Konklawe 1799-1800

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Konklawe 1799-1800
Sede vacante.svg
Daty i miejsce
30 listopada 1799 – 14 marca 1800
klasztor św. Jerzego, Wenecja
Główne postacie
Dziekan Giovanni Francesco Albani
Kamerling Vacat
Prokamerling Romoaldo Braschi-Onesti
Protoprezbiter Francesco Carafa
Protodiakon Antonio Maria Doria Pamphili
Wybory
Liczba elektorów
• uczestnicy
• nieobecni

34
11
Wybrany Papież
Jacques-Louis David 018.jpg
Gregorio Barnaba Chiaramonti
Przybrane imię: Pius VII

Konklawe 30 listopada 1799 – 14 marca 1800konklawe, które po śmierci Piusa VI wybrało Piusa VII na jego następcę. Było to jedyne konklawe po Soborze w Konstancji (1417), które odbywało się poza Rzymem (w Wenecji).

Śmierć Piusa VI[edytuj | edytuj kod]

Ostatnie lata długiego, 24-letniego pontyfikatu Piusa VI to okres rewolucji francuskiej i wojen rewolucyjnej Francji. Jedną z głównych aren tych wojen były Włochy, gdzie Francuzi pod dowództwem Napoleona Bonaparte walczyli z Austriakami i podbijali suwerenne dotąd państwa włoskie. Inwazja francuska nie ominęła Państwa Kościelnego, które na mocy Traktatu z Tolentino (1797) poniosło poważne straty terytorialne na rzecz Francji. W lutym 1798 Francuzi wkroczyli do Rzymu, gdzie proklamowano republikę. Papież Pius VI uciekł wtedy do Toskanii, tam jednak został schwytany i wywieziony do Francji jako jeniec. Zmarł w areszcie domowym w Valence 29 sierpnia 1799, a wielu uważało, że nie będzie miał następcy (mawiano „Pius szósty i ostatni”)[1].

Przygotowania do konklawe[edytuj | edytuj kod]

Pius VI w ostatnich latach swojego życia wydał dwie bardzo ważne bulle dotyczące wyboru swego następcy: Christi Ecclesiae regendae mundus (3 stycznia 1797) i Cum nos superiori anno (13 listopada 1798). Z uwagi na dramatyczną sytuację Kościoła zarządził w nich, że wybór jego następcy ma się odbyć tam, gdzie uda się zgromadzić możliwie największą liczbę kardynałów i zapewnić im swobodę wyboru (a nie, jak nakazywały dotychczasowe normy, w Rzymie lub miejscu śmierci papieża). Wyznaczenie czasu i miejsca konklawe należało do obowiązków dziekana Kolegium Kardynalskiego[2].

Giovanni Francesco Albani, 79-letni dziekan Świętego Kolegium, zgodnie z powyższymi normami wyznaczył na miejsce konklawe benedyktyński klasztor św. Jerzego w Wenecji, należącej wówczas do Austrii.

Ponieważ urząd kamerlinga Świętego Kościoła Rzymskiego, najważniejszy w zarządzie Kościołem w okresie sediswakancji, wakował po śmierci kardynała Carlo Rezzonico w styczniu 1799, 19 października tymczasowo wyznaczono na to stanowisko kardynała Romoaldo Braschi-Onesti. Sekretarzem konklawe wybrano Ercole Consalviego, przyszłego kardynała.

Lista uczestników[edytuj | edytuj kod]

W konklawe wzięło udział 34 z 45 kardynałów, w tym 30 Włochów oraz po jednym Angliku (Stuart), Hiszpanie (Lorenzana), Francuzie (Maury) i Czechu (Herczan):

