Konstanty Rokossowski
Z Wikipedii
| Константин Ксаверьевич Рокоссовский Konstanty Ksawerowicz Rokossowski |
|
 |
|
 Marszałek Polskioraz  Marszałek ZSRR |
|
| Data i miejsce urodzenia | 8/21 grudnia 1896 Warszawa/Wielkie Łuki |
| Data i miejsce śmierci | 3 sierpnia 1968 Moskwa, ZSRR |
| Kariera wojskowa | |
| W służbie od | 1914 |
| Stanowiska | Wojna domowa w Rosji Radzieckiej, II wojna światowa - dowódca 1. Frontu Białoruskiego |
| Odznaczenia | |
         .svg&filetimestamp=20070224113959){kind=small}     
|
|
Konstanty Ksawerowicz[1] Rokossowski (ros. Константин Ксаверьевич [Константинович[1]] Рокоссовский , ur. 8 grudnia[2]/21 grudnia 1896 w Warszawie[3] lub w Wielkich Łukach[4][5][6] , zm. 3 sierpnia 1968 w Moskwie) – marszałek Polski oraz marszałek ZSRR.
Spis treści |
[edytuj] Biografia
Był synem kolejarza (Polaka) Ksawerego Wojciecha (zm. 1905) i nauczycielki z Pińska, Antoniny Owsiannikowej z drobnej szlachty rosyjskiej (zm. 1911). Ojciec wywodził się ze starej szlacheckiej rodziny Rokossowskich herbu Glaubicz z Wielkopolski, która przyjęła nazwisko od miejscowości Rokosowo koło Kościana (jeden z jego przodków walczył w armii Księstwa Warszawskiego).
Uczęszczał do Szkoły Kupieckiej przy ulicy Świętokrzyskiej, potem pracował w fabryce pończoch na Woli i w końcu przed wybuchem I wojny światowej był czeladnikiem w pracowni kamieniarskiej jednego z krewnych ze strony ojca w Warszawie. Propaganda komunistyczna akcentowała później ten "proletariacki" okres w jego życiu i stworzyła legendę o tym, że rzekomo wykonał niektóre ornamenty kamienne na Moście Poniatowskiego.
[edytuj] Kariera wojskowa
W sierpniu 1914 wstąpił jako ochotnik do armii carskiej do stacjonującego w Rembertowie 5 kargopolskiego pułku dragonów, w którym uzyskał w r. 1916 stopień kaprala. Był dwukrotnie ranny na froncie, trzy razy odznaczono go za odwagę Krzyżem Świętego Jerzego. W 1918 roku wstąpił do Armii Czerwonej. W tym roku zmienił swoje otcziestwo na "Konstantinowicz". Walczył w wojnie domowej w Rosji Sowieckiej i w Mongolii jako dowódca dywizjonu a potem pułku kawalerii, był kilkakrotnie ranny i odznaczony - wykazał dużą odwagę i umiejętności dowódcze. W 1919 roku wstąpił do Rosyjskiej Komunistycznej Partii (bolszewików). Kształcił się w Wojskowej Akademii im. Frunzego wraz z Gieorgijem Żukowem. Kolejno dowodził pułkiem, brygadą, dywizją i korpusem kawalerii. W latach 1926-1928 był instruktorem armii w Mongolii, w 1930 mianowany dowódcą 7. Samarskiej Dywizji Kawalerii, a później 5. Korpusu Kawalerii. W 1937 roku stał się ofiarą czystek stalinowskich: oskarżony o szpiegostwo dla wywiadu japońskiego i polskiego, w czasie śledztwa połączonego z torturami (m.in złamano mu 3 żebra) trafił do więzienia w Leningradzie, gdzie przebywał do 1940 roku. Życie uratowała mu osobista interwencja dawnego przełożonego nowego dowódcy RKKA marszałka Timoszenki, który po niepowodzeniach Armii Czerwonej w wojnie fińskiej wyjednał u Stalina zwolnienie części uwięzionych w okresie wielkiej czystki oficerów.
