Konopnicowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Konopnicowate
Datisca cannabina
Datisca cannabina
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd dyniowce
Rodzina konopnicowate
Nazwa systematyczna
Datiscaceae Dumort.
Anal. Fam. Pl.: 13, 14. 1829[2]
Typ nomenklatoryczny
Datisca L. (1753)[2]
"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kwiaty Datisca glomerata

Konopnicowate (Datiscaceae) – rodzina z rzędu dyniowców. W zależności od ujęcia systematycznego jest monotypowa i obejmuje jeden rodzaj konopnica (Datisca) z dwoma gatunkami lub obejmuje jeszcze dwa inne rodzaje drzew wyodrębniane też jako rodzina Tetramelaceae[1]. Datisca cannabina rośnie we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego i dalej na wschód po Kazachstan i Nepal. D. glomerata występuje w Kalifornii oraz w przyległej części Kalifornii Dolnej. Oba gatunki rosną na brzegach rzek, w lasach oraz na terenach otwartych[3]. Korzeń D. cannabina używany był do farbowania jedwabiu na żółto[4]. Rośliny z tego gatunku, zwłaszcza z kwiatami żeńskimi, bywają uprawiane jako ozdobne, ze względu na gęsty, charakterystyczny pokrój i ozdobne liście. Sok z rośliny o gorzkim smaku ma działanie przeczyszczające[5].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Okazałe byliny osiągające do 2, rzadko nawet do 3 m wysokości. Liście są nieparzyście pierzasto złożone, w górnej części tylko trójdzielne lub nawet niepodzielone. Blaszka liściowa jest silnie piłkowana na brzegu, a na szczycie zaostrzona. Kwiaty są drobne, jednopłciowe, promieniste i skupione w długie, wąskie grona. Kwiaty męskie mają krótką rurkę kielicha długości do 3 mm, zakończoną ząbkami w liczbie od trzech do dziesięciu. Korony kwiatu brak. Pręcików jest 5–15. W kwiatach żeńskich kielich składa się z 3 do 4 krótkich listków, płatków korony także brak. Zalążnia jest dolna i składa się z trzech do pięciu zrośniętych owocolistków. Z zalążni wyrastają 3–4 głęboko rozcięte na szczycie szyjki słupka. Owocamitorebki[3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Przynależność konopnicowatych do rzędu dyniowców i ich bliskie pokrewieństwo z dyniowatymi i begoniowatymi jest znane i akceptowane od dawna. Problemy taksonomiczne budzi relacja rodzaju Datisca względem dwóch rodzajów drzewiastych wyodrębnianych jako rodzina Tetramelaceae lub włączanych do Datiscaceae[3].

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)
dyniowce

Anisophylleaceae





Corynocarpaceaepałężynowate



Coriariaceaegarbownikowate





Cucurbitaceaedyniowate




Tetramelaceae




Datiscaceaekonopnicowate



Begoniaceaebegoniowate







Podział[6]
  • Rodzaj: Datisca Linnaeus, Sp. Pl. 1037. 1 Mai 1753 (syn. Cannabina P. Miller, Gard. Dict. Abr. ed. 4. 28 Jan 1754)[7] – konopnica

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2011-10-19].
  2. 2,0 2,1 James Reveal: Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium – D (ang.). University of Maryland. [dostęp 2011-10-19].
  3. 3,0 3,1 3,2 Heywood V. H., Brummitt R. K., Culham A., Seberg O.: Flowering plant families of the world. Ontario: Firely Books, 2007, s. 122. ISBN 1-55407-206-9. (ang.)
  4. Datisca (pol.). W: Encyklopedia Gutenberga [on-line]. [dostęp 2011-10-19].
  5. Datisca cannabina (ang.). W: Flora of Pakistan [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2011-10-20].
  6. Corynocarpus (ang.). W: The Plant List [on-line]. The Kew Gardens. [dostęp 2011-10-11].
  7. The Plant List (ang.). [dostęp 2013-11-09].