  • Giovanni Francesco Albani (nominacja 10 kwietnia 1747) – kardynał biskup Ostia e Velletri; dziekan Świętego Kolegium Kardynałów; prefekt Świętej Kongregacji ds. Ceremoniału; archiprezbiter Bazyliki Liberiańskiej
  • Leonardo Antonelli (24 kwietnia 1775) – kardynał biskup Palestriny; prefekt Najwyższego Trybunału Apostolskiej Sygnatury Sprawiedliwości; prefekt Świętej Kongregacji ds. Korekty Ksiąg Obrządków Wschodnich
  • Luigi Valenti-Gonzaga (15 kwietnia 1776) – kardynał biskup Albano; prefekt Świętej Kongregacji ds. Kościelnych Immunitetów; prefekt ds. ekonomicznych Świętej Kongregacji Rozkrzewiania Wiary
  • Guido Calcagnini (20 maja 1776) – kardynał prezbiter S. Maria in Transpontina; arcybiskup Osimo e Cingoli
  • Gianandrea Archetti (20 września 1784) – kardynał prezbiter S. Eusebio; arcybiskup Ascoli Piceno
  • Gregorio Barnaba Chiaramonti, O.S.B.Cas. (14 lutego 1785) – kardynał prezbiter S. Callisto; biskup Imoli
  • Ignazio Busca (30 marca 1789) – kardynał prezbiter S. Maria degli Angeli; prefekt Świętej Kongregacji ds. Dyscypliny Zakonnej
  • Stefano Borgia (30 marca 1789) – kardynał prezbiter S. Clemente; prefekt Świętej Kongregacji Indeksu
  • Antonio Dugnani (21 lutego 1794) – kardynał prezbiter S. Giovanni a Porta Latina
  • Jean-Siffrein Maury (21 lutego 1794) – kardynał prezbiter SS. Trinita al Monte Pincio; arcybiskup Montefiascone e Corneto
  • Aurelio Roverella (21 lutego 1794) – kardynał prezbiter Ss. Giovanni e Paolo; prodatariusz Jego Świątobliwości
  • Giulio Maria della Somaglia (1 czerwca 1795) – kardynał prezbiter S. Sabina; wikariusz generalny diecezji rzymskiej; prefekt Świętej Kongregacji ds. Rezydencji Biskupów; kamerling Świętego Kolegium Kardynałów
  • Romoaldo Braschi-Onesti (18 grudnia 1786) – kardynał diakon S. Nicola in Carcere Tulliano; sekretarz ds. Brewe Apostolskich; prokamerling Świętego Kościoła Rzymskiego; wielki przeor zakonu joannitów w Rzymie
  • Filippo Carandini (29 stycznia 1787) – kardynał diakon S. Eustachio; prefekt Świętej Kongregacji Dobrego Rządu
  • Fabrizio Dionigi Ruffo (23 września 1791) – kardynał diakon S. Angelo in Pescheria; wikariusz generalny królestwa Sycylii; protektor królestwa Obojga Sycylii

Po dwóch elektorów mianowali papież Benedykt XIV (Stuarta i Albaniego) i Klemens XIV (Carafę i Zeladę), pozostali byli nominatami Piusa VI.

Nieobecni[edytuj | edytuj kod]

11 kardynałów nie przybyło do Wenecji:

  • Vicenzo Ranuzzi (14 lutego 1785) – kardynał prezbiter S. Maria sopra Minerva; arcybiskup Ancona e Umana.
  • Muzio Gallo (14 lutego 1785) – kardynał prezbiter S. Anastasia; biskup Viterbo e Toscanella
  • Carlo Livizzani Forni (14 lutego 1785) – kardynał prezbiter S. Silvestro in Capite; prefekt Świętej Kongregacji ds. Wód, Bagien Pontyjskich i Doliny Chiana

Wśród nieobecnych było czterech Włochów, dwóch Niemców, trzech Francuzów i Hiszpan, Portugalczyk. Wszyscy byli nominatami Piusa VI, z wyjątkiem arcybiskupa Wiednia, którego mianował jeszcze Klemens XIII.

