Konstal 102Na

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
102Na
Zabytkowy 102Na w Poznaniu, 2005
Zabytkowy 102Na w Poznaniu, 2005
Dane techniczne
Liczba członów 2
Długość 19 300 mm
Szerokość 2400 mm
Wysokość 3076 mm
Rozstaw osi w wózkach 1900 mm
Masa 25 900 kg
Liczba i moc silników 4 × 41,5 kW
Prędkość maksymalna 55 km/h
Wnętrze
Liczba miejsc siedzących 32
Liczba miejsc stojących 153
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Portal Portal Tramwaje

102Nanormalnotorowy tramwaj wytwarzany w latach 1970-1973 przez zakłady Konstal w Chorzowie. Wersja wąskotorowa (początkowo oznaczona symbolem 102NaW, a później 803N) produkowana była w latach 1973–1974.

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Wagon typu 102Na jest zmodyfikowaną wersją tramwaju 102N, w której powrócono do kształtu ścian czołowych montowanych wcześniej w wozach 13N. Jest to wagon przegubowy, dwuczłonowy, sześcioosiowy, przystosowany do eksploatacji pojedynczo oraz w dwuwagonowych składach. Wagony 102Na są napędzane czterema silnikami umieszczonymi na pierwszym i trzecim wózku (po 2 na wózek), natomiast wózek środkowy jest toczny. Maksymalne przyspieszenie składu nieobciążonego wynosi 1 m/s², a maksymalna prędkość to około 55 km/h. Zastosowano rozruch oporowy.

Wersje[edytuj | edytuj kod]

Oprócz normalnotorowej podstawowej wersji 102Na produkowano także wersję wąskotorową 102NaW. W dokumentacji fabrycznej opisana jest również odmiana 102Nb - charakteryzująca się brakiem gniazd sterowania ukrotnionego.

Dla Wrocławia wyprodukowano w roku 1973 wersję 102Nd, różniącą się przełączalnością silników trakcyjnych podczas rozruchu, nieprzystosowaniem do jazdy w trakcji ukrotnionej i drobnymi szczegółami konstrukcyjnymi (m.in. montaż wiązki przewodów elektrycznych na dachu oraz zastosowanie trójpłatowych drugich i trzecich drzwi).

Wąskotorową odmianą tramwaju 102Nd jest wagon 803N.

W Krakowie w latach 1983-1985 pięć wagonów 102Na przebudowano na doczepy czynne. Modernizacji poddano pojazdy, których przody zostały uszkodzone w wyniku wypadków. Przebudowane wagony oznaczono symbolem 102NaD. Kursowały wyłącznie w Krakowie.

Eksploatacja[edytuj | edytuj kod]

Tramwaje 102Na na eksploatowane były w większości miast Polski dysponujących komunikacją tramwajową, obecnie w prawie wszystkich miastach w Polsce są wycofane z użycia. W GOP-ie wycofano je we wrześniu 2008. Przedostatnim miastem eksploatującym te tramwaje liniowo był Wrocław, gdzie ostatnią planową jazdę tramwaj 102Na odbył 17 maja 2011 roku. W Poznaniu tramwaj 102Na eksploatowany był liniowo na linii numer 3 do roku 2013.

W 1974 w Krakowie, przy współpracy fachowców przedsiębiorstwa komunikacyjnego ze Szczecina, uruchomiono eksploatację wagonów 102Na w trakcji ukrotnionej. Później stosowano ją także w innych miastach (m.in. linie 0, 7, 15, 37 i 40 w GOP, linia nr 17 we Wrocławiu). Było to bardzo praktyczne rozwiązanie problemu stałego braku motorniczych z jakim przedsiębiorstwa komunikacyjne w Polsce borykały się w latach 70. i 80. ubiegłego wieku. Ostatnim miastem, w którym eksploatowano składy 102Na w ten sposób był Szczecin, w którym duża pojemność takiego składu była niezbędna do obsługi komunikacyjnej Cmentarza Centralnego w okresie dnia Wszystkich Świętych.

Wersje wąskotorowe 803N poddane zostały w Łodzi gruntownym modernizacjom. Wymieniona została struktura nośna pudeł i okna na podobne do stosowanych w wagonach 805. Sylwetka wagonu uległa modyfikacjom z kształtów obłych na kanciaste, a całość wyciszono. Wewnątrz zamontowano podwójne siedzenia pokryte materiałem oraz kabinę motorniczego, unowocześniono także wystrój wnętrza. W wyniku przebudowy liczba miejsc siedzących wzrosła z 30 do 44. Wersja zmodernizowana eksploatowana była w Łodzi wyłącznie na liniach podmiejskich przez Międzygminną Komunikację Tramwajową. Tramwaje w wersji oryginalnej były natomiast użytkowane przez Tramwaje Podmiejskie. 31 marca 2012 roku zakończono ich eksploatację w obu spółkach, a zarazem i w całej Polsce. Część wagonów ma zostać zachowana jako pojazdy zabytkowe.

