Konwencja o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Konwencja o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej (ang. Convention on preventing and combating violence against women and domestic violence) - konwencja Rady Europy, otwarta do podpisu 11 maja 2011 roku w Istambule.

Charakterystyka Konwencji[edytuj | edytuj kod]

Dokument stwarza ramy dla prawnego przeciwdziałania wszelkim formom przemocy wobec kobiet na poziomie europejskim, a także zapobiegania, ścigania i likwidowania przemocy wobec kobiet oraz przemocy domowej. Konwencja zapewnia także specjalny mechanizm monitoringu, by zadbać o efektywne wdrożenie jej przepisów przez strony, które ją ratyfikowały[1].

Konwencja uznaje strukturalny charakter przemocy wobec kobiet za przemoc ze względu na płeć, oraz fakt, że przemoc wobec kobiet stanowi jeden z podstawowych mechanizmów społecznych, za pomocą którego kobiety są spychane na podległą wobec mężczyzn pozycję. Ma być zastosowana do wszelkich form przemocy wobec kobiet, w tym przemocy domowej. Konwencja uznaje, że kobiety i dziewczęta są narażone na przemoc ze względu na płeć bardziej niż mężczyźni i chłopcy, ale ma być zastosowana do wszystkich ofiar przemocy domowej, niezależnie od płci. Strony Konwencji zobowiązują się m.in. do działań profilaktycznych, m.in. do tego, że podejmą konieczne działania zachęcające społeczeństwo, a w szczególności mężczyzn i chłopców, do aktywnego udziału w zapobieganiu wszelkim formom przemocy. Dokument ma mieć zastosowanie zarówno w czasie pokoju jak i w sytuacjach konfliktów zbrojnych.

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wezwał państwa członkowskie Unii Europejskiej do szybkiego podpisania, ratyfikowania i wdrożenia Konwencji[2].

Zarzuty o ideologiczny podtekst art. 12 Konwencji[edytuj | edytuj kod]

Szczególne kontrowersje budzi Artykuł 12 pt. Ogólne zobowiązania, który stanowi: 1. Strony podejmą działania niezbędne do promowania zmian wzorców społecznych i kulturowych dotyczących zachowania kobiet i mężczyzn w celu wykorzenienia uprzedzeń, zwyczajów, tradycji oraz innych praktyk opartych na idei niższości kobiet lub na stereotypowym modelu roli kobiet i mężczyzn. Zamiana wyrażeń po słowie „uprzedzeń” na przeciwstawne, wskazuje – zdaniem części obserwatorów – na brak związku tego kontrowersyjnego fragmentu z zapobieganiem przemocy (po zmianie na przeciwstawne fragment ten brzmiałby hipotetycznie 1. Strony podejmą działania niezbędne do promowania zmian wzorców społecznych i kulturowych dotyczących zachowania kobiet i mężczyzn w celu wykorzenienia uprzedzeń, nowinek, zmian oraz innych praktyk opartych na idei niższości kobiet lub na nienaturalnym modelu roli kobiet i mężczyzn). Rodzi to zarzut, że chodzi tu jedynie o dyskryminację osób o poglądach tradycyjnych, których prawa do własnych poglądów twórcy konwencji nie uznają i przymusem urzędowym chcą zwalczać. Słowo „wykorzenić” jest bowiem synonimem wyrażenia „stanowczo zwalczać”.

Zobowiązania nałożone na państwa w kwestii zapobiegania i zwalczania przemocy seksualnej[edytuj | edytuj kod]

Państwa, które ratyfikują Konwencję są zobowiązane do:

  • zmiany prawa, tak by definicja przestępstwa przemocy seksualnej opierała się na braku zgody osoby pokrzywdzonej (art. 36);
  • zagwarantowania, że prawo jest stosowane do przestępców seksualnych również wtedy, gdy pokrzywdzonymi są ich obecne lub byłe żony lub partnerki (art. 36);
  • regularnego zbierania odnośnych, zdezagregowanych danych statystycznych na temat przestępczości seksualnej (art. 11);
  • zapewnienia specjalistycznej pomocy ofiarom przemocy seksualnej (roz. IV);
  • inwestowania w działania zapobiegające przemocy seksualnej poprzez podnoszenie świadomości społecznej, edukację, media i zaangażowanie organizacji pozarządowych (roz. III);
  • promowania dostępu ofiar do wymiaru sprawiedliwości, zwłaszcza poprzez zagwarantowanie że:
    • ściganie przemocy seksualnej nie jest w pełni uzależnione od wniosku o ściganie złożonego przez ofiarę (art. 55);
    • dowody odnoszące się do historii seksualnej ofiary są dopuszczalne jedynie wtedy, gdy jest to konieczne (art. 54), gdyż bywa że tego typu dowody używane są do tego, by podważyć brak zgody ofiary, jej wiarygodność i szacunek do niej;
    • obowiązkowość alternatywnych rozwiązań wobec procesu karnego, włącznie z mediacją pomiędzy sprawcą i ofiarą, jest zakazana (art. 48);
    • ofiary są chronione na każdym etapie postępowania karnego (art. 56);
    • ofiary mają dostęp do darmowej pomocy prawnej (art. 57)[3].

