Konklawe 1846

Konklawe 14-16 czerwca 1846 – konklawe, które wybrało na następcę Grzegorza XVI 54-letniego Piusa IX, zapoczątkowując w ten sposób najdłuższy w historii papiestwa pontyfikat. Był to pierwsze od 1621 roku konklawe, które trwało poniżej tygodnia i ostatnie, które odbywało się poza Watykanem (na Kwirynale).

Śmierć Grzegorza XVI

Konserwatywny papież Grzegorz XVI zmarł 1 czerwca 1846 roku. Na jego 15-letni pontyfikat przypada m.in. powstanie listopadowe w Królestwie Polskim. W 1832 r. w encyklice Cum primum potępił je, nazywając powstańców "podłymi buntownikami", który wystąpili przeciwko władzy cara. W 1839 r. wydał brewe In supremo, w którym potępił niewolnictwo i sprzedaż niewolników. Papież głosił tezę o prymacie władzy kościelnej nad świecką; był przeciwnikiem rozdzielenia Kościoła od państwa.

Lista uczestników

W chwili śmierci Grzegorza XVI Św. Kolegium liczyło 62 kardynałów, z czego na konklawe przybyło 50:

• Ludovico Micara, O.F.M.Cap. (nominacja kardynalska 20 grudnia 1824) - kardynał-biskup Ostia e Velletri; dziekan Św. Kolegium Kardynałów; prefekt Św. Kongregacji ds. Ceremonii; prefekt Św. Kongregacji ds. Obrzędów; legat apostolski w Velletri; przewodniczący Rady Najwyższej Kamery Apostolskiej

• Vincenzo Macchi (2 października 1826) - kardynał-biskup Porto e Santa Rufina e Civitavecchia; subdziekan Św. Kolegium Kardynałów; sekretarz Najwyższej Św. Kongregacji Rzymskiej i Powszechnej Inkwizycji; prefekt Najwyższego Trybunału Apostolskiej Sygnatury Sprawiedliwości

• Luigi Lambruschini, C.R.S.P. (30 września 1831) - kardynał-biskup Sabiny; sekretarz stanu Stolicy Apostolskiej; sekretarz ds. Brewe Apostolskich; bibliotekarz Św. Kościoła Rzymskiego; protektor królestwa Sardynii; wielki przeor zakonu joannitów w Rzymie

• Pietro Ostini (30 września 1831) - kardynał-biskup Albano; prefekt Św. Kongregacji ds. Biskupów i Zakonów

• Castruccio Castracane degli Antelminelli (15 kwietnia 1833) - kardynał-biskup Palestriny; wielki penitencjariusz

• Mario Mattei (2 lipca 1832) - kardynał-biskup Frascati; archiprezbiter Bazyliki Watykańskiej; prefekt Fabryki Św. Piotra; sekretarz Spraw Wewnętrznych; prefekt Św. Kongregacji ds. Sanktuarium Loreto; prefekt Świętej Konsulty; przewodniczący Kongregacji Specjalnej ds. Renowacji Bazyliki S. Paolo fuori le mura; przewodniczący Kongregacji Specjalnej ds. Zdrowia; przewodniczący Rady Ekonomiczno-Wojskowej

• Carlo Oppizzoni (26 marca 1804) - kardynał-prezbiter S. Lorenzo in Lucina; protoprezbiter Św. Kolegium Kardynałów; arcybiskup Bolonii

• Giacomo Filippo Fransoni (2 października 1826) - kardynał-prezbiter S. Maria in Aracoeli; prefekt generalny Św. Kongregacji Rozkrzewiania Wiary; protektor zakonu joannitów

• Benedetto Barberini (2 października 1826) - kardynał-prezbiter S. Maria in Trastevere; archiprezbiter Bazyliki Laterańskiej; prefekt Św. Kongregacji Kościelnych Immunitetów

• Francesco Serra-Cassano (30 września 1831) - kardynał-prezbiter SS. XII Apostoli; arcybiskup Kapui

