Konrad Wallenrod (literatura)

Z Wikipedii

Konrad Wallenrod, powieść historyczna z dziejów litewskich i pruskich - powieść poetycka napisana przez Adama Mickiewicza na zsyłce w Petersburgu między rokiem 1824 a 1828, wydana zaś w lutym 1828; uważana za jedno z najbardziej znanych poematów polskiego romantyzmu.

[edytuj] Informacje ogólne

Ponieważ autor wykorzystał w dziele tzw. historyzm maski, akcja utworu rozgrywając się w średniowieczu, w istocie porusza problemy patriotyczne Polski XIX wieku.

Za pierwowzór literackiego Konrada Wallenroda posłużyła autentyczna postać żyjącego w XIV wieku wielkiego mistrza krzyżackiego Konrada von Wallenrode.

[edytuj] Motto

Od tytułu powieści wywodzi się termin wallenrodyzm, określający nową postawę etyczno-moralną polskich ruchów narodowowyzwoleńczych mających podłoże w doktrynie Niccolò Machiavelliego:

„	Dovete adunique sapere, come sono due generazioni da combattere... bisogna essere volpe e leone. Macie bowiem wiedzieć, że są dwa sposoby walczenia… trzeba być lisem i lwem.	”
— N. Machiavelli, Książę

Rolę drugiego motta pełni w powieści cytat Friedricha Schillera umieszczony w Przedmowie, który doniosłą rolę nadaje zgłębianiu przez poezję zapomnianej przeszłości, utrwalanej − jak się okazuje w toku powieści − w tradycji i "pieśni gminnej":

„	Was unsterblich im Gesang soll leben, muss in Leben untergehen. Co ma ożyć w pieśni, zaginąć powinno w rzeczywistości.	”
— F. Schiller

[edytuj] Wpływ i inspiracje

Mickiewicz, pisząc Konrada Wallenroda, wzorował się na modnej w okresie romantyzmu prozie historycznej Waltera Scotta, eposach Torquatoa Tassa oraz Pieśni Osjana Jamesa Macphersona. Kreacja głównego bohatera powieści oraz forma dzieła nawiązuje z kolei do Giaura Lorda Byrona, co pokazuje choćby porównanie zakończeń obu utworów.

Konrad Wallenrod, Adam Mickiewicz	Giaur, George Gordon Byron
Taka pieśń moja o Aldony losach; Niechaj ją anioł harmonii w niebiosach, A czuły słuchacz w duszy swej dośpiewa.	Tyle zostało o Giaurze podania I o Leili, którą on postradał, I o Hassanie, któremu śmierć zadał.

Konrad Wallenrod dwukrotnie był adaptowany na potrzeby opery. Pierwszy raz jako I Lituani w 1874 roku przez włoskiego kompozytora Amilcare Ponchielliego i jako Konrad Wallenrod w 1885 roku przez Władysława Żeleńskiego. Powieścią Mickiewicza inspirował się również Fryderyk Chopin, pisząc swoją Balladę Nr 1 na G minor.