Konklawe 1823

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Konklawe 2-28 września 1823 – konklawe, które wybrało na papieża Leona XII.

Spis treści

Śmierć Piusa VII[edytuj]

81-letni papież Pius VII zmarł 20 sierpnia 1823. Jego 23-letni pontyfikat przypadał na okres wojen napoleońskiej Francji i szerzenia się zdobyczy rewolucji francuskiej w całej Europie, w tym we Włoszech. Państwo Kościelne przejściowo uległo likwidacji, a sam papież przez kilka lat był więźniem Napoleona. Klęska Napoleona i kongres wiedeński w 1815 umożliwiły przywrócenie papieżowi władzy doczesnej w Rzymie, jednak o całkowitym powrocie do czasów ancien régime nie było mowy. Ostatnie lata pontyfikatu Pius VII poświęcił na odbudowę struktur władzy w Państwie Kościelnym i normowanie, poprzez konkordaty, stosunków Stolicy Apostolskiej z monarchiami europejskimi. Ta polityka (tzw. konkordatowa), kierowana w dużej mierze przez sekretarza stanu Ercole Consalviego, budziła w Kościele duże kontrowersje, zarzucano bowiem papieżowi i Consalviemu zbyt duże ustępstwa kosztem praw Kościoła. Konklawe po śmierci Piusa VII okazało się w dużej mierze plebiscytem w sprawie kontynuowania polityki konkordatowej[1].

Lista uczestników[edytuj]

W konklawe wzięło udział 49 z 53 kardynałów, w tym 43 Włochów, trzech Francuzów (Fesch, Clermont-Tonnere, La Fare), oraz po jednym Niemcu (Häffelin), Hiszpanie (Bardaxi y Azara) i Maltańczyku (Testaferrata)[2]:

  • Bartolomeo Pacca (23 lutego 1801) - kardynał-biskup Porto e Santa Rufina; subdziekan Św. Kolegium Kardynałów; kamerling Św. Kościoła Rzymskiego; prefekt Św. Kongregacji ds. Biskupów i Zakonów
  • Joseph Fesch (17 stycznia 1803) - kardynał-prezbiter S. Lorenzo in Lucina; komendatariusz kościoła prezbiterialnego S. Maria della Vitoria; arcybiskup Lyonu i prymas Galii
  • Annibale della Genga (8 marca 1816) - kardynał-prezbiter S. Maria in Trastevere; wikariusz generalny diecezji rzymskiej; archiprezbiter Bazyliki Liberiańskiej; prefekt Św. Kongregacji Kościelnych Immunitetów; prefekt Św. Kongregacji ds. Rezydencji Biskupów
  • Antonio Gabriele Severoli (8 marca 1816) - kardynał-prezbiter S. Maria della Pace; arcybiskup Viterbo e Toscanella; pro-datariusz Jego Świątobliwości
  • Benedetto Naro (8 marca 1816) - kardynał-prezbiter S. Clemente; prefekt Św. Kongregacji ds. Dyscypliny Zakonnej
  • Antonio Rusconi (8 marca 1816) - kardynał-prezbiter SS. Giovanni e Paolo; biskup Imoli; legat apostolski w Rawennie
  • Emmanuele De Gregorio (8 marca 1816) - kardynał-prezbiter S. Alessio; prefekt Św. Kongregacji Soboru Trydenckiego
  • Giorgio Doria Pamphili (8 marca 1816) - kardynał-prezbiter S. Cecilia; prefekt Św. Kongregacji ds. Odpustów i Świętych Relikwii
  • Luigi Ercolani (8 marca 1816) - kardynał-prezbiter S. Marco; prefekt ds. ekonomicznych Św. Kongregacji Rozkrzewiania Wiary
  • Ercole Dandini (10 marca 1823) - kardynał-prezbiter S. Balbina; biskup Osimo e Cingoli
  • Carlo Odescalchi (10 marca 1823) - kardynał-prezbiter SS. XII Apostoli; arcybiskup Ferrary
  • Giuseppe Albani (23 lutego 1801) - kardynał-diakon S. Eustachio; prefekt Św. Kongregacji Dobrego Rządu; protektor Austrii i królestwa Sardynii
  • Giovanni Caccia-Piatti (8 marca 1816) - kardynał-diakon SS. Cosma e Damiano; kamerling Św. Kolegium Kardynałów
  • Pietro Vidoni (8 marca 1816) - kardynał-diakon S. Nicola in Carcere Tulliano

Poza dziekanem della Somaglia i protodiakonem Ruffo, których mianował jeszcze Pius VI, wszyscy elektorzy byli nominatami Piusa VII.