• Ugo Pietro Spinola (30 września 1831) - kardynał-prezbiter S. Martino ai Monti; pro-datariusz Jego Świątobliwości

• Giacomo Luigi Brignole (20 stycznia 1834) - kardynał-prezbiter S. Cecilia; komendatariusz kościoła prezbiterialnego S. Giovanni a Porta Latina; przewodniczący Kongregacji ds. Audytu i Administracji Publicznej; pro-przewodniczący Komisji ds. Subsydiów; pro-przewodniczący Komisji ds. Administracji Robót Publicznych

• Costantinio Patrizi Naro (23 czerwca 1834) - kardynał-prezbiter S. Silvestro in Capite; wikariusz generalny diecezji rzymskiej; prefekt Św. Kongregacji ds. Rezydencji Biskupów; archiprezbiter Bazyliki Liberiańskiej

• Giuseppe Alberghini (23 czerwca 1834) - kardynał-prezbiter S. Prisca

• Paolo Polidori (23 czerwca 1834) - kardynał-prezbiter S. Prassede; prefekt Św. Kongregacji Soboru Trydenckiego; tytularny arcybiskup Tarsu

• Ambrogio Bianchi, O.S.B.Cam. (6 kwietnia 1835) - kardynał-prezbiter SS. Andrea e Gregorio al Monte Celio; prefekt Św. Kongregacji ds. Dyscypliny Zakonnej; generał zakonu kamedułów

• Gabriele Della Genga Sermattei (1 lutego 1836) - kardynał-prezbiter S. Girolamo degli Schiavoni; legat apostolski w Urbino i Pesaro

• Luigi Amat di San Filippo e Sorso (19 maja 1837) - kardynał-prezbiter S. Maria in Via; prefekt ds. ekonomicznych Św. Kongregacji Rozkrzewiania Wiary

• Angelo Mai (19 maja 1837) - kardynał-prezbiter S. Anastasia; prefekt Św. Kongregacji Indeksu

• Giovanni Soglia (12 lutego 1838) - kardynał-prezbiter SS. IV Coronati; arcybiskup Osimo e Cingoli

• Chiarissimo Falconnieri-Mellini (12 lutego 1838) - kardynał-prezbiter S. Marcello; arcybiskup Rawenny

• Antonio Francesco Orioli, O.F.M.Conv. (12 lutego 1838) - kardynał-prezbiter S. Maria sopra Minerva

• Antonio Tosti (12 lutego 1838) - kardynał-prezbiter S. Pietro in Montorio

• Giuseppe Mezzofanti (12 lutego 1838) - kardynał-prezbiter S. Onofrio; prefekt Św. Kongregacji ds. Studiów; prefekt Św. Kongregacji ds. Korekty Ksiąg Liturgicznych Obrządków Wschodnich

• Filippo De Angelis (13 września 1838) - kardynał-prezbiter S. Bernardo alle Terme; arcybiskup Fermo

• Gabriele Ferretti (30 listopada 1838) - kardynał-prezbiter SS. Quirico e Giulitta; prefekt Św. Kongregacji ds. Odpustów i Świętych Relikwii

• Charles Acton (18 lutego 1839) - kardynał-prezbiter S. Maria della Pace

• Ferdinando Maria Pignatelli, Theat. (8 lipca 1839) - kardynał-prezbiter S. Maria della Vittoria; arcybiskup Palermo

• Giovanni Maria Mastai Ferretti (23 grudnia 1839) - kardynał-prezbiter SS. Marcellino e Pietro; arcybiskup Imoli

• Gaspare Bernardo Pianetti (23 grudnia 1839) - kardynał-prezbiter S. Sisto; biskup Viterbo e Toscanella

• Luigi Vannicelli Casoni (23 grudnia 1839) - kardynał-prezbiter S. Callisto; legat apostolski w Bolonii

• Lodovico Altieri (14 grudnia 1840) - kardynał-prezbiter S. Maria in Portico; sekretarz ds. Memoriałów

• Tommaso Pasquale Gizzi (12 lipca 1841) - kardynał-prezbiter S. Pudenziana; legat apostolski w Forlì