Frakcje[edytuj | edytuj kod]

Święte Kolegium było podzielone na trzy grupy:

  • partię Gorliwych, radykalnych przeciwników zarówno przemian rewolucyjnych, jak i świeckich nacisków na Kościół: Braschi-Onesti, Albani, Bellisomi, Calcagnini
  • proaustriackie stronnictwo: Antonelli, Herczan (oficjalny przedstawiciel Wiednia na konklawe), Valenti Gonzaga, Mattei, Busca, Caprara, Dugnani (?), Della Somaglia (?), Flangini
  • neutralnych: Stuart, Borgia, Gerdil, Maury, Lorenzana, Ruffo

Zgodnie z instrukcjami cesarza Franciszka II stronnictwo proaustriackie miało dążyć do wyboru kardynała Mattei. Kandydatem Gorliwych był niemile widziany przez Austrię Carlo Bellisomi. Swoich przedstawicieli miały też Hiszpania (kardynał Lorenzana) i Neapol (kardynał Ruffo), a nawet wygnany król Francji Ludwik XVIII (kardynał Maury), jednak ich znaczenie było dużo mniejsze. Hiszpania sprzeciwiała się jednak proaustriackiej kandydaturze kardynała Mattei[3].

Przebieg konklawe[edytuj | edytuj kod]

Konklawe rozpoczęło się 30 listopada 1799, 3 miesiące po śmierci Piusa VI. Początkowo najwięcej głosów (maksymalnie 14 w porannym głosowaniu 19 grudnia) otrzymywał stary, 81-letni prefekt Kongregacji Propaganda Fide Hiacynt Gerdil, ale jego kandydatura upadła wskutek opozycji kardynała Herczana, który przybył 14 grudnia[4].

Następnie przez kilka tygodni trwał impas: Gorliwi głosowali na kardynała Bellisomi, który regularnie dostawał ok. 19 głosów, a stronnictwo austriackie na kardynała Mattei, który regularnie dostawał ok. 13 głosów[5]. Nie pomagały żadne próby mediacji. Kiedy na początku marca 1800 ponownie zaproponowano Gerdila, Herczan oświadczył, że cesarz sprzeciwia się tej kandydaturze i że gdyby miało dojść do jego wyboru, zostanie zgłoszone przeciwko niemu weto[6].

Impas został przełamany dopiero, kiedy w połowie marca zaproponowano benedyktyńskiego kardynała Gregorio Barnabę Chiaramonti, biskupa Imoli. Nie jest jasne, kto pierwszy zaproponował tę kandydaturę, ale uzyskała ona poparcie wpływowych kardynałów: Maury, Braschi oraz Albaniego. Gorliwi uznali ją za możliwą do zaakceptowania, mimo że Chiaramonti znany był z dość liberalnych poglądów. O wyniku ostatecznie przesądziło zaangażowanie sekretarza konklawe Ercole Consalviego na rzecz Chiaramontiego, zdołał on bowiem przekonać niezdecydowanego kardynała Herczana do tej kandydatury[7].

Wybór Piusa VII[edytuj | edytuj kod]

14 marca 1800, po trzech i pół miesiąca obrad, 58-letni kardynał Gregorio Barnaba Chiaramonti został jednogłośnie wybrany na papieża (tylko on sam zagłosował na dziekana Albaniego) i przyjął imię Piusa VII, na cześć swojego poprzednika. 21 marca nowy papież został koronowany w jednym z weneckich kościołów przez protodiakona Doria-Pamphili. W ciągu kilku miesięcy Pius VII z pomocą nowego sekretarza stanu Ercole Consalviego unormował (choć nie na długo) stosunki z napoleońską już wówczas Francją i 3 lipca wkroczył do Rzymu, owacyjnie witany przez jego mieszkańców[8].

Przypisy

  1. Piazzoni, s. 299-300.
  2. Piazzoni, s. 300-301.
  3. Sede Vacante 1799-1800; The Catholic Encyclopedia: Pius VII; Nielsen, s. 200-202.
  4. Sede Vacante 1799-1800; The Catholic Encyclopedia: Pius VII.
  5. Pełne wyniki głosowań między 2 grudnia 1799 a 14 stycznia 1800 dostępne na stronie Votes in the conclave 1800
  6. Sede Vacante 1799-1800
  7. Sede Vacante 1799-1800; The Catholic Encyclopedia: Pius VII; Piazzoni, s. 301-302.
  8. The Catholic Encyclopedia: Pius VII.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ambrogio Piazzoni, Historia wyboru papieży, Kraków 2003

Uzupełniające źródła internetowe[edytuj | edytuj kod]