Konstytucja Królestwa Polskiego

Z Wikipedii

Wypełniając postanowienia kongresu wiedeńskiego, cesarz Rosji i król Polski Aleksander I nadał Królestwu Polskiemu konstytucję, zaliczaną do najbardziej liberalnych w pokongresowej Europie. Przy jej redakcji pracował kilkuosobowy zespół, z księciem Adamem Czartoryskim na czele. Ostateczny tekst uwzględniał uwagi cara. 27 listopada 1815 konstytucja została podpisana przez cara i uzyskała moc prawną. Była to tzw. konstytucja oktrojowana, czyli nadana odgórnie, nie zaś zatwierdzona przez sejm. Obowiązywała w Królestwie Polskim do 26 lutego 1832, kiedy to Mikołaj I wprowadził w jej miejsce Statut Organiczny dla Królestwa Polskiego.

Ustawa Konstytucyjna Królestwa Polskiego liczyła 165 artykułów zgrupowanych w 7 tytułach.

Spis treści

1 Postanowienia konstytucyjne
2 Król
3 Namiestnik
4 Rada Administracyjna
5 Rada Stanu
- 5.1 Uprawnienia Rady Stanu
6 Parlament

[edytuj] Postanowienia konstytucyjne

Królestwo Polskie było monarchią konstytucyjną, połączoną unią personalną z Cesarstwem Rosyjskim, ze wspólną polityką zagraniczną. Każdorazowy car Rosji stawał się królem Polski.

Odrębne pozostawały:

parlament
narodowe wojsko
aparat państwowy
prawo i sądownictwo

[edytuj] Król

"Rząd jest w osobie króla. Król sprawuje władzę wykonawczą w całej swojej rozciągłości" (art. 35).
"osoba królewska jest święta i nietykalna" (art. 36).
zwoływał zgromadzenia wyborcze, oraz mianował marszałków sejmików i zgromadzeń gminnych.
zwoływał, odraczał i rozwiązywał sejmy zwyczajne i nadzwyczajne.
powoływał ministrów, senatorów i wyższych urzędników
miał prawo sankcji ustaw i uchwał sejmu.
jako jedyny stan sejmujący dysponował inicjatywą ustawodawczą.
dysponował prawem zawieszania ustaw sejmowych
królowi przysługiwało prawo wypowiadania wojny oraz zawierania umów międzynarodowych
król powoływał i odwoływał namiestnika.
w wypadku nieobsadzenia urzędu namiestnika, król mógł powołać prezesa Rady Administracyjnej.
sądy wyrokowały w imieniu monarchy.

[edytuj] Namiestnik

przewodniczył Radzie Stanu.
decyzje podejmował w czasie posiedzeń Rady Administracyjnej.
decyzje namiestnika wymagały kontrasygnaty odpowiedniego ministra.
przedstawiał królowi kandydatów na ministrów, kandydatów na senatorów i wyższych urzędników państwowych.
mianował pozostałych urzędników publicznych.

[edytuj] Rada Administracyjna

Jako Rząd krajowy od 1826 roku, W składzie 5 ministrów (Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, Sprawiedliwości, Spraw Wewnętrznych i Policji, Wojny, Przychodów i Skarbu) oraz osób powołanych przez króla, była najwyższą władzą wykonawczą i administracyjną w kraju.

[edytuj] Rada Stanu

W jej skład wchodzili:

ministrowie (5),
radcy stanu (zwyczajni i nadzwyczajni)
sekretarz stanu
referendarze
inne osoby powoływane przez króla

[edytuj] Uprawnienia Rady Stanu

opracowywanie projektów praw sejmowych i aktów królewskich do akceptacji króla.
przekazywanie ostatecznych wersji praw i aktów pod obrady sejmowe.
oddawanie pod sąd urzędników administracyjnych (nominowanych przez króla).
sądownictwo kompetencyjne
sądownictwo administracyjne (od 1816 do 1822 r. za pośrednictwem Delegacji Administracyjnej).
przyjmowanie corocznych sprawozdań z działalności komisji rządowych.
przekazywanie królowi raportów o stanie kraju.

[edytuj] Parlament

trzy stany sejmujące, tj. król, Senat i Izba Poselska miały pełnię władzy prawodawczej.
członków Izby Poselskiej wybierano na 6 lat, przy założeniu, że co dwa lata odnawiano

1/3 składu izby.

członkowie parlamentu uzyskali immunitet w sprawach karnych na czas trwania sejmu.

[edytuj] System wyborczy

System wyborczy był oparty na podziale kraju na:

77 powiatów, w których szlachta (posesjonaci) wybierali po jednym pośle.
51 okręgów gminnych, w których wybierano 1 deputowanego.

[edytuj] Prawa wyborcze

czynne prawo wyborcze uzyskały osoby po ukończeniu 21 roku życia i mające prawa obywatelskie.
bierne prawo wyborcze przyznano:
- osobom umiejącym pisać i czytać (cenzus wykształcenia).
- osobom opłacającym znaczny podatek (cenzus majątkowy).
odebrano prawa wyborcze wojskowym w służbie czynnej.

[edytuj] Sejm, czyli Izba Poselska (128 reprezentantów)

sejmy zwyczajne miały zbierać się co 2 lata w Warszawie na 30 dni.
obrady sejmu były jawne (do 1825 r.)
w rzeczywistości sejm zebrał się cztery razy: 1818, 1820, 1825 i 1830.

[edytuj] Kompetencje Sejmu

samodzielnie uchwalał ustawy w zakresie spraw cywilnych, administracyjnych i sądowniczych.
z woli króla wydawał akty prawne w sprawach podatkowych, systemu monetarnego oraz zaciągu do wojska.
posiadał kompetencje kontrolne nad rządem
posłowie i deputowani mieli możliwość składania petycji.