• Cosimo Corsi (24 stycznia 1842) - kardynał-prezbiter SS. Giovanni e Paolo; biskup Jesi

• Antonio Maria Cadolini, C.R.S.P. (19 czerwca 1843) - kardynał-prezbiter S. Clemente; biskup Ankony

• Fabio Maria Asquini (22 stycznia 1844) - kardynał-prezbiter S. Stefano al Monte Celio

• Antonio Maria Cagiano de Azevedo (22 stycznia 1844) - kardynał-prezbiter S. Croce in Gerusalemme; biskup Senigallia

• Nicola Clarelli Parracciani (22 stycznia 1844) - kardynał-prezbiter S. Pietro in Vincoli; biskup Montefiascone e Corneto

• Domenico Carafa di Traetto (22 lipca 1844) - kardynał-prezbiter S. Maria degli Angeli; arcybiskup Benewentu

• Lorenzo Simonetti (22 lipca 1844) - kardynał-prezbiter S. Lorenzo in Panisperna

• Giacomo Piccolomini (22 lipca 1844) - kardynał-prezbiter S. Balbina

• Sisto Riario Sforza (19 stycznia 1846) - kardynał-prezbiter S. Sabina; arcybiskup Neapolu

• Tommaso Riario Sforza (10 marca 1823) - kardynał-diakon S. Maria in Via Lata; protodiakon Św. Kolegium Kardynałów; kamerling Św. Kościoła Rzymskiego

• Tommaso Bernetti (2 października 1826) - kardynał-diakon S. Lorenzo in Damaso; wicekanclerz Św. Kościoła Rzymskiego

• Ludovico Gazzoli (30 września 1831) - kardynał-diakon S. Eustachio; prefekt Św. Kongregacji Dobrego Rządu

• Adriano Fieschi (23 czerwca 1834) - kardynał-diakon S. Maria ad Martyres

• Luigi Ciacchi (12 lutego 1838) - kardynał-diakon S. Angelo in Pescheria

• Giuseppe Ugolini (12 lutego 1838) - kardynał-diakon S. Adriano; legat apostolski w Ferrarze

• Francesco Saverio Massimo (12 lutego 1838) - kardynał-diakon S. Maria in Domnica; legat apostolski w Rawennie

• Giovanni Serafini (27 stycznia 1843) - kardynał-diakon S. Maria in Cosmedin; prefekt Św. Kongregacji ds. Wód i Ulic

43 elektorów mianował Grzegorz XVI, 5 - Leon XII, a 2 - Pius VII. Z uwagi na niestabilną sytuację polityczną we Włoszech nie przybyli zagraniczni kardynałowie. Jedynym nie-Włochem wśród elektorów był mieszkający na stałe w Rzymie Anglik Charles Acton.

Nieobecni

12 kardynałów (czterech Włochów, trzech Francuzów, dwóch Niemców austriackich, Hiszpan, Portugalczyk i Belg) nie przybyło do Rzymu:

• Karl Kajetan Gaisruck (27 września 1824) - kardynał-prezbiter S. Marco; arcybiskup Mediolanu

• Francisco Javier de Cienfuegos y Jovellanos (13 marca 1826) - kardynał-prezbiter S. Maria del Popolo; arcybiskup Sewilli

• Giacomo Monico (29 lipca 1833) - kardynał-prezbiter SS. Nereo ed Achilleo; patriarcha Wenecji

• Placido Maria Tadini, O.C.D. (6 kwietnia 1835) - kardynał-prezbiter S. Maria in Transpontina; arcybiskup Genui

• Engelbert Sterckx (13 września 1838) - kardynał-prezbiter S. Bartolomeo all'Isola; arcybiskup Mechelen i prymas Belgii

• Hugues-Robert-Jean-Charles de La Tour d'Auvergne-Lauraguais (23 grudnia 1839) - kardynał-prezbiter S. Agnese fuori le mura; biskup Arras

• Louis-Jacques-Maurice de Bonald (1 marca 1841) - kardynał-prezbiter SS. Trinita al Monte Pincio; arcybiskup Lyonu i prymas Galii