[edytuj] II wojna światowa
W marcu 1940 amnestionowany i przywrócony do służby wojskowej został mianowany dowódcą 9 Korpusu Zmechanizowanego. W czasie drugiej wojny światowej był jednym z najwybitniejszych dowódców wojskowych, uczestniczył w wielu ważnych kampaniach: dowodził 16 armią (w obronie Moskwy), potem był dowódcą Frontów: Briańskiego, Dońskiego (pod Stalingradem), Centralnego, 1. Białoruskiego, a od jesieni 1944 2. Białoruskiego; był współautorem Operacji Białoruskiej ("Bagration"). W ramach 1. i 2. Frontu Białoruskiego podlegała mu także I Armia WP i inne polskie jednostki wojskowe. 29 czerwca 1944 został mianowany marszałkiem Związku Radzieckiego. W sierpniu 1944, podczas trwającego powstania warszawskiego, jako dowódca 1. Frontu Białoruskiego zbliżającego się od strony wschodniej do Warszawy, Rokossowski nie odpowiedział na apel o pomoc wysłany przez dowodzącego siłami powstańczymi płk. Antoniego Chruściela "Montera" - depesza z treścią apelu została wysłana drogą radiową już 3 sierpnia 1944, a 6 sierpnia 1944 1. Front Białoruski przeszedł wyłącznie do działań obronnych. Pod koniec wojny był jednym z dowodzących wyzwalaniem terenów między Bugiem i Odrą, brał udział w szturmie Berlina dowodząc 2. Frontem Białoruskim, który przełamał obronę niemiecką na Odrze na północ od Berlina i którego wojska zdobyły Szczecin a następnie dotarły do Łaby.
[edytuj] Polska Ludowa
29 maja 1945 roku Rokossowski, wówczas dowódca 2. Frontu Białoruskiego, został głównodowodzącym Północnej Grupy Wojsk Armii Czerwonej z siedzibą w Legnicy. Na polecenie Stalina 6 listopada 1949 roku narzucony przez Sowietów Polsce komunistyczny rząd podpisał porozumienie z ZSRR ustanawiające Rokossowskiego polskim ministrem obrony narodowej, mianowanym do stopnia polskiego marszałka. W grudniu 1949 Rokossowski zażądał od polskiego Sejmu uchwalenia nowych kredytów dla wojska (w latach 1949-1954 na skutek nowych uregulowań przekroczyły one aż 15 procent dochodu narodowego), a w 1951 na jego polecenie zmieniono plan 6-letni - skutkiem tego było przeznaczenie ogromnych kwot dla wojska kosztem inwestycji "cywilnych", co spowodowało załamanie gospodarcze kraju. Znaczne inwestycje wojskowe spowodowały w istocie włączenie Polski w sowiecką infrastrukturę wojskową.
30 marca 1949 roku, w czwartą rocznicę przejęcia Trójmiasta przez siły sowieckie, wspólnie obradujące Miejskie Rady Narodowe Gdańska, Gdyni i Sopotu specjalną uchwałą przyznały Rokossowskiemu tytuł Honorowego Obywatela Gdańska i Gdyni. Wcześniej uczyniły to Kartuzy. Imieniem Rokossowskiego nazwano wówczas także dzisiejszą ulicę Bohaterów Monte Cassino w Sopocie.
Od 1950 roku był członkiem Biura Politycznego PZPR, a od 1952 - wicepremierem. Realizował rozpoczętą już pod koniec wojny politykę represji wobec przedwojennych polskich oficerów, czystek i sowietyzacji w LWP, jak również wprowadził represyjny system pracy przymusowej w kopalniach węgla, rud uranu i w kamieniołomach świadczonej w miejsce służby wojskowej młodzieży z określonych rodzin. Należały do nich osoby, których członkowie rodzin przebywali za granicą poza strefą okupacji sowieckiej, osoby pochodzące z majętnych rodzin bądź rodzin, których członkowie byli urzędnikami przed wojną. Do kategorii prześladowanych żołnierzy trafiali również ci, którzy posiadali w rodzinie skazańca politycznego. Ogółem liczba osób poddanych represji sięgnęła 200 tysięcy. Ponad tysiąc z nich zginęło natychmiast, kilka tysięcy zostało kalekami, zaś dziesiątki tysięcy przypłaciły służbę utratą zdrowia i przedwczesną śmiercią[7]. W czasie niejawnych pertraktacji, które nastąpiły po nieoczekiwanym zerwaniu obrad VII plenum KC PZPR, Władysław Gomułka zapewnił przedstawicieli delegacji sowieckiej iż komunistyczny kurs polityczny PRL i wpływy ZSRR w Polsce są niezagrożone (po części w reakcji na wygłoszoną przez Chruszczowa groźbę zbrojnej interwencji[potrzebne źródło]) - wówczas wojska sowieckie powróciły do swoich baz w Polsce. W tym czasie w Warszawie i innych miastach Polski, odbywały się masowe wiece, na których domagano się powrotu Rokossowskiego do ZSRR.
