Kopalnia Węgla Kamiennego Janina
KWK Janina - kopalnia węgla kamiennego, znajdująca się w Libiążu, jedna z 2 kopalń węgla kamiennego w województwie małopolskim. Kopalnia działa od roku 1907, jej nazwa – według obiegowej opinii – pochodzić miała rzekomo od imienia żony lub córki pierwszego właściciela, Alexisa Bartela. Legendy tej jednak nie potwierdza wnuk Alexisa, Bernard Bartet[1]. Wchodziła w skład Galicyjskiej Spółki Kopalń (Compagnie Galicienne de Mines).
Kopalnią "Janina" kierował w latach 1920-1939, jako pełnomocnik współwłaściciela Alexisa Barteta, inż. Zygmunt Szczotkowski (jego zastępcą do spraw technicznych – tzw. "kierownikiem kopalni" – był inż. Józef Litwiniszyn[2], ojciec prof. Jerzego Litwiniszyna); po wybuchu II wojny światowej władze okupacyjne jeszcze do połowy roku 1940 nakazały mu zarząd komisaryczny; później kopalnią kierował Austriak z Grazu L.F. Trenczak, który podjął niezwłocznie starania zatrudnienia w kopalni jeńców wojennych i zorganizowania w niej obozu pracy[3]. W styczniu 1943 nowym zarządcą kopalni został inż. Günther Falkenhahn, a wkrótce przywieziono tam pierwszych jeńców brytyjskich, w oparciu o których powstało Kriegsgefangenen-Arbeitskommando E-562 Janinagrube ("komando pracy jeńców wojennych E-562 kopalnia Janina") podlegające ekspozyturze Stalagu VIII B w Zabrzu. Jeńcy ci jednak w skuteczny sposób uchylali się od pracy w kopalni, w wyniku czego jesienią 1943 Niemcy zdecydowali się przekształcić obóz pracy jeńców wojennych w obóz pracy przymusowej Arbeitslager Janinagrube ("obóz pracy kopalnia Janina") podlegający obozowi koncentracyjnemu Auschwitz. W obozie tym pracowało od 800 do ponad 900 więźniów pochodzących z różnych części Europy; wydobycie wynosiło wówczas ok. 300 tys. ton rocznie. W przeddzień likwidacji obozu w styczniu 1945 przebywało tam 853 więźniów.
Po przejściu frontu w 1945 kopalnia "Janina" została upaństwowiona i w lutym podjęła wydobycie. Drążenie nowego szybu Janina III rozpoczęto w 1961, dwa lata później szybu Południowego, a w 1964 - szybu Zachodniego. Na początku lat 70. XX wieku wydobycie wynosiło w "Janinie" ok. 1,8 mln ton rocznie, a zatrudnienie około 4 tysięcy osób. W 1972 wydobycie w "Janinie" przekroczyło 2 miliony ton, a w 1978 - trzy miliony, po czym w latach 80. utrzymywało się na poziomie 3,5 mln. ton.
Rozpoczęto zmniejszanie przerostów zatrudnienia, szczególnie wśród pracowników zatrudnionych na powierzchni. Liczba pracowników zmalała w ciągu pierwszych paru lat o ponad tysiąc osób, zmalało też wydobycie. W 1993 kopalnia weszła w skład Nadwiślańskiej Spółki Węglowej S.A. w Tychach, a od 1 lutego 2003 znalazła się, jako jeden z 23 zakładów, w Kompanii Węglowej. Rok później, 1 kwietnia 2004, w wyniku kolejnych przekształceń powstał Zakład Górniczo-Energetyczny Janina sp. z o.o. 1 lipca 2005 ZGE Janina został połączony z ZGE Sobieski Jaworzno III sp. z o.o., w wyniku czego powstał Południowy Koncern Węglowy S.A. W listopadzie 2007 zatrudnienie w "Janinie" wynosiło 2841 pracowników (w tym 1937 robotników dołowych)[4]. W 2006 wydobycie wynosiło ok. 2,2 mln ton, a docelowy poziom wydobycia planowany na rok 2008 wynosi 2,8 mln. ton rocznie[5]. Złoża kopalni "Janina" szacowane są obecnie na 20% zasobów węgla kamiennego w Polsce[6]. Jest to kopalnia o największych zasobach operatywnych węgla kamiennego w Polsce, szacowanych na 841 009 tys. Mg, a czas eksploatacji w 2003 był przewidywany na 80 lat[7].
Przypisy
- ↑ "Zagadkowa Janina" i "Podróż sentymentalna dwóch Francuzów". „Kurier Libiąski”. 12/2006, s. str. 7-9. wyd. Libiąskie Centrum Kultury. ISSN 1895-6831 (pol.).
- ↑ W opracowaniu M. Runickiej nt. historii kopalni Litwiniszyn wymieniony jest od r. 1935 jako dyrektor po Szczotkowskim, tymczasem do II wojny światowej pełnił tę funkcję stale Szczotkowski
- ↑ Obozy w Libiążu w latach II wojny światowej
- ↑ Magazyn Koncern, Gazeta Południowego Koncernu Energetycznego, listopad 2007
- ↑ "Po pierwsze: zwiększyć wydobycie", portal ziemi chrzanowskiej przelom.pl
- ↑ Magazyn Koncern, Gazeta Południowego Koncernu Energetycznego
- ↑ Zbigniew Grudziński: "Wystarczalność zasobów węgla kamiennego w Polsce w świetle planu dostępu do zasobów oraz prognoz zapotrzebowania na węgiel" Polityka Energetyczna, Tom 8, Zeszyt 2, 2005
[edytuj] Bibliografia
- Maria Leś-Runicka, "Historia kopalni węgla kamiennego Janina w Libiążu", wyd. Południowy Koncern Węglowy ZG Janina, Libiąż 2008 (bez nru ISBN)