• Friedrich Josef von Schwarzenberg (24 stycznia 1842) - kardynał-prezbiter S. Agostino; arcybiskup Salzburga i prymas Germanii

• Francesco di Paola Villadicani (27 stycznia 1843) - kardynał-prezbiter S. Alessio; arcybiskup Messyny

• Ignazio Giovanni Cadolini (27 stycznia 1843) - kardynał-prezbiter S. Susanna; arcybiskup Ferrary

• Guilherme Henriques de Carvalho (19 stycznia 1846) - kardynał-prezbiter [bez tytułu]; patriarcha Lizbony; administrator przeoratu Crato zakonu joannitów, prałatury Tomar zakonu Rycerzy Chrystusa oraz diecezji Castelo Branco i Portalegre

• Joseph Bernet (19 stycznia 1846) - kardynał-prezbiter [bez tytułu]; arcybiskup Aix-en-Provence

Gaisruck i Cienfuegos y Jovellanos byli nominatami Leona XII, pozostałych mianował Grzegorz XVI.

Frakcje i ich kandydaci

Kolegium kardynalskie było podzielone na frakcję konserwatywną (intransigenti), popierającą politykę Grzegorza XVI i tzw. liberałów (liberali). Liderem i zarazem kandydatem konserwatystów był sekretarz stanu Luigi Lambruschini, mający poparcie Austrii i jej kanclerza Metternicha. Liberałowie skupili się wokół byłego sekretarza stanu Tommaso Bernettiego. Jego własne szanse na wybór były znikome, głównym kandydatem liberałów był kardynał Gizzi. Wśród potencjalnych kandydatów wymieniano też arcybiskupa Imoli Mastai-Ferretti, choć jego szanse osłabiał młody wiek (54 lata) i zbyt liberalne, zdaniem wielu, poglądy.

Przebieg konklawe

Konklawe rozpoczęło się późnym wieczorem 14 czerwca w pałacu na Kwirynale i trwało zaledwie dwa dni. W tym czasie odbyły się cztery głosowania. Najwięcej głosów w poszczególnych turach uzyskiwali:

• 15 czerwca rano: Lambruschini – 15; Mastai-Ferretti – 13

• 15 czerwca wieczorem: Mastai-Ferretti – 17; Lambruschini – 13

• 16 czerwca rano: Mastai-Ferretti – 27; Lambruschini – 11

• 16 czerwca wieczorem: Mastai-Ferretti – 36; Lambruschini - 10

W wieczornym głosowaniu 16 czerwca 1846 Giovanni Maria Mastai-Ferretti uzyskał zatem wymaganą większość głosów i został wybrany na papieża, przyjmując imię Pius IX, na cześć Piusa VII. Z uwagi na późną porę, dopiero następnego dnia rano protodiakon Tommaso Riario Sforza wygłosił do Rzymian formułę Habemus papam. Tak szybki wybór „liberała” Mastai-Ferrettiego przez konserwatywne w większości Św. Kolegium był sporym zaskoczeniem dla opinii publicznej, która skądinąd przyjęła go bardzo entuzjastycznie. 21 czerwca odbyła się uroczysta inauguracja pontyfikatu.

Spóźnione weto Austrii

Krótko po zakończeniu konklawe do Rzymu przybył kardynał Gaisruck, wiozący oficjalne weto Austrii przeciwko kandydaturze arcybiskupa Imoli. Ponieważ jednak wybór papieża został już dokonany, nie miało ono żadnego praktycznego znaczenia.

Uzupełniające źródła internetowe

• http://www.damian-hungs.de/Papst%20Pius%20IX..html#III._Konklave
• http://www.pickle-publishing.com/papers/triple-crown-pius-ix.htm
• http://www.fiu.edu/~mirandas/conclave-xix.htm#1846
• http://www.csun.edu/~hcfll004/SV1846.html

Poprzednie Konklawe 1830-1831

Wybrany papież: Bł. Pius IX

Następne Konklawe 1878