Konrad Prószyński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Grób Konrada Prószyńskiego na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie

Konrad Prószyński, pseud. Kazimierz Promyk, także Pisarz Gazety Świątecznej (ur. 19 lutego 1851 w Mińsku, zm. 8 lipca 1908 w Warszawie) – polski działacz oświatowy, pisarz, wydawca. Syn Stanisława Antoniego Prószyńskiego i Pelagii z domu Kułak. Ojciec Kazimierza Prószyńskiego.

Był członkiem Ligi Narodowej[1].

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Urodzony w zubożałej rodzinie szlacheckiej. Ojciec jego prowadził w Mińsku zakład fotograficzny, jeden z pierwszych w Polsce (założony w 1839 roku). Jako młody człowiek zesłany wraz z rodzicami i rodzeństwem do Tomska w zachodniej Syberii w wyniku oskarżenia ojca o działałność patriotyczną, polegającą między innymi na umieszczaniu symboli narodowych Polski i Litwy na wykonywanych przez niego fotografiach rodzinnych. Na zesłaniu poznał Stanisława Witkiewicza późniejszego historyka sztuki i krytyka literackiego, syna Ignacego Witkiewicza zesłanego do Tomska za udział w powstaniu styczniowym. Przedostał się wraz ze Stanisławem Witkiewiczem w wieku 17 lat do kraju (sam nie był zesłany) i po kilkuletnich staraniach, w 1873 roku, uzyskał zwolnienie rodziców i rodzeństwa z zesłania.

Działalność oświatowa[edytuj | edytuj kod]

W 1875 założył tajne Towarzystwo Oświaty Narodowej mające na celu szerzenie oświaty wśród ludu; autor elementarzy, m.in. pierwszego nowoczesnego elementarza (wyd. 1875) oraz wydanej w 1879 Obrazkowej nauki czytania i pisania (zwycięstwo na międzynarodowej wystawie Londyńskiego Towarzystwa Pedagogicznego 1893). Propagował nauczanie indywidualne metodą samouctwa; położył zasługi w upowszechnianiu czytelnictwa na wsi. Od 1881 wydawał tygodnik dla chłopów Gazeta Świąteczna. Zwolennik pracy organicznej i solidaryzmu narodowego. W 1878 założył w Warszawie Księgarnię Krajową, zajmującą się rozpowszechnianiem literatury popularnej oraz popularnonaukowej.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Szczepan Lewicki, Konrad Prószyński (Kazimierz Promyk), wyd. Prószyński i S-ka, Warszawa 1996.
  • Władysław Jewsiewicki, "Kazimierz Prószyński", wyd. Interpress, Warszawa 1974

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Stanisław Kozicki, Historia Ligi Narodowej (okres 1887-1907), Londyn 1964, s. 581.