Konstanty Wasyl Ostrogski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Konstanty Wasyl Ostrogski
Konstanty Wasyl Ostrogski
Konstanty Wasyl Ostrogski, portret anonimowego malarza polskiego z XVII wieku
Ostrogski
Ostrogski
Data urodzenia 2 lutego 1526
Miejsce urodzenia Ostróg
Data śmierci 13 lutego (23 lutego) 1608
Miejsce śmierci Ostróg
Rodzina Ostrogscy
Rodzice Konstanty Ostrogski
Aleksandra Słucka
Małżeństwo Zofia Tarnowska
Dzieci Janusz Ostrogski
Katarzyna Ostrogska
Konstanty Ostrogski
Aleksander Ostrogski
Elżbieta Ostrogska
Medal z podobizną Konstantego Wasyla Ostrogskiego

Konstanty Wasyl Ostrogski (ur. 2 lutego 1526 w Ostrogu, zm. 13 lutego (23 lutego) 1608 w Ostrogu) – książę, ruski magnat, starosta włodzimierski, wojewoda kijowski od 1559 i marszałek ziemski wołyński (1550), poczwórny senator, dowódca wojsk i obrońca kresów przeciwko Tatarom, działacz oświatowy, rozwijający kulturę i oświatę na Wołyniu, założyciel szkoły i drukarni, tworząc z miasta Ostroga wybitne ognisko oświaty i gromadząc uczonych na swym dworze.

Pochodzenie i rodzina[edytuj | edytuj kod]

Syn jednej z najświetniejszych postaci rodu hetmana wielkiego litewskiego Konstantego Ostrogskiego (1460-1530), założyciela miast Zwiahla, Konstantynowa i Dubna, który skolonizował i zaludnił Księstwo Ostrowskie. Matką była ks. Aleksandra Olelkowicz Słucka (1500- 1550), córka księcia na Słucku i Kopyle. Tak jak ojciec był wyznawcą prawosławia i zagorzałym przeciwnikiem unii brzeskiej. Podtrzymywał powstanie Nalewajki by uniemożliwić ratyfikację unii brzeskiej[1].

Małżonką jego została w 1553 r. Zofia Tarnowska, katoliczka. W wyniki jej wpływu katoliczkami były też córki.

Jego dziećmi byli:

Kariera[edytuj | edytuj kod]

Wśród jego istotnych dokonań (w tym otworzenie w Ostrogu drukarni czy założenie sieci szkół przycerkiewnych na terenach wołyńskich) należy wymienić utworzenie kolegium, nazywane czasem akademią. Trójjęzyczna (słowiańsko-grecko-łacińska) placówka pełniła funkcję szkoły średniej, jej poziom mógł natomiast równać się z najlepszymi szkołami na obszarze Korony. W porównaniu do innych szkół w kręgu prawosławnej kultury kolegium było wyjątkowo nowoczesne. Wykładowcy tacy jak Gerasim Smotrycki, Damian Nalewajka czy Nicefor Parasios nauczali gramatyki, retoryki, dialektyki, arytmetyki, geometrii, astronomii, muzyki, języka cerkiewnosłowiańskiego i greki. Był sygnatariuszem aktu unii lubelskiej 1569 roku[2].

Na początku XVII w. (po śmierci księcia Konstantego Wasyla oraz jego syna Aleksandra) nastąpił wyraźny regres Akademii Ostrogskiej. Wówczas pozycję zwierzchnią w rodzie uzyskał Janusz Ostrogski, katolicki konwertyta. Ostróg stracił na znaczeniu jako wiodący ośrodek myśli prawosławnej w kraju.

W roku 1581 drukarnia ostrogska, prowadzona przez Iwana Fedorowicza, wydała Biblię Ostrogską, pierwszą edycję Biblii w języku cerkiewnosłowiańskim, pod redakcją Smotryckiego.

Przypisy

  1. Stanisław Żochowski, Unia brzeska w Polsce XVII wieku, Londyn 1988, s. 27.
  2. Volumina Legum, t. II, Petersburg 1859. s. 87.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tomasz Bohun, Jak Kozacy stali się podporą prawosławia. W: Mówią wieki, nr 12/08 (587), s. 19, wyd. Bellona,
  • Tomasz Kempa, Konstanty Wasyl Ostrogski (ok. 1524/1525-1608. Wojewoda kijowski i marszałek Ziemi Wołyńskiej, ISBN 83-231-0796-3, Toruń, 1997, wyd. Uniwersytetu Mikołaja Kopernika
  • Tomasz Kempa, Dzieje rodu Ostrogskich, ISBN 83-7174-971-6, Toruń, 2002, wyd. Adam Marszałek
  • Tomasz Kempa, Akademia i Drukarnia Ostrogska, ISBN 83-88863-23-1, Biały Dunajec - Ostróg, 2006, wyd. "Wołanie z Wołynia"
  • Гайдай Л. Історія України в особах, термінах, назвах і поняттях.-Луцьк: Вежа, 2000.