Konkurencja (ekonomia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Konkurencja – proces, w którym podmioty rynkowe współzawodniczą ze sobą w zawieraniu transakcji rynkowych poprzez przedstawianie korzystniejszej od innych podmiotów oferty rynkowej (np. zaoferuje niższe oprocentowanie i raty kredytów[1]) celem realizacji swoich interesów.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Konkurowanie może się odbywać w oparciu o wiele cech oferty rynkowej, takich jak cena, jakość, forma płatności i wiele innych. W zależności od struktury rynku, na którym zachodzi proces konkurencji, wyróżnia się różne modele konkurencji.

Pojęcie konkurencji dotyczy zarówno producentów, jak i konsumentów. Kupujący także konkurują między sobą o to, aby nabyć ograniczoną ilość dóbr na najkorzystniejszych warunkach. Przykładem ilustrującym konkurowanie między sobą kupujących jest aukcja dzieła sztuki. Jednostkowy charakter dzieła sztuki powoduje, że kupujący mają do czynienia z dobrem rzadkim, w związku z czym muszą złożyć ofertę lepszą od pozostałych uczestników aukcji, jeżeli chcą nabyć dobro dostępne w ograniczonej ilości.

W ekonomii konkurencję uważa się za podstawę wolnego rynku, który zakłada wolność współzawodniczenia ze sobą na wszystkich podmiotów gospodarczych na wszystkich obszarach handlu i usług. Teoretycznym ujęciem wolnego rynku jest model konkurencji doskonałej.

Zakłada się, że przedsiębiorca pragnie maksymalizować realizację swoich interesów na subiektywnie postrzeganym rynku. Aby to uczynić musi zaoferować produkt lepszy od konkurentów. Wiąże się to zarówno z doskonaleniem samego produktu, jak i z całym zestawem działań mających skłonić klienta do zakupu: od ulepszania metod sprzedaży po działania marketingowe takie jak reklama danego dobra (usługi lub towaru), odpowiednia dystrybucja produktu czy jego cena.

W języku potocznym konkurencja to także grupa przedsiębiorstw tej samej branży, współzawodnicząca z danym podmiotem na tym samym rynku. W szerszym znaczeniu przedsiębiorstwo konkuruje nie tylko z innymi przedsiębiorstwami na swoim rynku, ale także z potencjalnymi uczestnikami rynku, producentami dóbr substytucyjnych, dostawcami, odbiorcami i innymi podmiotami tworzącymi otoczenie konkurencyjne.

Modele konkurencji[edytuj | edytuj kod]

Konkurencja monopolistyczna oraz oligopol bywają zaliczane jako struktury konkurencji niedoskonałej.

Rodzaje konkurencji[edytuj | edytuj kod]

  • ze względu na liczbę przedsiębiorstw:
    • Monopol – jedno przedsiębiorstwo mające decydujący wpływ na przebieg warunków rynkowych
    • Oligopol – od dwóch (duopol) do kilku (czasem przyjmuje się, że np. siedmiu) przedsiębiorstw tej samej branży działających na rynku
    • O zbliżonym udziale w rynku – od piętnastu do dwudziestu przedsiębiorstw, gdzie każde z nich jest na tyle silne, że utrzymuje się na rynku obok innych równie silnych konkurencyjnych przedsiębiorstw.
    • Układ wolnej (pełnej) konkurencji – duża liczba przedsiębiorstw o niewielkim udziale w rynku (około 1–2%), niemających większego wpływu na kształtowanie cen rynkowych, gdyż to rynek je kształtuje
  • ze względu na stopień substytucyjności (wprowadzony przez Philipa Kotlera):
    • W ramach marki produktu – przedsiębiorstwa produkujące bardzo podobne produkty, różniące się jedynie nazwą, tzw. strategia półki sklepowej
    • W ramach kategorii produktu – bierze się tu szerszy zakres potrzeb, np. klient chce kupić coś słodkiego i dokonuje wyboru pomiędzy różnymi kategoriami typu: czekolada, baton, cukierek itp.
    • W ramach formy – to jeszcze szerszy zakres, np. słodycze kontra inne produkty
    • Ogólna (generic competition) – w ramach ograniczonego budżetu konsumentów
  • konkurencja sektorowa według Michaela Portera:
    • Bezpośrednia – przedsiębiorstwa, które zaspokajają potrzeby w podobny sposób (oferując podobne produkty);
    • Ze strony substytutów – inne rodzajowo produkty mające zdolność zaspokajania tej samej potrzeby;
    • Potencjalna, tzw. nowe wejścia, czyli przedsiębiorstwa, których nie ma dziś, ale mogą być jutro;
    • Nabywcy;
    • Dostawcy.

Formy konkurencji[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]