Konstandinos Kawafis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Konstandinos Kawafis około 1900 r.

Konstandinos Petru Kawafis (gr. Κωνσταντίνος Πέτρου Καβάφης, ur. 29 kwietnia 1863 w Aleksandrii w Egipcie, zm. tamże 29 kwietnia 1933) – nowożytny poeta grecki; twórca kunsztownej poezji w duchu tzw. parnasizmu i symbolizmu pozostający pod silnym wpływem literatury starożytnej; przedstawiciel greckiego modernizmu. Uważany za jednego z najwybitniejszych poetów greckich XX w.[1] W jego twórczości dominuje tematyka hellenistyczna i osobista. Zapoczątkował nowy typ liryki, pisząc językiem epigramatycznym, zbliżonym do prozy.

Debiutował zbiorem wierszy Poiemata w 1904. W Polsce wydano Wybór wierszy (1967), Poezje wybrane (1979), wreszcie Wiersze zebrane (1992, 1995) – efekt wieloletniej pracy tłumacza Zygmunta Kubiaka. W 2011 ukazał się wybór wierszy Kawafisa w przekładzie Antoniego Libery, w 2013 wybór w przekładzie Ireneusza Kani, a w 2014 tzw. Kanon (154 wiersze przeznaczone do druku przez samego Kawafisa) w przekładzie Jacka Hajduka.

Konstandinos Kawafis był homoseksualistą, czego odbiciem była również jego twórczość zawierająca wiele wierszy o motywach homoerotycznych[1].

Kalendarium życia[edytuj | edytuj kod]