Procedowanie Konwencji[edytuj | edytuj kod]

Konwencja została podpisana przez 36 państw: Albanię, Andorę, Austrię, Belgię, Bośnię i Hercegowinę, Czarnogórę, Chorwację, Danię, Finlandię, Francję, Grecję, Gruzję, Hiszpanię, Holandię, Islandię, Litwę, Luksemburg, Macedonię, Maltę, Monako, Niemcy, Norwegię, Polskę, Portugalię, Rumunię, San Marino, Serbię, Słowację, Słowenię, Szwajcarię, Szwecję, Turcję, Ukrainę, Włochy, Węgry i Wielką Brytanię[4].

Konwencja weszła w życie, gdyż została ratyfikowana przez przynajmniej 10 państw, w tym 8 państw członkowskich Rady Europy. Dokument został ratyfikowany i obowiązuje w 15 państwach. Są to: Albania, Andora, Austria, Bośnia i Herzegowina, Czechy, Czarnogóra, Francja, Hiszpania, Holandia, Portugalia, Serbia, Szwecję, Turcja i Włochy[4].

Wybrane poprawki zgłoszone do Konwencji przez państwa[edytuj | edytuj kod]

W trakcie procedowania Konwencji część państw europejskich zgłosiła poprawki do dokumentu[5].

Polska[edytuj | edytuj kod]

Polska, podobnie jak Rosja, zgłosiła zastrzeżenia do artykułu 21, gwarantującego udzielenie pomocy przez państwo w składaniu indywidualnych lub zbiorowych skarg przez ofiary przemocy. Zdaniem władz polskich państwo nie powinno być zobowiązane do pomagania obywatelkom i obywatelom w tej sprawie[6].

Rosja[edytuj | edytuj kod]

Rosja chciała zlikwidować sformułowanie, że gender i orientacja seksualna są niedopuszczalnymi podstawami dyskryminacji kobiet (art. 4). Poza tym Rosja chciała usunięcia artykułu 21, gwarantującego udzielenie pomocy w składaniu indywidualnych lub zbiorowych skarg przez ofiary przemocy. Zdaniem Rosji państwo nie powinno być zobowiązane do pomagania w tej sprawie.

Wielka Brytania[edytuj | edytuj kod]

Wielka Brytania chciała, by Konwencja nie miała zastosowania w sytuacji konfliktu zbrojnego (art. 2) oraz by przemoc wobec kobiet nie była określona jako pogwałcenie praw człowieka (art. 3). Poza tym Wielka Brytania chciała usunięcia sformułowania o prawie do życia wolnego od przemocy (art. 4), a także obowiązku dochowania właściwej rzetelności w kontekście odpowiedzialności państwa za przestrzeganie postanowień Konwencji. Zgodnie z kolejną poprawką Wielkiej Brytanii, państwa nie miałyby obowiązku podjęcia działań zapobiegających promowaniu przemocy wobec kobiet w komunikatach medialnych (art. 17). Zamiast tego mogłyby zachęcać sektor prywatny i media, by tej przemocy nie promowały. Z artykułu 37 Wielka Brytania chciała wykreślić kryminalizację małżeństw zawieranych pod przymusem przez osoby dorosłe lub dzieci. Wielka Brytania chciała także, by przemoc seksualna była kryminalizowana tylko wtedy, jeśli zachowanie przemocowe ma zarówno zamysł jak i przynosi efekt przemocy, podczas gdy projekt Rady Europy zakłada, że wystarczy zamysł lub efekt, a nie dwa warunki łącznie (art. 40).

Włochy[edytuj | edytuj kod]

Włochy chciały dopisać do artykułu 59, by ofiary przemocy mające status migrantek, otrzymywały odnawialną zgodę na pobyt w kraju zgodnie z literą prawa wewnętrznego. Poza tym Włochy chciały, by migrantki - ofiary przymusowych małżeństw, które utraciły poprzednie obywatelstwo w wyniku zawarcia związku, mogły odzyskać je z pomocą państwa tylko pod warunkiem, że ich małżeństwo zostało zakończone lub anulowane.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy