konklawe, które wyniosło na tron papieski Klemensa XIV.

Spis treści

[edytuj] Śmierć Klemensa XIII. Kwestia jezuicka

Klemens XIII zmarł na zawał serca 2 lutego 1769 w przeddzień konsystorza, na którym miała być omawiana kwestia kasaty zakonu jezuitów. Stolica Apostolska już od kilku lat poddawana była ostrym naciskom ze strony katolickich dworów (zwł. monarchii burbońskich) na zniesienie tego zakonu, uchodzącego za podporę papiestwa. W 1759 wygnano jezuitów z Portugalii, 1762 – z Francji, 1767 – z Hiszpanii, 1768 – z królestwa Sycylii i Neapolu oraz księstwa Parmy i Piacenzy. Klemens XIII bronił Towarzystwa Jezusowego (m. in. w bulli „Apostolicum pascendi” z 7 stycznia 1765), był jednak pod coraz większą presją. Aby wymusić dekret o kasacie, w styczniu 1769 Francja zajęła posiadłości papieskie wokół Awinionu, a Hiszpanie i Neapolitańczycy – Benewent i Pontecorvo.

[edytuj] Lista uczestników

W konklawe prawdopodobvnie wzięło udział wszystkich 57 kardynałów, choć 11 z nich przybyło dopiero w maju, na krótko przed wyborem nowego papieża, i niektóre opracowania nie uwzględniają ich, podając liczbę 46 lub 47 elektorów. Tych 11 kardynałów jest oznaczonych kursywą:

  • Federico Marcello Lante (9 września 1743) - kardynał-biskup Porto e Santa Rufina; subdziekan Św. Kolegium Kardynałów; prefekt Św. Kongregacji Dobrego Rządu; gubernator Balneario
  • Giacomo Oddi (9 września 1743) - kardynał-prezbiter S. Lorenzo in Lucina; protoprezbiter Św. Kolegium Kardynałów; arcybiskup Viterbo e Toscanella
  • Giuseppe Maria Castelli (24 września 1759) - kardynał-prezbiter S. Alessio; prefekt Św. Kongregacji Rozkrzewiania Wiary
  • Gaetano Fantuzzi (24 września 1759) - kardynał-prezbiter S. Pietro in Vincoli; prefekt Św. Kongregacji Kościelnych Immunitetów
  • Pietro Girolamo Guglielmi (24 września 1759) - kardynał-prezbiter SS. Trinita al Monte Pincio; kamerling Św. Kolegium Kardynałów
  • Lorenzo Ganganelli, O.F.M.Conv. (24 września 1759) - kardynał-prezbiter SS. XII Apostoli
  • Marcantonio Colonna (24 września 1759) - kardynał-prezbiter S. Maria della Pace; wikariusz generalny diecezji rzymskiej; prefekt Św. Kongregacji ds. Rezydencji Biskupów; przewodniczący Św. Kongregacji ds. Wizytacji Apostolskich; archiprezbiter Bazyliki Liberiańskiej
  • Pietro Pamphili (26 września 1766) - kardynał-prezbiter S. Maria in Trastevere
  • Alessandro Albani (16 lipca 1721) - kardynał-diakon S. Maria in Via Lata; komendatariusz diakonii S. Maria in Cosmedin; protodiakon Św. Kolegium Kardynałów; bibliotekarz Św. Kościoła Rzymskiego; protektor Austrii i królestwa Sardynii
  • Flavio II Chigi (26 listopada 1753) - kardynał-diakon S. Maria in Portico; prefekt Św. Kongregacji ds. Obrzędów
  • Nicola Perrelli (24 września 1759) - kardynał-diakon S. Giorgio in Velabro
  • Andrea Corsini (24 września 1759) - kardynał-diakon S. Angelo in Pescheria
  • Andrea Negroni (18 lipca 1763) - kardynał-diakon SS. Vito e Modesto; sekretarz Listów Apostolskich
  • Saverio Canale (26 września 1766) - kardynał-diakon S. Maria della Scala
  • Benedetto Veterani (26 września 1766) - kardynał-diakon SS. Cosma e Damiano; prefekt Św. Kongregacji Indeksu

34 elektorów zostało nominowanych przez Klemensa XIII, a 21 – przez Benedykta XIV. Alessandro Albani dostał kapelusz kardynalski od Innocentego XIII, a Neri Maria Corsini – od Klemensa XII.