  • 1863 – Konstandinos Kawafis urodził się 29 kwietnia w Aleksandrii w Egipcie jako ostatnie z dziewięciorga dzieci greckiego kupca Petrosa Kawafisa i Chariklii z domu Fotiadis, zaślubionych w 1849
  • 1869kedyw Egiptu Ismail Pasza dekoruje Petrosa Kawafisa seniora orderem za zasługi gospodarcze dla kraju. W tymże roku odbywa się uroczysta inauguracja Kanału Sueskiego
  • 187010 sierpnia umiera Petros Kawafis senior; niebawem obniża się poziom materialny rodziny
  • 1872 – Chariklia z młodszymi dziećmi (pośród nich jest Konstandinos) wyjeżdża do Anglii
  • 1877 – aleksandryjska firma „Kawafis i synowie” przestaje istnieć
  • 1879 – Chariklia z synami powraca do Aleksandrii
  • 1881 – do 1882 Konstandinos uczęszcza w Aleksandrii do uczelni handlowej, zwanej „Liceum Hermasa”
  • 1882 – powstanie arabskie w Aleksandrii pod wodzą pułkownika Arabiego; w lipcu flota brytyjska bombarduje miasto. Jeszcze przed bombardowaniem Chariklia z sześcioma synami (oprócz Jorgosa, który pracuje w Londynie) opuszcza Aleksandrię i udaje się do domu ojca, Jorgosa Fotiadisa, który mieszka pod Konstantynopolem.
  • 1885 – w październiku Konstandinos z matką i braćmi wraca do Aleksandrii.
  • 1886 – uzyskuje pracę w jednej z aleksandryjskich gazet i jako dziennikarz ma wstęp do gmachu Giełdy. Podejmuje działalność maklerską, którą będzie prowadził przez wiele lat. Zaczyna publikować artykuły, eseje, wiersze i przekłady poetyckie w greckich czasopismach wydawanych w Aleksandrii, Lipsku i w Atenach.
  • 1889 – obejmuje posadę w egipskim Ministerstwie Robót Publicznych, w Wydziale Nawadniania, na razie bez poborów
  • 1891 – w marcu umiera jego brat Petros
  • 1892 – zostaje płatnym urzędnikiem w rzeczonym Wydziale Nawadniania
  • 1896 – w styczniu umiera dziadek Jorgos Fotiadis
  • 1897 – w maju i w czerwcu odbywa podróż z bratem Joanisem do Paryża – i Londynu.
  • 18994 lutego umiera na atak serca Chariklia, matka poety
  • 1900 – w marcu umiera jego brat Jorgos
  • 1901 – Konstandinos, Pawlos i Joanis wynajmują wspólne mieszkanie przy ulicy Ramle. W czerwcu, lipcu i sierpniu Konstandinos z bratem Aleksandrosem odbywa podróż do Grecji, gdzie odwiedza między innymi redakcję periodyku literackiego „Panathenaia” i poznaje pisarza i krytyka Grigoriosa Ksenopulosa
  • 1902 – w styczniu umiera jego brat Aristidis
  • 1903 – od sierpnia do końca października Konstandinos odbywa długą podróż grecką; zawozi chorego Aleksandrosa do lekarzy w Atenach. Spotyka się z Ksenopulosem. Pisze podczas tej podróży esej, który dziś nazywamy Ars Poetica. W lutym ukazuje się na łamach „Panathenaia” dwanaście wierszy Konstandinosa Kawafisa oraz artykuł Ksenopulosa o jego twórczości pod tytułem Poeta.
  • 1904 – wydaje prywatnie w Aleksandrii broszurę zawierającą czternaście jego utworów; jest to pierwszy opublikowany zbiór poezji Kawafisa. W grudniu brat jego Joanis przenosi się do Kairu, odtąd z Konstandinosem mieszka tylko Pawlos.
  • 1905 – w sierpniu żegluje śpiesznie do Aleksandrosa, który przebywał w Atenach z żoną spodziewającą się dziecka i nagle zachorował na tyfus. W tymże miesiącu Aleksandros zmarł.
  • 1907 – późną jesienią Konstandinos i Pawlos przeprowadzają się do nowego mieszkania w domu przy ulicy Lepsjusza nr 10. Nawiązuje współpracę z czasopismem młodych literatów greckich w Aleksandrii, „Nea Zoe”.
  • 1908 – brat jego Pawlos wyjeżdża na zawsze z Aleksandrii; teraz Konstandinos będzie mieszkał samotnie.
  • 1910 – wydaje prywatnie w Aleksandrii drugą, rozszerzoną edycję swojej broszury, obejmującą dwadzieścia jeden utworów.
  • 1911 – nawiązuje współpracę z nowo powstałym periodykiem literackim w Aleksandrii „Grammata”.
  • 1914 – do 1918, w latach I wojny światowej, poznaje Aleksandrosa Singopulosa, który będzie jego opiekunem w późniejszych latach życia, i przebywającego w Egipcie z misją Czerwonego Krzyża – pisarza angielskiego E.M. Forstera, który w przyszłości rozsławi imię Kawafisa wśród intelektualistów angielskich, a potem europejskich.
  • 1919 – w londyńskim czasopiśmie „Athenaeum” ukazuje się esej Forstera Poezja K.P. Kawafisa, który zostanie przedrukowany w książce Pharos and Pharillon (Londyn 1923).
  • 1920 – umiera w Paryżu brat poety Pawlos.
  • 1922 – Konstandinos odchodzi z Wydziału Nawadniania na emeryturę.
  • 1923 – umiera jego brat Joanis. Kawafis pozostał zupełnie sam.
  • 1929 – włoskie czasopismo „Settimana Egiziana” (25 kwietnia) poświęca cały numer Kawafisowi, zamieszczając autografy wierszy, eseje krytyczne, przekłady, rysunki, fotografie. We wrześniu poetę odwiedza Forster. W grudniu składa Konstandinosowi pełną czci wizytę twórca futuryzmu F.T. Marinetti.
  • 1932 – w czerwcu lekarze rozpoznają u Konstandinosa raka gardła; Aleksandros Singopulos — z żoną Riką wiozą chorego poetę do lekarzy w Atenach. 4 lipca poddaje się operacji, w wyniku której traci głos. W październiku wraca do Aleksandrii.
  • 1933 – w pierwszych miesiącach stan jego bardzo się pogarsza. Poeta przebywa w szpitalu greckim w Aleksandrii. Konstandinos Kawafis umiera 29 kwietnia 1933, dokładnie w 70. rocznicę swoich urodzin. Dziedzicami swojego dobytku uczynił Aleksandrosa i Rikę Singopulos.
  • 1935 – Singopulosowie publikują w Aleksandrii Ta Poiemata (Wiersze), kanon poezji Kawafisa, 154 utwory.
  • 1948 – Aleksandryjski Ośrodek Kulturalny umieszcza na ścianie domu przy ulicy Lepsjusza 10 tablicę pamiątkową ku czci poety.
  • 1963 – ukazują się w Atenach dwa zbiory poezji Kawafisa: Anekdota Peza Keimena (Niepublikowane teksty prozaiczne) w opracowaniu M. Peridisa – tu między innymi Ars Poetica – oraz Peza (Proza) w opracowaniu G.A. Paputsakisa – tu między innymi Dziennik o chorobie Mikesa Rallisa i Dziennik pierwszej podróży do Grecji..
  • 1968 – G.P. Sawidis wydaje w Atenach tom ineditów poetyckich Kawafisa: Anekdota poiemata 1882-1923 (Wiersze niepublikowane).
  • 1979 – R. Lavagnini publikuje w Palermo („Quaderini dell'Universita di Palermo”, nr 8) nowelę Kawafisa: „Eis to phos tes hemeras” („W świetle dnia”).
  • 1983 – G.P. Sawidis wydaje w Atenach tom: Apokerygmena poiemata kai metaphraseis 1886-1898 (Wiersze odrzucone i przekłady) oraz tomik: Anekdota semeiomata poietikes kai ethikes (niepublikowane notatki o poetyce i etyce – w polskim przekładzie pod tytułem Notatki).