[edytuj] Wyjazd z Polski
Po dojściu do władzy Gomułki w październiku 1956 odszedł ze składu Biura Politycznego PZPR (20 października 1956). 10 listopada odwołany został z funkcji ministra obrony narodowej i wicepremiera, BP KC PZPR przyznało mu dożywotnią rentę równą dotychczas pobieranej pensji - ostatecznie decyzje te zatwierdził w dniu 13 listopada 1956 Sejm PRL.
Kierownictwo PZPR zaproponowało Rokossowskiemu możliwość pozostania w Polsce z prawem stałego pobytu, ten jednak odmówił i opuścił Polskę, wraz z 500 doradcami sowieckimi zajmującymi wcześniej stanowiska w wojsku polskim, i powrócił do ZSRR, gdzie pełnił wiele ważnych funkcji wojskowych, między innymi w latach 1958-1962 wiceministra obrony narodowej ZSRR. W 1962 został zwolniony z zajmowanych dotychczas stanowisk organizacyjno-administracyjnych i do śmierci w roku 1968 zostawał członkiem grupy inspektorów generalnych Armii Radzieckiej. W latach 1967-1968 napisał i wydał książkę Hołd żołnierza.
Jest kawalerem polskiego Orderu Virtuti Militari, nadanego mu za zasługi wojenne; jako wybitnie zasłużony dla ZSRR został pochowany w murze Kremla. Jego młodsza siostra Helena spędziła całe życie w Warszawie i zmarła tam w 1982 roku. Żonaty był z Rosjanką, Julią Barminą, z którą miał jedną córkę.
[edytuj] Odznaczenia
Posiadał następujące odznaczenia:
- Bohater Związku Radzieckiego - przyznane dwukrotnie
- Order Lenina - przyznane siedmiokrotnie
- Order Zwycięstwa (jako jeden z 29)
- Krzyż Wielki Orderu Virtuti Militari (Order Virtuti Militari I kl.)
- Order Krzyża Grunwaldu kl. I
- Order Budowniczych Polski Ludowej
- Legia Honorowa kl. I
- Krzyż Komandorski Orderu Łaźni z Gwiazdą
- Legia Zasługi
- Krzyż Chrystiana - duński
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Po wybuchu rewolucji październikowej w 1917 zmienił otczestwo na Konstantinowicz (Константинович), m.in. ze względu na fakt, iż w Rosji brak odpowiednika polskiego imienia Ksawery
- ↑ wg systemu dat starego porządku (kalendarz juliański) 8 grudnia, wg współczesnego kalendarza gregoriańskiego – 21 grudnia
- ↑ Według historiografii okresu PRL oraz informacji pochodzących od jego rodziny, K. Rokossowski miał się urodzić się w Warszawie, w dzielnicy Praga; Wielkie Łuki w guberni pskowskiej w Rosji zaczął podawać jako miejscowość urodzenia - według informacji pochodzących od jego rodziny - po odbyciu kary więzienia w okresie czystek stalinowskich z końca lat trzydziestych (np. w zachowanym kwestionariuszu osobowym sprzed czystek, z roku 1920, wypełnionym w języku rosyjskim wpisał Warszawę), a Wielkie Łuki pojawiły się w jego danych personalnych po raz pierwszy w marcu 1940; w następnych latach kwestia miejsca urodzenia Rokossowskiego wywoływała liczne nieporozumienia na temat jego prawdziwej narodowości
- ↑ Nowa Encyklopedia Powszechna PWN. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004, ss. 242 (tom 7). ISBN 83-01-14179-4.
- ↑ Słownik biograficzny Europy Środkowo-Wschodniej XX wieku. Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM. Instytut Nauk Politycznych PAN, 2004, s. 1074. ISBN 83-88490-67-2.
- ↑ Generalicja polska. Popularny słownik biograficzny. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Ajaks", 2001, ss. 130 (tom 2). ISBN 83-87103-81-0.
- ↑ Anna Zdrzenicka - Polski gułag. Zapomniana krzywda powraca
[edytuj] Inne źródła
- W. Białkowski: Rokossowski. Na ile Polak?, Warszawa 1994
| Poprzednik Michał Rola-Żymierski Marszałek Polski |
 |
Marszałek Polski 1949-1957 |
|
Następca Marian Spychalski Marszałek Polski |
marszałkowie WP Józef Piłsudski • Ferdinand Foch • Edward Śmigły-Rydz
marszałkowie LWP Michał Rola-Żymierski • Konstanty Rokossowski • Marian Spychalski