[edytuj] Podziały frakcyjne

Konklawe 1769 zostało w całości zdominowane przez problem jezuicki. Kardynałowie dzielili się na partię pro-jezuicką (tzw. Gorliwi) i anty-jezuicką (kardynałowie koron). Ta pierwsza była nieco liczniejsza, nie na tyle jednak, by móc przeforsować samodzielnie własnego kandydata. Kardynałowie koron dzielili się na poszczególne frakcje narodowe (w tym francuską, hiszpańską, austriacką), ale na tym konklawe działali zgodnie w celu wybrania papieża, który rozwiąże Towarzystwo Jezusowe. Ambasadorowie i protektorzy Francji, Hiszpanii i Neapolu mieli instrukcje nakazujące blokowanie wszystkich pro-jezuickich kandydatur, Hiszpanie domagali się wręcz podpisania kapitulacji wyborczej, zobowiązującej elekta do kasaty zakonu. Za papabile uważano 28 purpuratów. Dwory Burbońskie przygotowały dla swoich przedstawicieli listy kandydatów możliwych do zaakceptowania oraz tych, do których wyboru należy za wszelką cenę nie dopuścić. Hiszpania i Neapol za akceptowalnych uznały 11 kardynałów, Francja - tylko 3.

[edytuj] Konklawe

Konklawe zebrało się 15 lutego, początkowo z udziałem 27 kardynałów. Do 30 kwietnia liczba elektorów wzrosła do 46, a ostatecznie w końcowym głosowaniu 19 maja wzięło udział wszystkich 57 purpuratów. Wydarzeniem bez precedensu była marcowa wizyta cesarza Józefa II Habsburga. Cesarz został wpuszczony na konklawe i przez dwa tygodnie dyskutował z obecnymi tam kardynałami. Na szczęście nie wywierał na nich żadnych nacisków, ograniczając się do wyrażenia życzenia, by wybrano papieża zdolnego wykonywać swą władzę doczesną z należnym szacunkiem dla książąt, sam fakt był jednak bardzo znamienny.

W pierwszych głosowaniach najwięcej głosów otrzymywał kandydat Gorliwych Chigi, ale frakcja antyjezuicka, początkowo pod wodzą Orsiniego, później (od końca marca) pod wodzą kardynała de Bernis, była wystarczająco silna, by blokować jego wybór. Pod koniec marca przybył kardynał de Bernis, lider partii burbońskiej. Od razu nawiązał on stały kontakt z francuskim ambasadorem Markizem d'Aubeterre, co było wbrew obowiązującym przepisom. Ambasador naciskał na niego, aby żądał od kandydatów złożenia obietnicy rozwiazania zakonu jezuitów. De Bernis odrzucał te sugestie, tłumacząc, że byłoby to sprzeczne z prawem kanonicznym, jednak w ciągu następnych kilku tygodni odrzucał konsekwentnie wszystkie kandydatury, które uznał za sprzyjające jezuitom. W ten sposób skreślono dwudziestu trzech z dwudziestu ośmiu papabile, m. in. Chigi, Sersale, Fantuzzi, Cavalchini, Colonna, Branciforte, Stoppani, Pozzobonelli i wielu innych. 27 kwietnia przybyli wreszcie długo oczekiwani kardynałowie hiszpańscy Solis i La Cerda, co umożliwiło rozpoczęcie na serio obrad konklawe i zarazem stanowiło punkt zwrotny, gdyż Hiszpanie, mający mniej skrupułów niż de Bernis, niemal od razu przejęli inicjatywę. Francesco Solis, wspomagany przez kardynała Malvezzi, zwrócił uwagę elektorów na jedynego zakonnika w Św. Kolegium, franciszkanina Lorenzo Ganganelli. Otrzymał on kapelusz kardynalski w 1759 dzięki protekcji generała jezuitów Lorenzo Ricci, w następnych latach jednak dystansował się od Towarzystwa. Sondowany przez Hiszpanów Ganganelli oświadczył, że zgodnie z prawem kanonicznym papież może rozwiązać każdy zakon, a więc także jezuicki, i zarazem zadeklarował, że uczyni wszystko, by utrzymać dobre stosunki z mocarstwami katolickimi. W tym stanie rzeczy Hiszpanie i Francuzi nie wahali się już dłużej i udzielili mu poparcia. Rychło okazało się, że również Gorliwi nie są mu przeciwni, gdyż uważali go za kandydata neutralnego, a nawet sympatyzującego z jezuitami, którym w końcu zawdzięczał bardzo wiele (od edukacji począwszy, a na nominacji kardynalskiej skończywszy). Kluczowe okazały się rozmowy hiszpańskich kardynałów z kardynałami Alessandro i Gianfrancesco Albani. W tej sytuacji Gorliwi poparli Ganganelliego.