Polskie przekłady[edytuj | edytuj kod]

Wiersze we wszystkich poniższych zbiorach wybrał, przełożył i opracował Zygmunt Kubiak:

  • Konstandinos Kawafis: Wybór wierszy. Warszawa, PIW, 1967.
  • Konstandinos Kawafis: Wybór wierszy. Warszawa, PIW, wyd. 2., 1968.
  • Konstandinos Kawafis: Poezje wybrane. Warszawa, LSW, 1979.
  • Konstandinos Kawafis: Wiersze zebrane. Warszawa, PIW, 1981.
  • Konstandinos Kawafis: Wiersze zebrane. Warszawa, Res Publica, 1992.
  • Konstandinos Kawafis: Wiersze zebrane. Warszawa, Tenten, 1995.
  • Konstandinos Kawafis: Wiersze i proza. Warszawa, Świat Książki , 2001.

Inne przekłady:

  • Konstandinos Kawafis: Jeżeli do Itaki wybierasz się w podróż..., wiersze wybrane w przekładzie Antoniego Libery. Kraków, Znak, 2011
  • Konstandinos Kawafis: Czekając na barbarzyńców, wiersze wybrane w przekładzie Ireneusza Kani. Kraków, Austeria, 2013
  • Konstandinos Kawafis: Kanon. 154 wiersze, w przekładzie Jacka Hajduka. Wrocław, Kolegium Europy Wschodniej, 2014

Książki o Kawafisie po polsku:

  • Zygmunt Kubiak: Kawafis Aleksandryjczyk. Warszawa, Tenten, 1995.
  • Jacek Hajduk: Kawafis. Świat poetycki. Kraków, Homini, 2013.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Konstandinosa Kawafisa
Commons in image icon.svg
Wikisource-logo.svg
Zobacz w greckojęzycznych Wikiźródłach tekst oryginalny wierszy Konstandinosa Kawafisa

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Zygmunt Kubiak wstęp do Wierszy zebranych Konstandinosa Kawafisa, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1981, ISBN 83-06-00564-3