Nieobecni[edytuj]

Czterech kardynałów nie przybyło na konklawe (Włoch, Francuz, Niemiec i Portugalczyk; wszyscy z nominacji Piusa VII):

Zelanti i politicani[edytuj]

Święte Kolegium było podzielone na dwa stronnictwa: zelanti (Gorliwi) i politicani lub moderati ("rozpolitykowani" lub "umiarkowani"). Ci pierwsi byli stawiającymi na pierwszym miejscu odnowę religijną konserwatystami, pragnącymi powrotu do czasów sprzed rewolucji i krytykującymi ustępliwość polityki konkordatowej. Moderati, których najwybitniejszym przedstawicielem był sekretarz stanu Consalvi, uważali natomiast, że Kościół musi dopasowywać się do zmienionych warunków politycznych i społecznych, na tyle oczywiście, na ile pozwala na to doktryna katolicka. Do frakcji politycznej zaliczano też oficjalnych przedstawicieli katolickich monarchów, co czyniło ją mniej spójną od frakcji Gorliwych[3].

Papabili[edytuj]

Głównym faworytem konklawe był kandydat Gorliwych Antonio Gabriele Severoli, który miał przyjaciół w obu zwaśnionych stronnictwach. Z obozu umiarkowanych głównym papabile był kardynał Francesco Castiglioni, którego popierały burbońska Francja, królestwo Sardynii oraz sekretarz stanu Consalvi i którego szanowało także wielu Gorliwych. Oprócz tych dwóch faworytów jeszcze kilku innych wymienianych było jako papabili: Consalvi, Arezzo i Turriozzi z obozu umiarkowanych oraz De Gregorio, Rivarola, Della Genga, Oppizoni, Bertazzoli i Cavalchini z obozu Gorliwych[4].

16 września, już w trakcie trwania konklawe, austriacki ambasador, hrabia Anton Apponyi, poinformował kardynałów, że kardynał Giuseppe Albani został mianowany oficjalnym przdstawicielem Austrii na konklawe[5].

Przebieg konklawe[edytuj]

Konklawe rozpoczęło się 2 września w Rzymie na Kwirynale, a do piewszego głosowania doszło następego dnia rano. Głosy były w nim mocno rozproszone i żaden z kandydatów nie uzyskał dwucyfrowego wynika. Severoli otrzymał osiem głosów, a Castiglioni pięć. Jeden głos padł m.in. na Consalviego[6].

Przez pierwsze dwa tygodnie głosowania nie dawały żadnemu z kandydatów wyraźnej przewagi. Najwięcej głosów otrzymywali kardynałowie Castiglioni (maksymalnie 20), Severoli (maksymalnie 19) i Somaglia (maksymalnie 16). Począwszy od 17 września systematycznie zaczęło wzrastać poparcie dla kardynała Severoliego. Tego dnia w obu głosowaniach (porannym i wieczornym) otrzymał po 20 głosów, wyraźnie więcej niż jego konkurenci. 21 września rano na Severoliego oddano już 26 głosów i spodziewano się, że w wieczornym głosowaniu może zostać wybrany na papieża. Wówczas jednak do akcji wkroczył kardynał Albani, który, działając w charakterze przedstawiciela Austrii, zgłosił oficjalne weto cesarza Franciszka I przeciwko kandydaturze Severoliego. Przed odczytaniem formuły ekskluzywy Albani skonsultował się z kardynałami francuskimi oraz z przedstawicielami Sardynii (kard. Solaro), Bawarii (kard. Häffelin) i Neapolu (kard. Ruffo), którzy jednogłośnie poparli austriackie weto[7].