Wyniki głównych kandydatów w głosowaniach między 27 kwietnia a 19 maja były następujące:

  • 27 kwietnia – Fantuzzi – 10; Colonna – 9; Pozzobonelli – 6; Stoppani – 5; Ganganelli – 5
  • 28 kwietnia – Fantuzzi – 9; Colonna – 9; Pozzobonelli – 7; Stoppani – 6; Ganganelli – 4
  • 29 kwietnia – Colonna – 11; Fantuzzi – 8; Stoppani – 5; Pozzobonelli – 4; Ganganelli – 4
  • 30 kwietnia – Colonna – 11; Fantuzzi – 8; Stoppani – 5; Pozzobonelli – 4; Ganganelli – 4
  • 1 maja – Colonna – 11; Fantuzzi – 9; Stoppani – 4; Pozzobonelli – 4; Ganganelli – 4
  • 2 maja – Colonna – 11; Fantuzzi – 9; Stoppani – 4; Pozzobonelli – 4; Ganganelli – 4
  • 3 maja – Colonna – 9; Fantuzzi – 9; Stoppani – 5; Pozzobonelli – 4; Ganganelli – 4
  • 4 maja – Colonna – 10; Fantuzzi – 9; Stoppani – 4; Ganganelli – 4; Pozzobonelli – 2
  • 5 maja – Fantuzzi – 10; Colonna – 9; Stoppani – 4; Ganganelli – 4; Pozzobonelli – 3
  • 6 maja – Fantuzzi – 11; Stoppani – 7; Colonna – 6; Ganganelli – 4; Pozzobonelli – 4
  • 7 maja – Colonna – 8; Fantuzzi – 7; Stoppani – 6; Ganganelli – 4; Pozzobonelli – 4
  • 8 maja – Colonna – 9; Stoppani – 6; Fantuzzi – 5; Ganganelli – 4; Pozzobonelli – 3
  • 9 maja – Colonna – 11; Stoppani – 6; Fantuzzi – 5; Pozzobonelli – 4; Ganganelli – 3
  • 10 maja – Colonna – 11; Stoppani – 7; Pozzobonelli – 5; Fantuzzi – 4; Ganganelli – 4
  • 11 maja – Colonna – 11; Pozzobonelli – 6; Stoppani – 5; Ganganelli – 5; Fantuzzi – 3
  • 12 maja – Colonna – 11; Pozzobonelli – 6; Stoppani – 6; Ganganelli – 6; Fantuzzi – 5
  • 13 maja – Colonna – 13; Stoppani – 7; Pozzobonelli – 6; Ganganelli – 5; Fantuzzi – 5
  • 14 maja – Colonna – 11; Ganganelli – 10; Pozzobonelli – 9; Stoppani – 8; Fantuzzi – 4
  • 15 maja – Colonna – 11; Stoppani – 11; Ganganelli – 10; Pozzobonelli – 9; Fantuzzi – 5
  • 16 maja – Colonna – 11; Ganganelli – 10; Pozzobonelli – 8; Stoppani – 8; Fantuzzi – 4
  • 17 maja – Colonna – 12; Pozzobonelli – 12; Ganganelli – 10; Stoppani – 5; Fantuzzi – 1
  • 18 maja – Ganganelli – 19; Colonna – 13; Pozzobonelli – 11; Stoppani – 6; Fantuzzi – 1
  • 19 maja – Ganganelli – 56; Rezzonico – 1