102Na w Szczecinie[1][edytuj | edytuj kod]

102Na w Szczecinie, 2004

Do Szczecina pierwsza dostawa 10 wagonów tego typu dotarła w 1971 roku. Były to (podobnie jak w większości polskich miast) pierwsze tramwaje szybkobieżne, technologicznie znacznie bardziej zaawansowane od dotychczas używanych N, 4N oraz wagonów przedwojennych. Wszystkie trafiły do zajezdni Pogodno i otrzymały numery z zakresu od 601 do 610. Wyjeżdżały głównie na linie 4, 7, 8 oraz 9, jednak do tej pory nie ustalono, na którą z nich wyjechały jako pierwszą. Dotychczasowy pogląd, że była to linia 7 został obalony, kiedy potwierdziły się informacje o zbyt małej skrajni torowiska oraz zbyt małych promieniach skrętu na ówczesnej trasie tej linii. Kierownictwo zajezdni Pogodno podaje, że pierwszy kurs liniowy wagony 102Na wykonały na linii, której trasa przebiegała przy zajezdni - 1 lub 9, przy czym ta druga jest znacznie bardziej prawdopodobna.

Kolejne 20 sztuk 102Na (numery od 611 do 630) trafiło do Szczecina w 1972 roku. W latach 80-tych w związku z chronicznym brakiem części zamiennych, motorniczych oraz dużymi potokami pasażerskimi, na liniach 2, 8 oraz 9 wzorem innych miast rozpoczęto eksploatację składów 2x102Na. Pojedyncze wagony spotkać można było głównie na liniach nocnych.

Początek lat 90. to decyzja o wysłaniu "stodwójek" na remont do Miejskich Zakładów Naprawy Tramwajów w Krakowie. 11 wagonów skasowano przeznaczając na części zamienne, do remontu trafiło więc 16 tramwajów (2 egzemplarze wcześniej skasowano po wypadkach w 1987 i 1989 roku; kolejny w 1992). Dodatkowo do MZNT wysłano 7 wagonów zakupionych w latach 1994-1995 roku w Katowicach, Wrocławiu, Toruniu i Łodzi. Trzeba zauważyć, że w przypadku dwóch ostatnich wagony należało przebudować z wąskotorowych 803N, a wagony z Wrocławia pierwotnie były wagonami 102N.

Po powrocie z Krakowa wszystkie wagony otrzymały nowe reflektory oraz kierunkowskazy, siedzenia wymienione na wykonane z laminatu (takie jak w 105N) oraz przyciski do otwierania drzwi przez pasażerów. Te ostatnie nigdy nie były wykorzystywane. Wszystkie kierowane były na zajezdnię Niemierzyn, z której wyjeżdżać zaczęły na linie 3, 4, 11 i 12. Systematycznie pogarszał się ich stan techniczny. Doszło do tego, że w ciągu jednego dnia 2 lub nawet 3 niesprawne wagony należało ściągać do zajezdni. Po zamknięciu zajezdni Niemierzyn wszystkie 23 wagony powróciły na Pogodno, jednak 2 z nich skreślono już w grudniu 2004 (622 z powodu tragicznego stanu, a naprawa 626 po wypadku była nieopłacalna). Na początku roku 2005 ze szczecińskich torowisk zniknęła kolejna "stodwójka" - wagon 607 został skasowany po zderzeniu z pługiem. Wkrótce po tym, swoje drugie życie zaczął wagon 622 - dokonano jego podmiany z wagonem 628. Latem 2006 roku taki sam zabieg wykonano na wagonach 615 oraz 605II.

Mimo ogromnego wysiłku pracowników obsługi technicznej, stodwójki ponownie stały się zmorą pogotowia tramwajowego. Kiedy wczesnym latem 2006 roku stało się oczywiste, że wagony te zostaną zastąpione przez 21 sprowadzonych z Berlina Tatr KT4Dt, naprawy tych wagonów ograniczono do zakresu absolutnie niezbędnego do utrzymania ich w ruchu. Wraz z wprowadzaniem do eksploatacji kolejnych tatr, wycofywano kolejne 102Na oddając kilka z nich pod opiekę Muzeum Techniki i Komunikacji (z przeznaczeniem na części zamienne). 28 lutego 2007 roku ostatnie 4 czynne wagony wyjechały na linię 4, by wczesnym wieczorem wykonać podmianę na linię 3. Zjazd ostatniego wagonu - 601II - do zajezdni około godziny 23:30, zakończył ponad 35 letnią historię eksploatacji liniowej w Szczecinie tych wagonów.

Przez następne 5 miesięcy na tyłach zajezdni Pogodno trwały kasacje piętnastu "przegubów". Ostatnim, który skończył pod palnikiem 10 lipca 2007 roku był wagon 602II. Pozostały dwie stodwójki, które zostaną przeznaczone na pojazdy historyczne. Są to 604 i 606.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Informacje ze strony mkm.szczecin.pl, gdzie tekst został udostępniony na warunkach licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Na tych samych warunkach 2.5 Polska. Link:[1]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]