Weto zamknęło Severoliemu drogę do pontyfikatu, jednocześnie jednak skonsolidowało stronnictwo Gorliwych i tym samym pośrednio pogrzebało szanse Castiglioniego. Mimo, że Consalvi popierał Castiglioniego do samego końca, Gorliwi zadecydowali, że zagłosują wyłącznie na kandydata wskazanego przez Severoliego. Severoli wskazał na 63-letniego wikariusza Rzymu Annibale della Genga, niewymienianego dotąd w gronie faworytów. Najpewniej traktowano go jako "przejściowego", gdyż mimo, że wśród elektorów zaliczał się raczej do młodszych[8], był on schorowany i spodziewano się, że szybko umrze. Kandydaturze tej sprzeciwili się Francuzi i próbowali nawet uzyskać zgodę Paryża na zgłoszenie weta, jednak część umiarkowanych zdecydowała się nie przedłużać obrad i w drodze kompromisu wybrać della Gengę właśnie jako papieża "przejściowego"[9].

Wybór Leona XII[edytuj]

Zanim przedstawiciele Francji zdołali uzyskać zgodę na zgłoszenie ekskluzywy kardynał della Genga w głosowaniu 28 września 1823 uzyskał 34 głosy, czyli o jeden więcej niż wymagana większość. Swoim elektorom oświadczył: "wybraliście trupa", czyniąc w ten sposób aluzję do swego słabego zdrowia, niemniej przyjął wybór, przybierając imię Leon XII. 5 października odbyła się uroczysta inauguracja jego pontyfikatu[10].

Przypisy

  1. ↑ Piazzoni, s. 309-310; Sede Vacante 1823; Nielsen, s. 1-3.
  2. ↑ Lista uczestników i nieobecnych na podstawie: Sede Vacante 1823 oraz The Cardinals of the Holy Roman Church.
  3. ↑ Piazzoni, s. 309-310; Sede Vacante 1823; Nielsen, s. 3.
  4. ↑ Sede Vacante 1823; The Catholic Encyclopedia: Leo XII; Nielsen, s. 3.
  5. ↑ Sede Vacante 1823; Nielsen, s. 1-2.
  6. ↑ Sede Vacante 1823; Nielsen, s. 3.
  7. ↑ Sede Vacante 1823; The Catholic Encyclopedia: Leo XII; Piazzoni, s. 310; Nielsen, s. 3-4.
  8. ↑ Aż 34 elektorów było starszych od Della Gengi.
  9. ↑ Sede Vacante 1823; The Catholic Encyclopedia: Leo XII; Nielsen, s. 4-5.
  10. ↑ Sede Vacante 1823; The Catholic Encyclopedia: Leo XII; Nielsen, s. 5.

Źródła[edytuj]

Poprzednie
Konklawe 1799-1800		 Wybrany papież:
Leon XII		 Następne
Konklawe 1829
p • d • e
Papieskie elekcje i konklawe
Elekcje w XI wieku
1061 • 1073 • 1086 • 1088 • 1099
 Sede vacante.svg
Elekcje w XII wieku
1118 • 1119 • 1124 • 1130 • 1143 • 1144 • 1145 • 1153 • 1154 • 1159 • 1164 (antypapież) • 1168 (antypapież) • 1181 • 1185 • 1187 (październik) • 1187 (grudzień) • 1191 • 1198
Elekcje/konklawe w XIII wieku
Konklawe w XIV wieku
Konklawe w XV wieku
Konklawe w XVI wieku
Konklawe w XVII wieku
1605 (marzec) • 1605 (maj) • 1621 • 1623 • 1644 • 1655 • 1667 • 1669–1670 • 1676 • 1689 • 1691 • 1700
Konklawe w XVIII wieku
1721 • 1724 • 1730 • 1740 • 1758 • 1769 • 1774–1775 • 1799–1800
Konklawe w XIX wieku
1823 • 1829 • 1830–1831 • 1846 • 1878
Konklawe w XX wieku
Konklawe w XXI wieku
Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Konklawe_1823&oldid=36249964”