[edytuj] Wybór Klemensa XIV

W głosowaniu 19 maja 1769 Lorenzo Ganganelli otrzymał głosy wszystkich elektorów z wyjątkiem własnego, który oddał na bratanka zmarłego papieża, kamerlinga Carlo Rezzonico. Dla upamiętnienia Klemensa XIII, który mianował go kardynałem, przybrał imię Klemens XIV. 28 maja przyjął sakrę biskupią z rąk Federico Marcello Lante, kardynała-biskupa Porto e Santa Rufina i subdziekana Św. Kolegium Kardynałów, a 4 czerwca został uroczyście koronowany przez protodiakona Alessandro Albani.

[edytuj] Źródła

Poprzednik
Konklawe 1758		 1769
Klemens XIV		 Następca
Konklawe 1774-1775
p • d • e
Papieskie elekcje i konklawe
Elekcje w XI wieku

1061 • 1073 • 1086 • 1088 • 1099
Elekcje w XII wieku

1118 • 1119 • 1124 • 1130 • 1143 • 1144 • 1145 • 1153 • 1154 • 1159 • 1164 (antypapież) • 1168 (antypapież) • 1181 • 1185 • 1187 (Październik) • 1187 (Grudzień) • 1191 • 1198
Elekcje/konklawe w XIII wieku

1216 • 1227 • 1241 • 1243 • 1254 • 1261 • 1264-1265 • 1268-1271 • 1276 (Styczeń) • 1276 (Lipiec) • 1276 (Sierpień-Wrzesień) • 1277 • 1280-1281 • 1285 • 1287-1288 • 1292-1294 • 1294
Konklawe w XIV wieku

1303 • 1304-1305 • 1314-1316 • 1334 • 1342 • 1352 • 1362 • 1370 • 1378 (papież) • 1378 (antypapież) • 1389 • 1394 (antypapież)
Konklawe w XV wieku

1404 • 1406 • 1409 (antypapież) • 1410 (antypapież) • 1417 • 1423 (antypapież) • 1431 • 1447 • 1455 • 1458 • 1464 • 1471 • 1484 • 1492
Konklawe w XVI wieku

1503 (Wrzesień) • 1503 (Październik) • 1513 • 1521-1522 • 1523 • 1534 • 1549-1550 • 1555 (Kwiecień) • 1555 (Maj) • 1559 • 1565-1566 • 1572 • 1585 • 1590 (Wrzesień) • 1590 (Październik-Grudzień) • 1591 • 1592
Konklawe w XVII wieku

1605 (Marzec) • 1605 (Maj) • 1621 • 1623 • 1644 • 1655 • 1667 • 1669-1670 • 1676 • 1689 • 1691 • 1700
Konklawe w XVIII wieku

1721 • 1724 • 1730 • 1740 • 1758 • 1769 • 1774-1775 • 1799-1800
Konklawe w XIX wieku

1823 • 1829 • 1830-1831 • 1846 • 1878
Konklawe w XX wieku

1903 • 1914 • 1922 • 1939 • 1958 • 1963 • 1978 (Sierpień) • 1978 (Październik)
Konklawe w XXI wieku

2005
 
Źródło: „http://pl.wikipedia.org/wiki/Konklawe_1769”
W innych językach